سفر دونالد ترامپ به چین در شرایطی به پایان رسیده که با بازگشت رییس جمهور آمریکا به واشنگتن، هیچ اخبار ویژه یا در خصوص گشایش های دیپلماتیک میان ایران و آمریکا نیز مخابره نشده است. پیش از ملاقات شی و ترامپ، برخی تحلیلگران مدعی بودند بخش مهمی از محور این ملاقات درباره ایران خواهد بود. اکنون در سایه گفته های ترامپ در خصوص رد پیشنهاد ایران و لزوم پاکسازی کامل در زمینه برنامه هسته ای ایران، برخی رسانه های آمریکایی مدعی شده اند با کمرنگ شدن بارقه های دیپلماتیک در مناقشات طرفین، احتمال وقوع درگیری نظامی جدید، افزایش یافته است.

به گزارش فرارو، دکتر احسان موحدیان، مدرس دانشگاه علامه و تحلیلگر مسائل بین الملل در گفتگو با فرارو به تحلیل شرایط موجود پرداخته است:

احسان موحدیان به فرارو گفت: یک نکته مهم در تحلیل مناسبات ایران و آمریکا این است که برای تحلیل دقیق به هیچ وجه نباید در دام اخبار و اطلاعاتی بیفتیم، که به شکل روزمره در رسانه ها منتشر می شوند. حقیقت این است که الگوی نظمی که بعد از جنگ جهانی دوم در کشور تشکیل شد، از دید دونالد ترامپ دیگر کار نمی کند یا به عبارتی دقیق تر، رییس جمهور ایالات متحده اصلا این الگو را قبول ندارد. بعد از جنگ جهانی دوم یک نظم لیبرال در جهان شکل گرفته بود. در این نظم اینگونه تعریف شده بود که آمریکا برای ایجاد نظم و امنیت و ثبات در جهان، از برخی سازمان های نظامی و امنیتی و سیاسی در جهان حمایت می کرد. ناتو، سازمان ملل، صندوق بین المللی پول و امثالهم قرار بود در جهان، نظم و امنیت و ثبات ایجاد کنند و هر کشوری که با این نظم درگیر بود، زمین زده می شد. اما ترامپ اصلا زیر بار چنین نظمی نمی رود. او اصلا نظم جهان را قبول ندارد.

وی افزود: طرز فکر ترامپ این است که در نظم ایجاد شده، چین به لحاظ اقتصاد و فناوری پیشرفت کرده است و در نتیجه باید نظم لیبرال کنار زده شده و به سمت الگوی جدیدی حرکت شود. درواقع به جای این که تجارت آزاد و اتحاد حمایت شود، باید کشورهایی که نفت، مواد معدنی و امثالهم دارند، تحت سلطه قرار گیرند تا آمریکا از چین جلو زده شود و تولید داخلی ایالات متحده افزایش پیدا کند. این طرز فکر، همان طرز تفکر قرن نوزدهم است. یعنی سرزمین هایی که منابع با ارزش دارند تحت سلطه قرار گیرند و گلوگاه های مهم ژئوپلیتیک و اقتصادی، به شکل مستقیم تحت کنترل قرار گیرد. بنابراین آمریکا عملا در تلاش است که تعدادی مستعمره داشته باشد. درواقع بخشی از علت رفتارهایی که با کوبا، ونزوئلا و ایران انجام داده و مایل است انجام دهد، دقیقا در همین راستاست. بنابراین اکنون بحث این است که آمریکا می خواهد حاکمیت بر قدرت جهانی را تحت کنترل بگیرد. این سبک مثل سبک امپراتوری های کلاسیک و قرن نوزدهمی است. ترامپ به دنبال منفعت گرایی و سلطه نظامی و اقتصادی است.

