فرارو نشست دو روزه وزرای خارجه کشورهای عضو بریکس در دهلی نو، در حالی به پایان رسید که این اجلاس به صورت گسترده ای تحت تاثیر جنگ در ایران و تنش های اخیر میان تهران و ابوظبی بود.

به گزارش فرارو، امارات که به تازگی به عضویت بریکس درآمده، در سطحی پایین تر از وزیر خارجه در نشست دهلی نو شرکت کرد. همچنین اعضای هیئت اماراتی حاضر در محل برگزاری این اجلاس، در مسیرهای تردد خود از روبرو شدن با ایرانیان حاضر در محل خودداری می کردند. همچنین در بدو ورود به فرودگاه دهلی نو نیز مقاماتی از امارات، تلاش کردند با وزیر امور خارجه ایران روبرو نشوند. در نهایت، نشست وزرا نیز شاهد جدال لفظی دیپلماتیک میان دو طرف بود.

نشست دهلی نو قرار بود با دستورکار تمرکز بر همکاری چندجانبه، ثبات منطقه ای و تاب آوری اقتصادی میان کشورهای عضو برگزار شود. از ابتدا رسانه ها توجه ها را به این موضوع جلب کردند که نشست دهلی نو، محل اولین روبرویی مقامات ارشد ایران و امارات پس از جنگ 40 روزه و تنش های میان تهران و ابوظبی خواهد بود. اتفاقی که با توجه به میزبانی امارات از پایگاه های آمریکا و شایعاتی که درباره نقش آفرینی پررنگ آن ها در جنگ اخیر وجود داشت و همچنین حملات متقابل ایران به بخش های مختلف این کشور، نمی توانست بدون حاشیه باشد.

عراقچی در اولین سخنرانی خود، بدون اشاره به هیچ کدام از کشورهای منطقه که در جریان جنگ علیه ایران، با آمریکا و اسراییل همکاری داشتند، بر این موضوع تاکید کرد: کسانی که به دنبال ماجراجویی های بی پروا هستند، شاید تصور کنند که این اقدامات در راستای منافع ژئوپلیتیکی آنان است؛ اما همان گونه که امروز ملت ها و دولت ها در سراسر جهان دریافته اند، بی ثباتی منطقه ای یک وضعیت باخت ـ باخت برای همه طرف ها، از جمله برای خود متجاوزان، به شمار می رود. در برابر این خشونت هولناک، مردم ایران با استواری و سربلندی از خود دفاع کرده اند.

در مقابل امارات نیز ایران را به حملات تروریستی علیه خود متهم کرد. موضعی که باعث شد عراقچی در واکنش، تاکید کند نامی از امارات نبرده اما این بار بیان کرد که ابوظبی، شریک تجاوز به ایران است. یک بار دیگر نیز کاظم غریب آبادی، معاون امور حقوقی و بین المللی وزارت خارجه در پاسخ به اظهارات دیگر اماراتی ها، بر این موضوع تاکید کرد که آن ها به ایران خیانت کردند و در عمل، بخشی از این تجاوز بودند. این جدال لفظی در این فضا پیش آمد که قبل از آن، اسراییل تکذیبیه اماراتی ها درباره سفر نتانیاهو به ابوظبی در جریان جنگ علیه ایران را تکذیب کرده بود.

اختلاف میان تهران و ابوظبی، باعث شد که به رغم ساعت ها مذاکره برای تنظیم بیانیه جامع و مشترک اجلاس دهلی نو، چنین بیانیه ای به مرحله نگارش پایانی نرسد. ایران خواستار این بود که کشورهای بریکس با رفتاری مسئولانه، حملات آمریکا و اسراییل به ایران را محکوم کنند. امارات نیز به دنبال محکومیت حملات به خود بود. هرچند بخش های دیگر دستورکار این نشست دو روزه، مورد توافق شرکت کنندگان قرار گرفت. همچنین عراقچی در دیدارهای دوجانبه با همتایان خود از کشورهای دیگر مانند برزیل، مصر، تایلند و ... به شرح وضعیت فعلی و موضع ایران درباره جنگ پرداخت.

