در حالی که بعدازظهر دوشنبه برخی رسانه های داخلی، از جمله خبرگزاری تسنیم، مدعی شده بودند آمریکایی ها در متن جدید پیشنهادی خود، برخلاف متون پیشین، پذیرفته اند تحریم های نفتی ایران را در طول دوره مذاکرات Waive یا به تعبیر دیگر به صورت موقت تعلیق و اسقاط کنند، ساعاتی بعد وب سایت اکسیوس به نقل از یک مقام ارشد کاخ سفید این ادعا را رد کرد و عنوان داشت: هیچ کاهش تحریمی به صورت رایگان اتفاق نخواهد افتاد .

به گزارش شرق، این تناقض خبری در شرایطی رخ می دهد که آتش بس میان ایران و آمریکا وارد چهل وسومین روز خود شده و هم زمان فضای منطقه ای میان دو سناریوی تشدید دوباره جنگ یا رسیدن به توافقی موقت و شکننده، در نوسان است. در مرکز این تحولات نیز نام دونالد ترامپ قرار گرفته که طی ساعات اخیر با مجموعه ای از توییت ها، مصاحبه ها و تهدیدهای متناقض و ادعای تعویق 48 تا 72ساعته حمله به ایران به دلیل وجود کانال های جدی مذاکرات، بار دیگر فضای منطقه را به شدت تحت تأثیر قرار داده است.

مهم ترین تحول شامگاه دوشنبه، پست جنجالی ترامپ در شبکه اجتماعی تروث سوشیال بود؛ جایی که او مدعی شد: حمله نظامی برنامه ریزی شده آمریکا علیه ایران که قرار بود فردا انجام شود، به درخواست رهبران عربستان، امارات و قطر به تعویق افتاده است . ترامپ نوشت: تمیم بن حمد آل ثانی امیر قطر، محمد بن سلمان ولیعهد عربستان و محمد بن زاید آل نهیان رییس امارات، از او خواسته اند به مذاکرات فرصت دهد؛ زیرا به باور آنان امکان دستیابی به توافقی وجود دارد که هم برای آمریکا و هم برای کشورهای منطقه قابل قبول باشد .

رییس جمهور آمریکا در ادامه پستش تأکید کرد: این توافق یک محور کلیدی خواهد داشت و اینکه هیچ سلاح هسته ای برای ایران وجود نداشته باشد . او همچنین مدعی شد به پیت هگست وزیر دفاع آمریکا، ژنرال دانیل کین رییس ستاد مشترک ارتش و کل ارتش ایالات متحده دستور داده حمله برنامه ریزی شده را متوقف کنند، اما هم زمان آماده اجرای حمله ای کامل و گسترده در صورت شکست مذاکرات باشند.

دونالد ترامپ در جای دیگر هم باز مدعی شد آمریکا آماده حمله ای بزرگ علیه ایران بوده، اما به درخواست عربستان، قطر، امارات و چند کشور دیگر، این اقدام را دو تا سه روز به تعویق انداخته است. او گفت گفت وگوهای مهمی با ایران در جریان است و با وجود ناکامی های گذشته، این بار شرایط را متفاوت توصیف کرد. در همین راستا، اکسیوس نیز به نقل از دو مقام آمریکایی گزارش داد رهبران عرب منطقه در پیام مشترکی به ترامپ هشدار داده اند اگر آمریکا به ایران حمله کند، کل منطقه هزینه آن را خواهد پرداخت.

به گفته یکی از منابع، رهبران عرب به ترامپ گفته اند آن ها نگرانند تأسیسات نفتی و انرژی آنان هدف تلافی جویی ایران قرار گیرد. این روایت، تصویری روشن از نگرانی کشورهای عرب حاشیه خلیج فارس نسبت به گسترش جنگ ارائه می دهد؛ نگرانی ای که ظاهرا در تصمیم ترامپ برای تعویق حمله نقش داشته است.

در همین حال، واشینگتن پست به نقل از یک مقام پاکستانی نوشت: ایران و آمریکا طی هفته گذشته چندین پیشنهاد و پیشنهاد متقابل رد و بدل کرده اند و میانجی ها در تلاش اند مانع ازسرگیری جنگ شوند . این مقام خبر داد اختلاف اصلی بر سر ترتیب اجرای توافق است؛ تهران خواهان پایان جنگ پیش از اعلام توافق هسته ای است، اما واشینگتن می خواهد همه توافق ها هم زمان اعلام شوند.

هم زمان با ادعای تعویق حمله، ترامپ در مواضعی دیگر بارها بر احتمال توافق تأکید کرد، اما لحن تهدیدآمیز خود را نیز حفظ کرد. او گفت: به نظر می رسد شانس بسیار خوبی برای رسیدن به توافق وجود دارد. اگر بتوانیم بدون بمباران این کار را انجام دهیم، خوشحال خواهم شد . رییس جمهور آمریکا همچنین درباره گفت وگوهای مهم با ایران مدعی شد این مذاکرات تحول مثبتی است، اما باید دید آیا به نتیجه می رسد یا نه. با این حال ترامپ تقریبا هم زمان در گفت وگو با نیویورک پست، موضعی کاملا متفاوت گرفت و اعلام کرد پس از دریافت آخرین پاسخ تهران به هیچ وجه حاضر به دادن امتیاز به ایران نیست.

