به نقل ازاطلاعات گرچه ما ساکن خیابان پاستور نبودیم اما به چشم خودمان دیدیم که بسیاری از خانه ها دود شدند و به هوا رفتند. با هر مشقتی بود خود را به خیابان رساندیم تا مبادا سقف روی سرمان خراب شود. همه هراسان به کوچه ها آمدند. ویرانی ها نشان می داد زندگی برای بسیاری افراد در همان لحظه ناگهان متوقف شده است.

صدای آمبولانس ها با گریه کودکان و زنان در هم پیچیده بود و گرد سفید آوار، آرام روی شاخه درخت ها و شانه آدم ها می نشست. خانه هایی که تا شب قبل مأمن ساکنانشان بودند حالا بر سرشان آوار شده و برخی افراد با چند ساک دستی و دست هایی لرزان، در خیابان سرگردان بودند.

حالا روزها از آن صبح سنگین گذشته است، اما صدای انفجار هنوز از خاطر بسیاری بیرون نرفته. با این حال، در میان راهروهای هتل و اتاق های موقت، زندگی آرام آرام خودش را دوباره نشان می دهد؛ بچه هایی که در زمین بازی می دوند، مادرهایی که کنار هم چای می خورند و خانواده هایی که شب ها خسته اما امیدوار، از روزهای بعد حرف می زنند.

روایت اول: مریم

مریم زنی است که از صبح آن روز شوم هنوز دست هایش می لرزد. او به اطلاعات می گوید هربار صدای ناگهانی در راهروی هتل به گوش می رسد، دچار شوک می شود. چشمانش را می بندد. انگار دوباره همان لحظه ها برایش تداعی می شوند؛ انگار دوباره همان لحظه را می بیند که دیوار خانه شان ترک برداشت و شیشه ها با صدایی هولناک روی زمین ریخت. می گوید هنوز بوی گرد و خاکِ آوار از ذهنش بیرون نرفته است. شب ها خواب می بیند که زیر آوار در حال خفگی است.

خانه اش حالا دیگر شبیه خانه نیست؛ چند دیوار زخمی، پنجره هایی شکسته و اتاقی که روزی صدای خنده بچه هایش در آن می پیچید و حالا زیر آوار و سکوت مانده است. وقتی از خانه حرف می زند، صدایش آرام می شود؛ انگار دارد عزیزی را توصیف می کند که دیگر نیست. می گوید سخت ترین لحظه برایش وقتی بوده که بدون برداشتن بیشتر وسایل، فقط دست بچه هایش را گرفته و از خانه بیرون دویده است؛ با این ترس که شاید دیگر هرگز نتواند به آنجا برگردد.

این شب ها به سختی می خوابد و هنوز با هر خبر تازه ای دلش فرو می ریزد. اما میان تمام این اضطراب ها سعی می کند روبه روی فرزندانش آرام بماند؛ لبخند بزند، موهایشان را نوازش کند و وانمود کند همه چیز خواهد گذشت. خودش می گوید آدم در جنگ، بیشتر از هر چیز، دلش برای حس امنیت تنگ می شود؛ برای شبی که بدون ترس بخوابد و صبح با صدای انفجار بیدار نشود.

روایت دوم: معصومه

معصومه، به اطلاعات می گوید بعد از آن روز، انگار زمان برایشان شکل دیگری پیدا کرده است؛ روزها آرام می گذرند اما دل ها هنوز میان همان لحظه های هولناک جا مانده اند. با این حال، هر بار که از خانواده اش حرف می زند، اول خدا را شکر می کند که هیچ کدامشان زیر آوار نماندند و توانستند سالم از آن کابوس بیرون بیایند. حالا مدتی است در هتل اسکان دارند؛ جایی دور از خانه ای که دیگر سقف امن روزهای گذشته نیست.

