در حالی که مساله حضوری یا غیرحضوری برگزار شدن امتحانات دانشجویان همچنان پابرجاست، برخی دانشگاه ها با فراهم کردن امکان حذف ترم بدون احتساب در سنوات تحصیلی، برای بهره مندی دانشجویان از تسهیلات جدید آموزشی وزارت علوم چراغ سبز نشان داده اند؛ در این راستا بسته های حمایتی نیز با هدف کاهش دغدغه های دانشجویان در شرایط ویژه کنونی تدوین شده است.

به گزارش ایسنا، با تداوم برگزاری مجازی کلاس های دانشگاهی در پی شرایط جنگی و امنیتی کشور، اکنون و در آستانه فصل امتحانات یکی از مهم ترین دغدغه های دانشجویان به نحوه برگزاری آزمون های پایان ترم و تصمیم دانشگاه ها درباره حضوری یا مجازی بودن امتحانات بازمی گردد؛ موضوعی که اگرچه هنوز در بسیاری از دانشگاه ها به جمع بندی نهایی نرسیده، اما وزارت علوم برای کاهش فشارهای آموزشی و روانی دانشجویان، بسته ای از تسهیلات حمایتی را به دانشگاه ها ابلاغ کرده است.

در شرایط عادی آموزشی و به طور معمول، در آیین نامه های آموزشی دانشگاه ها، سازوکارهایی برای مواقعی که دانشجو به دلایل مختلف قادر به ادامه تحصیل نیست، پیش بینی شده است. این موارد شامل “حذف اضطراری دروس” که در بازه زمانی مشخصی تا پنج هفته مانده به پایان ترم و با تأیید گروه آموزشی، صرفاً برای دروس نظری و با رعایت سقف واحد باقی مانده امکان پذیر است، و همچنین مرخصی تحصیلی می شود.

علاوه بر این، در شرایط عادی، حذف ترم تحصیلی نیز با دلایل موجهی نظیر مسائل پزشکی (با تأیید پزشک معتمد)، فوت اقوام درجه یک، زایمان، یا بیماری های خاص روحی و روانی (با تأیید مشاور دانشگاه) امکان پذیر است. اما موافقت نهایی با این درخواست ها کاملاً به نظر مسئولان دانشگاه و در برخی موارد، هیئت رییسه بستگی دارد و کاملاً نادر است که حذف ترم بدون احتساب سنوات تحصیلی صورت پذیرد. در این شرایط، دانشگاه ها موظف به بازگرداندن حداقل بخشی از شهریه دانشجویان شهریه پرداز هستند، هرچند در عمل، بسیاری از دانشگاه ها این شهریه را عودت نمی دهند و دانشجویان ملزم به تسویه بدهی ترم جاری برای ثبت درخواست حذف ترم هستند. دانشجویان روزانه اما از پرداخت هزینه معافند.

با این حال، شرایط ویژه ترم جاری و پیامدهای ناشی از وضعیت بحرانی کشور سبب شد وزارت علوم با هدف حمایت از دانشجویان، بسته ای از تسهیلات آموزشی را به دانشگاه ها ابلاغ کند؛ بسته ای که یکی از مهم ترین محورهای آن، امکان حذف ترم یا حذف برخی دروس بدون احتساب در سنوات تحصیلی دانشجویان است.

بر اساس این ابلاغیه، برای دانشجویان مقاطع کاردانی، کارشناسی و کارشناسی ارشد که در نیم سال دوم سال تحصیلی 1405-1404 با گذراندن دروس عملی، مهارتی یا اشتغال پذیری امکان فراغت از تحصیل پیدا می کنند، در صورت حذف این دروس و رسیدن تعداد واحدهای باقی مانده به حداقل مجاز، امکان دانش آموختگی فراهم خواهد شد. دانشگاه ها همچنین می توانند در مواردی به جای این دروس، یک درس نظری جایگزین ارائه کنند.

این بسته همچنین شامل تسهیلاتی برای دانشجویان دکتری است. شرایط “دفاع مشروط” برای دانشجویانی که آمادگی دفاع از رساله خود را دارند اما منتظر پذیرش مقالات هستند، فراهم شده است. این دانشجویان می توانند با پیشنهاد استاد راهنما و تأیید هیئت داوران، جلسه دفاع را برگزار کنند و صدور دانش آموختگی نهایی منوط به ارائه پذیرش مقاله خواهد بود. دانشگاه ها موظفند پیش از برگزاری جلسه دفاع، تعهد کتبی دانشجویان را برای ارائه پذیرش مقاله اخذ کنند.