این استاد دانشگاه در خصوص احتمال حمله آمریکا به ایران گفت: تمامی شواهد نشان می دهد آمریکا به دنبال حمله به ایران است. چرا که ترامپ می خواهد منابع ایران را تصرف کند و مقابله ایران با سلطه جویی آمریکا نیز متوقف شود. به اعتقاد من با این وضعیت، احتمال وقوع جنگ طی روزهای آتی بسیار بالا است و حتی اگر جنگی در هفته آینده رخ ندهد به این معنا نیست که خطری وجود ندارد. درواقع احتمال وقوع جنگ فعلا کاملا وجود دارد چرا که آمریکایی ها خود را پیروز می دانند و ذهنیتشان این است که باید بر ایران مسلط شوند. با چنین ذهنیت سلطه گرانه ای هم اصلا نمی شود مذاکره کرد. صحبت های ترامپ درباره انرژی هسته ای ایران نیز از دید من چیزی به جز بهانه جویی نیست. ترامپ نمی تواند رک اذعان کند در ذهن وی، سلطه گری مطلق حاکم است، بنابراین مسئله هسته ای ایران را بهانه می کند. ایران رسما بارها اعلام کرده به دنبال سلاح هسته ای نیست. طبیعیست که ایران زیر بار ایده های سلطه گرانه آمریکا نمی رود و در بحث تنگه هرمز هم تمایلی ندارد که اختیار چنین منطقه مهم و حساسی به دست آمریکا بیفتد.

وی با اشاره به ملاقات شی و ترامپ و تاثیر این ملاقات بر وضعیت ایران و آمریکا گفت: چین هیچ علاقه ای ندارد ایران را تحت فشار بگذارد و در نتیجه استراتژی فشار حداکثری آمریکا را به چالش می کشد. حرف های اخیر ترامپ را نباید احمقانه تفسیر کنیم یا تصور کنیم اطلاعات کافی ندارد. ترامپ می خواهد قلمرو خود را گسترش دهد و منابع را مستقیما تحت کنترل بگیرد و متحدان خود را تبدیل به نوکرانی مطیع کند. آمریکا به دنبال توسعه دارایی های خود است و بنابراین، اشغال ایران یا کنترل منابع ایران یا سر کار آوردن افرادی که تابع نظم جدید مدنظر ترامپ هستند، جزو دستور کار راهبردی آمریکا است. ما باید فهم دقیقی از این موضوع داشته باشیم تا به درستی نیز با آن مواجه شویم. با توجه به این که ایده ترامپ تسلط بر ایران و تبدیل آن به یک کشور مطیع است، مذاکره با دولت ترامپ تقریبا غیرممکن به نظر می رسد و اصولا هیچ راهی به غیر از مقاومت در برابر سلطه گری و منفعت گرایی آمریکا وجود ندارد.

این تحلیلگر ارشد حوزه سیاست خارجی در خصوص انعطاف طرفین در مذاکرات پیشین گفت: ایران به اندازه کافی دربرابر خواسته های آمریکا انعطاف به خرج داده است. در مذاکرات عمان و اسلام آباد، ایران بسیار منعطف و اهل مذاکره و سازش ظاهر شده است. اما رفتارهای آمریکا نشان داد که درکی از این موضوع ندارد. چارچوب فکری مقامات آمریکایی این است که نظمی جدید و به نفع خود ترسیم کنند و طبیعیست که زیر بار مذاکره استاندارد با ایران نمی روند. زمانی که ما موفق شدیم با اوباما به توافق برسیم، علتی مشخص داشت، آن هم چارچوب فکری اوباما بود. اوباما در محور چارچوب نظم لیبرال فکر می کرد. درواقع او می خواست توافقی کند که نه تنها ماهیت حاکمیت ایران را به رسمیت بشناسد، بلکه، در اوج خصومت نیز به شکلی رفتار کرد که مسیر دیپلماسی با ایران را به شکل کامل مسدود نکرده باشد. اما ترامپ اصولا چنین چیزی را نمی پذیرد و در نتیجه توافق با چنین شخصی اصلا امکان پذیر نیست. ترامپ نه تنها استقلال حاکمیت ایران را نمی پذیرد، بلکه ترجیح می دهد کشورمان تسلیم، تجزیه یا تحت قیمومیت اقتصادی آمریکا باشد. با چنین شخصی و با چنین طرز فکری نمی شود مذاکره کرد. به اعتقاد من آمریکا در این مسیر به هیچ نتیجه ای نمی رسد. مواضع چین نیز در برابر آمریکا بسیار سنگین شده و مسیری که ترامپ در پیش گرفته نتیجه ای به جز سقوط این کشور رقم نمی زند. با این وجود ما باید مقاومت کنیم و هزینه های سنگین نیز در این مسیر اجتناب ناپذیر خواهد بود.

منبع: فرارو