وقتی از روزهای بعد از حادثه می گوید، صدایش رنگ خستگی دارد؛ خستگیِ زنی که یک باره میان ویرانی ایستاده و مجبور شده دوباره معنای آرامش را جست وجو کند. به چشم دیده است که از همان ساعت های نخست، خانواده ها تنها نماندند. شهرداری و خیرین، هرکدام گوشه ای از بار سنگین این روزها را به دوش گرفتند؛ از لباس و وسایل اولیه گرفته تا رسیدگی به خانه هایی که دیگر چیزی جز دیوارهای شکسته و خاطرات خاموش از آن ها باقی نمانده بود اما خودش می گوید میان تمامی این کمک ها آنچه بیشتر از همه دل آدم را آرام می کرد، حسِ دیده شدن بود؛ این که کسی اضطراب پنهان در چشم هایشان را می فهمد.

معصومه از حضور دائمی پزشکان، روان شناسان و روان پزشکانی می گوید که در این روزها کنار خانواده ها مانده اند؛ آدم هایی که تلاش می کردند کمی از آوار ترس را از روی دل ها کنار بزنند.

می گوید سخت ترین بخش ماجرا برایش نگاه کودکانی است که ناگهان به جای بازی، با جنگ روبه رو شدند. بچه هایی که یک شبه معنای اضطراب، پناه گرفتن و ترس از دست دادن را فهمیدند؛ مفاهیمی که هیچ کودکی نباید این قدر زود با آن روبه رو شود.

او تعریف می کند: برای بچه ها، میان این همه آشوب، دنیای کوچکی از رنگ و بازی ساخته بودند؛ فوتبال و والیبال، بدمینتون و تنیس، نقاشی و خوشنویسی، سفالگری، اوریگامی و... وقتی کودکان کنار هم می خندند و غرق بازی می شوند، برای چند ساعت تشویش جنگ از صورتشان کنار می رود؛ انگار دوباره یادشان می آید که هنوز کودکند و حق دارند بی دغدغه بخندند.

معصومه از مسابقه ها و بازی های گروهی حرف می زند و می گوید همین لحظه های ساده، مثل نوری کم جان، دل بچه ها را از تاریکی این روزها بیرون کشیده است. او می گوید مشاوره ها فقط برای کودکان نبود؛ بزرگ ترها هم گاهی بیشتر از آنچه نشان می دهند، شکسته اند. خودش هنوز با هر خبر تازه ای دلش می لرزد و اضطراب، بی صدا به جانش برمی گردد. می گوید مشاوران مدام توصیه می کردند خانواده ها خودشان را در سیلاب بی پایان خبرها غرق نکنند؛ چون جنگ، فقط با انفجار آدم ها را زخمی نمی کند، گاهی خبرهایش آرام آرام روح انسان را می فرساید.

او میان تمامی این تلخی ها، سعی کرده دلش را به ایمان گره بزند. می گوید انسان در روزهای جنگ، بیشتر از همیشه می فهمد چقدر کوچک و ناتوان است و ناچار می شود بعضی دردها را به خدا بسپارد. او جنگ را هولناک می داند، اما باور دارد زندگی همیشه پر از حادثه و ناپایداری بوده و آدم اگر امیدش را از دست بدهد، زیر آوار ترس دفن می شود. می گوید شاید پشت تمام این رنج ها حکمتی باشد که امروز دیده نمی شود، اما همین باور کمک کرده هنوز بتواند فردا را تصور کند. در پایان، وقتی از آرزوی این روزهایش حرف می زند، سکوت کوتاهی می کند؛ سکوتی شبیه بغض. بعد آرام می گوید دنیا خسته شده است؛ خسته از جنگ، از صدای انفجار، از اشک مادرانی که هر شب با ترس می خوابند. می گوید این روزها بیشتر از هر زمان دیگری برای صلح دعا می کند؛ برای روزی که کودکان، شب را بدون وحشت به صبح برسانند و صبح، به جای صدای آژیر و انفجار با صدای زندگی بیدار شوند.