او در پاسخ به سؤالی درباره احتمال پذیرش تعلیق 20ساله غنی سازی اورانیوم ایران هم ادعا کرد: در حال حاضر اصلا آماده دادن امتیاز نیستم . ترامپ در این مصاحبه افزود ایران می داند به زودی چه اتفاقی خواهد افتاد و تأکید کرد: تهران اکنون بیش از هر زمان دیگری خواهان توافق است، زیرا از توان آمریکا برای افزایش فشار آگاه است .

در ادامه همین فضای متناقض، کاخ سفید پیشنهاد اصلاح شده ایران را نیز ناکافی دانست. اکسیوس به نقل از یک مقام ارشد آمریکایی گزارش داد پیشنهاد جدید ایران نسبت به نسخه های قبلی فقط تغییرات جزیی داشته و همچنان فاقد تعهدات دقیق درباره توقف غنی سازی اورانیوم یا تحویل ذخایر اورانیوم غنی شده است.

این مقام همچنین ادعای برخی رسانه های ایرانی درباره موافقت آمریکا با کاهش تحریم ها را رد و تصریح کرد: هیچ کاهش تحریمی بدون اقدامات متقابل از سوی تهران اتفاق نخواهد افتاد . او هشدار داد اگر مذاکرات واقعی و دقیق شکل نگیرد، آمریکا از طریق بمب گفت وگو خواهد کرد . هم زمان، راب مالی، فرستاده پیشین آمریکا در امور ایران، طی گفت وگو با الجزیره گفت شانس توافق بیش از آنکه به جزییات فنی هسته ای وابسته باشد، به طرز فکر ترامپ بستگی دارد.

او با کنایه افزود باید از یک روان شناس نظرش را بپرسید ، زیرا مواضع ترامپ ساعت به ساعت تغییر می کند. مالی همچنین هشدار داد تیم ترامپ تاب آوری ایران را دست کم گرفته و این رویکرد را با اشتباهات آمریکا در جنگ ویتنام مقایسه کرد.

در شرایطی که مذاکرات همچنان در هاله ای از ابهام قرار دارد، مجموعه ای از تحلیلگران آمریکایی نیز نسبت به امکان دستیابی سریع به توافق ابراز تردید کرده اند. آرون دیوید میلر، مذاکره کننده ارشد سابق آمریکا، معتقد است عقب نشینی ترامپ از حمله نشان می دهد او گزینه نظامی مطمئنی در اختیار ندارد و کشورهای عرب منطقه نیز از واکنش ایران هراس دارند.

او تأکید کرد هر توافق جدی هسته ای نیازمند زمان و مذاکرات فنی پیچیده است و نمی توان آن را با توافقات سریع سیاسی جایگزین کرد. اریک بروئر، مدیر سابق ارشد شورای امنیت ملی آمریکا نیز باور دارد فاصله مواضع ایران و آمریکا همچنان بسیار زیاد است و فقط در صورتی کاهش می یابد که ترامپ عقب نشینی کند؛ موضوعی که هنوز هیچ نشانه ای از آن وجود ندارد.

از سوی دیگر، دن شاپیرو هشدار داد هیچ راه حل جادویی ای برای بحران ایران وجود ندارد؛ یا بن بست ادامه می یابد یا تنش بیشتر می شود یا ترامپ ناچار به پذیرش توافقی ضعیف تر خواهد شد. در این میان، پاکستان همچنان نقش میانجی فعال را ایفا می کند. خواجه محمد آصف، وزیر دفاع پاکستان، اعلام کرد احتمال آغاز دوباره جنگ بسیار پایین است، زیرا نه کشورهای عربی خلیج فارس و نه افکار عمومی جهان و آمریکا، حامی جنگ نیستند. او همچنین از اعتماد تهران به اسلام آباد برای پیشبرد دیپلماسی قدردانی کرد و گفت چین و روسیه نیز مخالف جنگ علیه ایران هستند.

در سوی دیگر، مواضع نظامی تهران همچنان قاطعانه باقی مانده است. سخنگوی ارتش جمهوری اسلامی هشدار داد اگر دشمن حماقت کند و دست به تجاوز دیگری بزند، ایران با ابزارها و شیوه های جدید جبهه های تازه ای علیه مهاجمان خواهد گشود. او تأکید کرد ارتش دوره آتش بس را همچون دوران جنگ تلقی کرده و از آن برای تقویت توان رزمی خود استفاده می کند.

به گفته او: ایران محاصره پذیر و قابل شکست نیست . مجموع این تحولات مؤید آن است که منطقه در وضعیتی شکننده قرار دارد؛ از یک سو تلاش ها برای حفظ مسیر دیپلماسی و رسیدن به توافق ادامه دارد و از سوی دیگر تهدیدهای دونالد ترامپ و آماده باش نظامی دو طرف سایه جنگ را حفظ کرده است. هنوز مشخص نیست آتش بس 43روزه فعلی به توافق منتهی می شود یا تنش ها دوباره تشدید خواهد شد.