کمبود و افزایش قیمت برخی داروها طی ماه های اخیر بسیاری از بیماران را به سختی انداخته است، موضوع دارو چند وجهی است به نحوی که علاوه بر نرخ ارز، موضوع تحریم، واردات و تامین مواد اولیه و حتی افزایش قیمت حامل های انرژی نیز بر فرایند تولید و عرضه دارو، تاثیر مستقیم دارد.

به گزارش ایرنا، بر اساس بررسی ها و مشاهدات میدانی از مراکز تولید و عرضه دارو، کمبودهای دارویی به داروهایی مثل کلدینیوم سی و برخی آنتی بیوتیک ها هم رسیده است، در هفته های اخیر برخی شهروندان از کمبود داروهایی مثل آسنترا و استرادیول والرات گلایه داشتند که برای تهیه این اقلام باید تمام داروخانه های محلی و دولتی را جست وجو کنند؛ البته در این میان مسئولان مربوطه در نظام سلامت، موضوع کمبود در بازار دارو را قبول ندارند.

نکته قابل توجه اینجاست که در طول جنگ تحمیلی سوم (با توجه به شرایط سخت حاکم) به دلیل وجود ذخایر استراتژیک دارویی، کشور با هیچ مشکل و کمبودی در زمینه تامین داروی موردنیاز مردم مواجه نشد و حال چرا باید شاهد کمبود در شرایط پس از جنگ باشیم که البته برخی کارشناسان این مشکل را ناشی از کمبود نقدینگی و فقدان تامین ارز در سال گذشته می دانند.

جالب این که سه ورق (هر ورق 10 عدد) قرص استرادیول والرات 2 میلی گرم که نوعی استروژن است و برای درمان کمبود استروژن و نارسایی تخمدان و همچنین تنظیم اختلالات قاعدگی و بخشی از درمان های ناباروری (IVF) و آماده سازی دیواره رحم استفاده می شود، با پوشش بیمه ای و حق فنی داروخانه حدود 84 هزار تومان است، اما به دلیل آنچه کمبود نامیده می شود، در برخی مراکز عرضه و به صورت غیررسمی، 500 هزار تا یک میلیون و 700 هزار تومان فروخته می شود.

هرچند برخی از این داروها قیمت بالایی ندارند و اتفاقا در داخل کشور هم تولید می شوند، اما جست وجوی آزاردهنده برای برخی داروها، بیماران را دچار مشکل کرده است.

شهروندی که در حال درمان ناباروری است، در یکی از داروخانه های تهران گفت: پزشک برای ضخامت دیواره رحم قبل از انتقال جنین، قرص استرادیول والرات 2 میلی گرم را تجویز کرده که اتفاقا تولید داخل است و قیمت زیادی هم ندارد، اما امروز بیش از 7 ساعت در مناطق مختلف شهر تهران (از غرب تا شرق) پیگیر خرید این دارو هستم و فقط سه ورق از آن را پیدا کردم.

به گفته وی، مسئولان داروخانه ها می گویند این دارو اصلا موجود نیست و هر چند وقت یکبار یک جعبه کوچک پیدا می کنند و به هر بیمار نهایتا یک ورق 10 عددی داده می شود.

این بیمار ادامه داد: این دارو تولید داخل است، چطور امکان دارد که این قدر با کمبود مواجه باشد؟ در حالی که پزشک می گوید حتی پس از انتقال جنین، باید تا 8 هفته مصرف شود (روزانه باید سه عدد از این قرص مصرف کنم و هر ورق آن، برای مصرف سه روز است)، آن وقت این همه برای فرزندآوری تبلیغ می شود ولی داروهای مورد نیاز IVF در بازار نیست البته از هزینه های ویزیت و سونوگرافی و بیمارستان و… بگذریم.