در بخش دیگری از این ابلاغیه، با توجه به برگزاری حضوری کلاس ها در دستور کار، اما با قابلیت برگزاری مجازی در شرایط ویژه، برنامه ریزی جلسات دفاع پایان نامه کارشناسی ارشد و رساله دکتری بر مبنای برگزاری حضوری اعلام شده است. همچنین، حذف ترم بدون احتساب در سنوات برای دانشجویان تحصیلات تکمیلی که پروپوزال خود را تصویب کرده اند، با تأیید دانشگاه امکان پذیر خواهد بود. این بسته سیاستی، بخشی از اقدامات وزارت علوم برای افزایش انعطاف پذیری نظام آموزش عالی، حفظ تداوم آموزشی و کاهش آسیب های ناشی از شرایط جنگی و اختلالات زیرساختی در شرایط ویژه نیمسال دوم 1405-1404 عنوان شده است.

در خصوص آزمون جامع دکتری تخصصی نیز مقرر شده است در صورتی که دانشگاهی آزمون جامع را پیش از 15 خردادماه 1405 برگزار کند، برای دانشجویانی که امکان حضور یا آمادگی شرکت در آزمون را نداشته اند، امکان برگزاری مجدد در تابستان 1405 فراهم شود. همچنین برگزاری آزمون جامع به صورت مجازی یا حضوری به تشخیص دانشگاه مجاز اعلام شده است.

در همین راستا، برخی دانشگاه ها نسبت به اجرای این تسهیلات پیشگام شده اند. به طوریکه دانشگاه تهران با درخواست برخی از دانشجویان برای حذف ترم تحصیلی و حذف چند درس برای نیمسال تحصیلی جاری موافقت کرده است. بر این اساس، دانشجویان متقاضی می توانند تا پایان اردیبهشت ماه درخواست خود را ثبت کنند. حذف ترم تحصیلی دانشجویان این دانشگاه بدون احتساب سنوات تحصیلی خواهد بود و دانشجویان باید از طریق ایمیل، تماس تلفنی یا مراجعه حضوری به معاونت آموزشی واحد مربوطه درخواست خود را ثبت کنند. البته لازم به ذکر است که در صورت حذف ترم، مطابق ضوابط امکانات رفاهی و آموزشی برای دانشجویان متوقف خواهد شد.

پیش از این نیز شورای آموزشی دانشگاه تهران، مهلت برگزاری جلسات دفاع از طرح پیشنهادی رساله و پایان نامه در نیمسال اول تحصیلی 1405-1404 را تا پایان تیرماه 1405 با رعایت شرایطی تمدید کرده بود. برای این دسته از دانشجویان ترم نیمسال دوم 1404-2 فعال می شود،

اما از پرداخت شهریه این نیمسال معاف خواهند بود (پس از صدور مجوز از سوی هیئت رییسه دانشگاه). تاریخ دانش آموختگی همان روز برگزاری جلسه دفاعیه برای دانشجویان تحصیلات تکمیلی خواهد بود و برگزاری جلسه دفاعیه به صورت برخط نیز بلامانع است.

دانشگاه شهید بهشتی نیز جزییات و شرایط حذف ترم بدون احتساب در سنوات را برای دانشجویان مقاطع تحصیلات تکمیلی در نیمسال دوم تحصیلی 1405-1404 اعلام کرده است.

در همین راستا دانشگاه خوارزمی نیز با هدف تسهیل گری آموزشی در شرایط خاص کشور، مجموعه ای از مصوبات حمایتی و آموزشی را در شورای آموزشی دانشگاه به تصویب رساند.

بر این اساس درخواست دانشجویان در شرف فارغ التحصیلی در نیمسال دوم سال تحصیلی 1404-1405 درباره دروس مهارتی ـ عملی، در شهریورماه 1405 در کمیته منتخب شورای آموزش بررسی خواهد شد تا متناسب با شرایط هر دانشکده درباره حذف یا تعیین تکلیف این دروس تصمیم گیری شود.

همچنین دانشجویان کارشناسی ارشد در نیمسال های چهارم تا ششم و دانشجویان دکتری در نیمسال های هشتم تا دهم که دارای پروپوزال مصوب و ثبت شده در سامانه گلستان هستند، می توانند از ابتدای خردادماه 1405 درخواست حذف ترم بدون احتساب در سنوات را از طریق سامانه سجاد ثبت کنند تا درخواست آنان در کمیسیون موارد خاص دانشگاه بررسی شود.

اگرچه هنوز تصمیم نهایی درباره نحوه برگزاری امتحانات پایان ترم در بسیاری از دانشگاه ها اعلام نشده، اما ابلاغ بسته های حمایتی وزارت علوم و آغاز اجرای آنها در برخی دانشگاه ها، نشان دهنده تلاش نظام آموزش عالی برای کاهش تبعات آموزشی شرایط بحرانی و ایجاد انعطاف بیشتر برای دانشجویان در ترم جاری است