روند اسکان خانواده ها

با شنیدن این روایت ها به این فکر می افتم که سرنوشت این خانواده ها چگونه قرار است رقم بخورد؟ در هتل هما به خانم فاطمه نقی زاده، مسئول اسکان جنگ زدگان برمی خورم. او به اطلاعات می گوید: افراد آسیب دیده، ابتدا به ستاد بحران مناطق خود مراجعه می کردند. کارشناسان در این مراکز، شرح وضعیت خانوارها را دریافت و پس از بررسی اولیه، اطلاعات را به اداره کل پشتیبانی شهرداری ارسال می کردند.

او توضیح می دهد که تیم های ستاد بحران به سرعت در محل های آسیب دیده مستقر می شدند و با شناسایی مناطق تخریب شده، روند ارجاع افراد به مراکز اسکان موقت را انجام می دادند. پس از معرفی به اداره پشتیبانی، افراد بلافاصله به هتل هایی که دارای ظرفیت خالی بودند معرفی می شدند و هماهنگی برای اسکان آن ها صورت می گرفت. به محض تماس، اتاق ها آماده بودند و خانواده ها بدون معطلی در هتل مستقر می شدند.

در این هتل، خدمات گسترده ای در حال ارائه است؛ از جمله مشاوره های روان شناسی، روان پزشکی، پزشکان عمومی و متخصص مانند دندان پزشک و چشم پزشک. همچنین کارگروه های مشاوره خانواده و کودک و نوجوان برگزار می‎شوند. فضای ویژه ای برای مادر و کودک در نظر گرفته شده که در آن کودکان در حال بازی، ورزش و شرکت در فعالیت های گروهی و فردی مانند فوتبال دستی، پینگ پنگ و بازی های فکری هستند.

نقی زاده ادامه می دهد: برای کودکان و نوجوانان، کلاس های آموزشی مانند خطاطی، نقاشی و سفالگری در حال برگزاری است و حتی برخی جوانان در این برنامه ها شرکت می کنند. برای بانوان نیز آموزش هایی مانند سوزن دوزی، گلدوزی، صنایع دستی و هنرهای مختلف در حال ارائه است.

سرعت عمل در حل بحران

نقی زاده در پاسخ به این پرسش که آیا محدودیت زمانی برای اقامت در هتل وجود دارد، می گوید: در حال حاضر هیچ محدودیت زمانی مشخصی در نظر گرفته نشده و خانواده ها تا زمانی که منازلشان آماده سکونت نشود، در هتل ها اقامت دارند. پس از اعلام آماده شدن منزل، نمایندگان ستاد بحران، شرایط خانه را از نظر ایمنی، زیرساخت هایی مانند آب، برق و گاز و امکان سکونت بررسی می کنند. پس از تأیید، موضوع به هتل اطلاع داده می شود، اما حتی در این مرحله نیز تخلیه با انعطاف و درک شرایط روحی خانواده ها انجام می گیرد.

نقی زاده تأکید می کند که هیچ برنامه ای برای تخلیه اجباری هتل ها در دستور کار نیست و این موضوع به صورت شفاف به مهمانان اطلاع داده شده است. همچنین تمامی هزینه های اقامت و تغذیه شامل صبحانه، ناهار و شام، توسط شهرداری تهران پرداخت می شود. در این هتل، غذا در آشپزخانه خود مجموعه تهیه می شود.

نقی زاده همچنین اشاره می کند: اسکان افراد بر اساس منطقه سکونت قبلی آن ها انجام نشده و افرادی از مناطق مختلف شهر در یک هتل اقامت کرده اند، زیرا در شرایط بحران، سرعت عمل در اسکان اهمیت بیشتری داشت.

او با اشاره به فضای همدلی ایجادشده در کشور می گوید که مردم با وجود تفاوت های فکری و اجتماعی، در حال کمک به یکدیگر هستند و این همبستگی قابل توجه است. وی از فعالان رسانه ای درخواست می کند این وقایع و تلاش ها را ثبت و مستندسازی کنند تا تجربه ها و واقعیت های این دوره برای آینده حفظ شود.