وزیر خارجه جمهوری اسلامی در این سفر، ملاقات و گفتگوهایی با مقامات هندی داشت. او علاوه بر ملاقات با همتای هندی خود، ملاقاتی هم با مشاور امنیت ملی هند داشت و در زمان گرفتن عکس دسته جمعی و رسمی نشست با نخست وزیر هند، گفتگویی خصوصی و کوتاه نیز با نارندار مودی داشت. تحلیلگران بر این باورند که انسجام بریکس و به بار نشستن تلاش های این کشورها برای ایجاد یک همکاری اقتصادی قدرتمند میان اعضا، اهمیت خاصی برای هند دارد و ایران نیز تمایل زیادی دارد که از ظرفیت های روابط دوجانبه اقتصادی با هند و همچنین ظرفیت بریکس به صورت جداگانه استفاده کند. در این سفر، حمید قنبری، معاون دیپلماسی اقتصادی وزارت خارجه نیز عراقچی را همراهی می کرد.

عراقچی و آجیت دوال، مشاور امنیت ملی هند

از سوی دیگر، هند یکی از قدرت های اقتصادی و کشورهای مهم جهان است که تنش در خاورمیانه و اختلال گسترده در بازار انرژی، تاثیرات زیادی بر آن داشت. هند کمتر از 1 درصد ذخایر نفت و گاز جهان را در اختیار دارد و با جمعیتی بالغ بر 1.4 میلیارد نفر (با چند میلیون اختلاف بالاتر از چین) واردکننده حامل های مختلف انرژی است. موضوعی که می تواند بر روابط دوجانبه با ایران تاثیر زیادی بگذارد و نیازمند رایزنی هایی فشرده است. همزمان با سفر عراقچی به دهلی نو، دو کشتی هندی از تنگه هرمز عبور کردند و یک کشتی دیگر در آب های عمان هدف قرار گرفت اما تا کنون عامل حمله مشخص نشده است.

یکی از نکات مهم نشست اخیر بریکس این بود که امارات اهمیت زیادی برای هند دارد. بنابراین، مدیریت این شرایط از سوی هندی ها نیازمند ظرافت خاصی است. تجارت میان هند و امارات در سال مالی 2024-2025 به بیش از 100 میلیارد دلار رسید و دو طرف قصد دارند تا سال 2032 این میزان را به 200 میلیارد دلار برسانند. امارات سومین شریک تجاری بزرگ هند و دومین مقصد صادراتی بزرگ این کشور است. هند نیز دومین شریک تجاری بزرگ امارات است و دو طرف در طیف متنوعی از حوزه های اقتصادی با یکدیگر همکاری دارند.

مودی پس از حضور در نشست وزرای خارجه بریکس، روز جمعه در مسیر سفر خود به اروپا، توقفی کوتاه و برنامه ریزی شده در امارات داشت. در زمان حضور مودی در ابوظبی، چند یادداشت تفاهم و توافقنامه اقتصادی، نظامی و سرمایه گذاری در چارچوب شراکت استراتژیک میان هند و امارات امضا شد.

روسیه در سطح وزیر خارجه در این نشست شرکت کرد و عراقچی و لاوروف در حاشیه نشست بریکس با یکدیگر ملاقاتی دوجانبه داشتند. روسیه به عنوان عضو دا ئم شورای امنیت در کنار چین، دو اهرمی هستند که می توانند جلوی صدور قطعنامه علیه ایران در این نهاد را بگیرند. همچنین اخیراً نیویورک تایمز گزارش داد که پس از افزایش بحران در خلیج فارس، روسیه نقشی کلیدی در تامین کالاهای ایران از طریق بنادر شمالی ایفا می کند.

با توجه به جایگاه روسیه، عراقچی اخیراً پس از سفر به پاکستان و عمان، سفری به روسیه داشت و با پوتین ملاقات کرد. او همچنین پیش از سفر ترامپ به پکن، سفری کوتاه به چین نیز رفت. تمام این سفرها بر اساس اخبار موجود، علاوه بر موضوع روابط دوجانبه با این کشورها، بخشی از پازل روند دیپلماتیک جاری با ایالات متحده و رایزنی های فشرده با شرکای اصلی جمهوری اسلامی است.

نشست خبری با رسانه های هندی، آخرین برنامه وزیر خارجه جمهوری اسلامی قبل از ترک دهلی نو بود. در این نشست که با حضور بیش از 40 نفر از اصحاب رسانه هندی برگزار شد، روزنامه ها و تلویزیون های اصلی این کشور حضور داشتند و به طرح پرسش از عراقچی پرداختند.

محور اصلی این پرسش ها، وضعیت مذاکرات میان ایران و آمریکا، پرونده هسته ای و چالش های ایجاد شده میان ایران و امارات در نشست بریکس بود. اظهارات عراقچی در این نشست مطبوعاتی، بازتاب گسترده ای در رسانه های هندی داشت.