در حالی که بازارهای آتی نفت همچنان نشانه هایی امیدوارکننده از ثبات قیمت ها نشان می دهند، برخی تحلیلگران هشدار می دهند که تاریخ بارها نشان داده چنین انتظاراتی می تواند به شدت گمراه کننده باشد.

به نقل از فایننشال تایمز، این تحلیل با توصیف روند تحولات اخیر با جمله اول جنگ بود، بعد محاصره، حالا نوبت کمبودهاست آغاز می شود و تأکید دارد که تانکرهای حامل کالاهای اساسی از جمله نفت، گاز طبیعی مایع (LNG)، اوره، فرآورده های نفتی تصفیه شده، هیدروژن و هلیوم از پایان فوریه دیگر از تنگه هرمز عبور نکرده اند. به گفته این گزارش، کشتی هایی که پیش از بسته شدن تنگه حرکت کرده بودند، عمدتاً به مقصد رسیده اند، اما از این پس محموله های جدید به طور فزاینده ای از زنجیره تأمین حذف خواهند شد.

در ادامه این گزارش آمده است: با کاهش ذخایر جهانی، جهان به تدریج وارد مرحله کمبودهای فیزیکی می شود؛ کمبودهایی که به گفته تحلیلگر، برخلاف گذشته، دیگر خیالی نیستند بلکه واقعی خواهند بود. برای مدیریت این وضعیت، در نهایت باید تقاضا سرکوب شود که این امر می تواند از طریق سهمیه بندی و رکود اقتصادی رخ دهد. ترکیب قیمت های بالاتر انرژی و سیاست های پولی سخت گیرانه تر نیز می تواند این شرایط را تشدید کند.

این تحلیل به نوشته نیک باتلر، معاون سابق گروه توسعه استراتژی و سیاست در BP و استاد کالج کینگ لندن، در Substack با عنوان پایان آغاز اشاره می کند و می گوید هرچه تنگه هرمز بیشتر بسته بماند و آسیب فیزیکی زیرساخت ها گسترده تر شود، کمبودها شدیدتر و پیامدهای آن مخرب تر خواهد بود.

به گفته باتلر، مشکل تنها به بسته شدن تنگه هرمز محدود نیست، بلکه هدف قرار گرفتن زیرساخت ها نیز نقش مهمی دارد. او می گوید: حداقل هشت پالایشگاه مهم خلیج فارس به طور کامل یا جزیی از کار افتاده اند. تأسیسات LNG راس لفان در قطر نیز همینطور است. هنوز مشخص نیست بازسازی این زیرساخت ها چه مدت زمان خواهد برد.

در تحلیلی دیگر از سابستک با عنوان Crack The Market نیز تأکید شده که کمبودها صرفاً مربوط به نفت خام نیستند، بلکه به محصولات پالایش شده نیز مربوط می شوند؛ چراکه پالایشگاه ها برای انواع خاصی از نفت طراحی شده اند. طبق این گزارش، منطقه خلیج فارس پیش از بحران روزانه 3.3 میلیون بشکه فرآورده های پالایش شده و 1.5 میلیون بشکه LPG صادر می کرد؛ محصولاتی مانند دیزل، سوخت جت، نفتا و بنزین که مستقیماً وارد زنجیره تأمین مصرف کنندگان در آسیا و اروپا می شدند.

در نتیجه، کاهش عرضه نفت خام و محصولات پالایش شده جایگزینی ساده ندارد و کمبودها به ویژه در سوخت جت و دیزل محسوس تر خواهد بود. به گفته باتلر، با توجه به این شرایط، ایالات متحده نیز هرچند صادرکننده خالص نفت است، اما در عمل در برخی بخش ها وابسته به واردات نفت خام قابل پالایش است.

این گزارش تأکید می کند که کاهش عرضه تا حدی با برداشت از ذخایر جهانی جبران شده، اما ذخایر محدود هستند و در بلندمدت پاسخگو نخواهند بود. افزایش تولید خارج از خلیج فارس یا تغییر مسیر نفت حتی در میان مدت دشوار است، زیرا بخش عمده ظرفیت مازاد تولید نفت جهان در خود منطقه خلیج فارس قرار دارد.

در میان گزینه های جایگزین، روسیه به عنوان بزرگ ترین منبع بالقوه مطرح می شود، اما به گفته تحلیلگران، ظرفیت آن نیز محدود است و علاوه بر مشکلات سیاسی، توان افزایش تولید به شکل قابل توجه وجود ندارد.

همچنین خطوط لوله عربستان سعودی به دریای سرخ و عمان به راس مرکز ظرفیت محدودی دارند و توسعه آن ها زمان بر است. جایگزینی ظرفیت پالایش از دست رفته نیز به زمان و سرمایه گذاری سنگین نیاز دارد. در اروپا، کاهش ظرفیت پالایشگاه ها طی سال های گذشته، انعطاف پذیری بازار را کاهش داده است.

به گفته این تحلیل، بحران تنها به انرژی محدود نمی شود. زنجیره تأمین جهانی برای موادی مانند هلیوم، نفتا، متانول، فسفات، اوره، آمونیاک و گوگرد نیز تحت تأثیر قرار گرفته است. کاهش عرضه هلیوم می تواند تولید نیمه رساناها را مختل کند و کاهش مواد اولیه کودهای شیمیایی، تولید جهانی غذا را تهدید می کند.

همچنین پیامدهای حمل ونقل جهانی نیز قابل توجه است، زیرا مسیرهای جایگزین طولانی تر و پرهزینه تر خواهند بود. در همین حال، حدود 20 هزار دریانورد در منطقه خلیج فارس گرفتار شده اند.

فایننشال تایمز در ادامه گزارش خود نوشته است: در حالی که بازارهای آتی نفت به کاهش قیمت ها امیدوارند و این امید را به بازگشایی تنگه هرمز گره می زنند، نویسنده این تحلیل هشدار می دهد که چنین انتظاراتی ممکن است اشتباه از آب درآید.

در این گزارش به سخنان دونالد ترامپ نیز اشاره شده که تأکید کرده است تنها چیزی که وقتی درباره ایران صحبت می کنم مهم است این است که آن ها نمی توانند سلاح هسته ای داشته باشند ، و پرسش هایی درباره امکان توافق، نظارت و اجرای آن مطرح می شود.

همچنین این پرسش ها مطرح شده اند که آیا ایران حاضر خواهد شد کنترل کشتیرانی در خلیج فارس را واگذار کند، یا آیا رهبران آن بر دریافت عوارض و نقش خود در این مسیر تأکید خواهند کرد.

این تحلیل در ادامه به هشدار فاتح بیرول، مدیر اجرایی آژانس بین المللی انرژی، اشاره می کند که گفته است جهان ممکن است در آستانه بزرگ ترین بحران انرژی تاریخ قرار داشته باشد.

در جمع بندی این گزارش آمده است که در صورت ادامه وضعیت، چنین سناریویی نه تنها بعید نیست بلکه می تواند به واقعیت تبدیل شود. همچنین در انتقاد پایانی آمده است که ایالات متحده این جنگ را عملیات خشم حماسی نامیده، اما به گفته نویسنده، نام واقعی تر آن می توانست عملیات حماقت حماسی باشد.

منبع: فرارو