در کنار برخی کمبودها، افزایش قیمت هم بار مضاعفی در شرایط دشوار اقتصادی ایجاد کرده است، جالب این که ناهماهنگی برای اعلام افزایش قیمت داروها به بیمه های پایه نیز به عنوان یک موضوع مهم، شوک تازه ای به بیماران وارد می کند؛ بحث بر سر افزایش قیمت دارو و دلایل آن، یک وجه ماجراست، اما وجه مهم تر این است که افزایش قیمت یا منطقی کردن قیمت ها باید ابتدا در سامانه های بیمه ای (برای افزایش سقف پوشش) اعمال شده و سپس به مقصد نهایی یا داروخانه ها برسد تا بیمار دچار مشکل نشود.

نکته مهمی که اگر از طرف سازمان غذا و دارو رعایت نشود، بیمار مجبور به تهیه دارو با پوشش بیمه ای روی قیمت قبلی و در نتیجه افزایش پرداخت از جیب مواجه خواهد شد.

پنجم اسفند ماه 1404 بود که محمد مهدی ناصحی مدیرعامل سازمان بیمه سلامت ایران از دستور وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی مبنی بر این که افزایش قیمت ابتدا باید در سامانه های بیمه ای اعمال شده و سپس در سامانه های غذا و دارو ثبت شود، خبر داد.

موضوعی که گویا از طرف سازمان غذا و دارو چندان اجرایی نشده و در یک ماه اخیر هم بیماران را با شوک قیمتی مواجه کرد و به تازگی مدیرعامل سازمان بیمه سلامت ایران در گفت وگو با ایرنا گفت: برخی داروها در ماه های اخیر با افزایش قیمت مواجه بودند که در این زمینه از قبل به بیمه ها اطلاعی داده نشده و در نتیجه این افزایش قیمت در سامانه ها اعمال نشده بود که مشکلاتی برای بیماران ایجاد شد و در این زمینه وزیر بهداشت تاکید کرد از این به بعد، تا زمانی که افزایش قیمت ها توسط بیمه ها پوشش داده نشده، این افزایش ها انجام نشود تا مشکلی برای بیمار ایجاد نشود.

سال ها وزرای بهداشت و مسئولان نظام سلامت از تولید بیش از 97 درصدی دارو در کشور گفتند اما وابستگی تولید و قیمت دارو به نرخ ارز، قابل کتمان نیست؛ در حالی که بخش عمده مواد اولیه تولید دارو در کشور، از مسیر واردات تامین می شود و در نتیجه به تغییر نرخ ارز وابسته است.

وحید محلاتی دبیر انجمن صنعت پخش دارو پیش از این گفته بود: حدود 50 درصد وزنی مواد اولیه مورد نیاز کارخانه های تولید دارو در کشور توسط شرکت های ایرانی در حال تولید است همچنین قسمت زیادی از مواد جانبی و بسته بندی هم در داخل کشور تولید می شود. از طرفی تمام این کارخانه ها باید ارز بگیرند تا مواد پیش ساز را وارد کنند.

وی افزود: قسمت عمده مواد اولیه تولید دارو در کشور هم به نوعی سرچشمه وارداتی دارد؛ یعنی ماده اولیه یا جانبی دارو به طور مستقیم توسط کارخانه وارد شده یا یک تولید کننده ماده اولیه، مواد پیش ساز یا جانبی را وارد کرده و بعد به ماده اولیه تبدیل کرده و می فروشد؛ بنابراین وابستگی تولید دارو در کشور به نرخ ارز، کامل است.

در حالی که همه اعتقاد دارند افزایش قیمت دارو باید توسط بیمه ها پوشش داده شود، هنوز منابعی به واسطه تغییر نرخ ارز در اختیار بیمه ها قرار نگرفته و این موضوع، بدهی بیمه ها به داروخانه ها و در نتیجه کمبود نقدینگی را تشدید می کند. زنجیره ای از تامین و توزیع دارو که در نهایت به بیمار آسیب می رساند.

