در حالی که نگاه جهان همچنان به تنش های نظامی خاورمیانه و آینده تنگه هرمز دوخته شده، حالا گزارش تازه ای از شبکه خبری CNN از ظهور یک میدان نبرد جدید خبر می دهد؛ جایی نه روی آب، بلکه در اعماق خلیج فارس و میان کابل های زیردریایی اینترنتی که ستون فقرات اقتصاد دیجیتال جهان را تشکیل می دهند.

به نقل از سی ان ان، تهران پس از آنکه در جریان جنگ اخیر توانست اهمیت راهبردی تنگه هرمز را بار دیگر به جهان یادآوری کند، اکنون به دنبال تبدیل این گذرگاه حیاتی به یک اهرم اقتصادی و سیاسی تازه است. مقام های ایرانی و برخی رسانه ها طی روزهای گذشته از طرحی سخن گفته اند که بر اساس آن، شرکت های بزرگ فناوری و اپراتورهای کابل های زیردریایی برای عبور از محدوده تنگه هرمز باید به ایران هزینه عبور و مجوز پرداخت کنند.

این تهدید فقط متوجه اینترنت نیست؛ بلکه به یکی از حساس ترین زیرساخت های جهان مربوط می شود. بخش بزرگی از ارتباطات مالی، بانکی، داده های ابری، تماس های بین المللی و حتی زیرساخت های هوش مصنوعی از طریق همین کابل های فیبر نوری زیر دریا منتقل می شود. کارشناسان هشدار می دهند که هرگونه اختلال عمدی در این شبکه می تواند زنجیره ای از بحران های دیجیتال و اقتصادی را از خاورمیانه تا اروپا و آسیا ایجاد کند.

با این حال، آنچه نگرانی ها را افزایش داده، تهدیدهای غیرمستقیم درباره آسیب پذیری کابل ها است. برخی تحلیلگران معتقدند جمهوری اسلامی تلاش می کند این پیام را منتقل کند که در صورت تشدید فشارها یا آغاز دوباره جنگ، ابزارهایی فراتر از موشک و پهپاد برای ضربه زدن به اقتصاد جهانی در اختیار دارد.

گزارش سی ان ان می گوید چندین کابل مهم بین المللی از نزدیکی تنگه هرمز عبور می کنند؛ هرچند بسیاری از اپراتورهای جهانی طی سال های گذشته تلاش کرده اند مسیر کابل ها را از آب های ایران دور نگه دارند. با این حال، برخی خطوط ارتباطی همچنان از محدوده دریایی ایران عبور می کنند و همین مسئله به تهران امکان مانور سیاسی داده است.

کارشناسان هشدار می دهند که آسیب گسترده به این کابل ها می تواند اینترنت کشورهای خلیج فارس را مختل کند، انتقالات مالی بین اروپا و آسیا را کند سازد و حتی بر صادرات انرژی و فعالیت بانک ها اثر بگذارد. تجربه سال 2024 در دریای سرخ، زمانی که آسیب به چند کابل باعث اختلال در بخشی از ترافیک اینترنت منطقه شد، نشان داد که زیرساخت های ارتباطی زیر دریا تا چه اندازه شکننده اند.

در همین حال، مقام های ایرانی تلاش می کنند اقدام احتمالی خود را با استناد به قوانین بین المللی توجیه کنند و از الگویی شبیه کانال سوئز نام می برند؛ جایی که مصر سالانه صدها میلیون دلار از عبور کابل ها و کشتی ها درآمد کسب می کند.

اکنون به نظر می رسد تهران در حال آزمایش نوع تازه ای از بازدارندگی است؛ بازدارندگی ای که این بار نه با بستن تنگه هرمز، بلکه با تهدید شریان های نامریی اینترنت و اقتصاد دیجیتال جهان تعریف می شود.