سیدسجاد رضوی معاون درمان وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی نیز به تازگی در همین رابطه گفت: افزایش قیمت داروها در تعرفه حوزه بستری و بیمه ها در نظر گرفته شده و درباره اختلاف نرخ ارز دارو نیز دولت این قول را داده که در بودجه بیمه ها در نظر گرفته و پرداخت شود، اما به دنبال این هستیم که این اختلاف نرخ ارز به موقع بیمه ها پرداخت شود تا بیمه ها بتوانند از بیماران حمایت کنند.

وی بیان کرد: سازمان برنامه و بودجه این اطمینان را داده که تغییر نرخ ارز به سازمان های بیمه گر پایه پرداخت خواهد شد تا مشکلی ایجاد نشود؛ مگر این که این هزینه ها به موقع پرداخت نشود که در این صورت، پرداخت به مراکز درمانی و خدمات رسانی به بیماران دچار مشکل خواهد شد.

رایزنی های مختلف وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی با دولت و مجلس به اینجا رسیده که اکنون کمیسیون بهداشت و درمان به دنبال رفع مشکلات منابع مالی حوزه سلامت است؛ زیرا اگر بودجه بیمه ها ترمیم نشود، افزایش قیمت دارو می تواند مشکلات بیشتری در ماه های آینده ایجاد کند.

حسن حسن نتاج عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس شورای اسلامی در همین زمینه گفت: هفته های گذشته با وزیر بهداشت جلسه داشتیم و در آن جلسه موضوع دارو مطرح شد و گفته شد که برخی بودجه ها باید ترمیم شود و متمم بخورد تا بتوانیم کمک کار بخش بیمه کشور باشیم و مردم داروهای خود را گران تهیه نکنند.

عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس شورای اسلامی ادامه داد: اکنون داروها گران شده و مردم با هزینه بالا دارو تهیه می کنند و این موضوع نیازمند رسیدگی است؛ باید در لایحه بودجه متمم در نظر گرفته شود یا از طریق مجلس طرح ارائه شود تا این مشکل را هرچه سریع تر حل کنیم.

به طور کلی می توان گفت که افزایش قیمت دارو یا اصلاح قیمت آن، بدیهی است؛ زیرا قیمت حامل های انرژی و سایر نیازهای تولید افزایش یافته و برای این که چرخ تولید بچرخد، قیمت محصول نهایی هم باید متناسب با آن، افزایش پیدا کند. نکته مهم این است که اگر منابع بیمه ها جهت پوشش این افزایش قیمت ها، به موقع تامین نشود، بیماران دچار مشکل می شوند و دولت و مجلس باید فکری به حال وضعیت دارو کنند.

این نکته ای است که معاون درمان وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی بر آن تاکید جدی دارد و می گوید: افزایش قیمت داروها در تعرفه حوزه بستری و بیمه ها است و درباره نرخ ارز دارو نیز دولت این قول را داده که اختلاف آن را در بودجه بیمه ها در نظر گرفته و پرداخت کند، اما به دنبال این هستیم که این اختلاف نرخ ارز به موقع بیمه ها پرداخت شود تا بتوان از بیماران حمایت کرد و اگر مبلغ اختلاف نرخ ارز دارو، توسط دولت به موقع به بیمه های پایه پرداخت شود، مشکلی در حمایت از بیماران نخواهیم داشت که این قول از طرف دولت داده شده است.

هرچند برخی می گویند با وجود ذخایر استراتژیک دارویی در طول جنگ تحمیلی سوم با مشکل کمبود دارو مواجه نشدیم اما کمبودهای حاضر حاصل کمبود نقدینگی و فقدان تامین ارز در سال گذشته است؛ مشکلی که تولید، پخش، عرضه دارو و بیمه ها را تحت تاثیر قرار داده و مهم تر از همه، بیماران را به دردسر مضاعف انداخته است.