باراک اوباما، رییس‌جمهور اسبق آمریکا که معمولاً از دونالد ترامپ به صورت مستقیم انتقاد نمی‌کند امروز پنجشنبه به تلویح از او بابت جنگ علیه ایران انتقاد کرده است.

به گزارش فارس، «باراک اوباما» رییس‌جمهور اسبق آمریکا بین سال‌های 2008 تا 2016 از نقش توافق هسته‌ای «برجام» در مهار برنامه هسته‌ای ایران دفاع کرده است.

اوباما در مصاحبه‌ای با برنامه «لیت‌شو» که در بحبوحه جنگ کنونی آمریکا علیه ایران بازتاب گسترده‌ای در محافل کارشناسی آمریکا داشته در دفاع از برجام گفته که این توافق توانسته «بدون شلیک یک موشک» برنامه هسته‌ای ایران را مهار کند.

وی گفت: ««ما برای دستیابی به توافقی دیپلماتیک تلاش کردیم تا اورانیوم غنی‌شده را از ایران خارج کنیم و اطمینان حاصل کنیم که آن‌ها نمی‌توانند بدون اطلاع ما به سلاح هسته‌ای دست یابند. ما مکانیزم‌هایی برای اجرا و راستی‌آزمایی این توافق ایجاد کردیم و در نهایت، بدون شلیک حتی یک موشک، موفق به مهار آن شدیم.»

 اشاره رییس‌جمهور اسبق آمریکا به توافق موسوم به «برنامه جامع اقدام مشترک» یا برجام است که در دوره دوم ریاست‌جمهوری او میان ایران و شش قدرت جهانی شامل آمریکا، روسیه، چین، فرانسه، بریتانیا و آلمان منعقد شد و هدف آن محدود کردن برنامه هسته‌ای ایران در ازای کاهش تحریم‌ها بود.

مصاحبه در بحبوحه جنگ 

مصاحبه اوباما در زمانی انجام شده که دونالد ترامپ در داخل آمریکا به دلیل آغاز جنگی بی‌هدف که در دستیابی به تمامی اهدافش ناکام مانده به شدت تحت فشار قرار گرفته است. 

قیمت سوخت با بیش از 50 درصد افزایش نسبت به زمان قبل از جنگ در آمریکا به بیش از 4 دلار و 50 سنت رسیده و کالاهای اساسی با افزایش قیمت مواجه شده‌اند.

چند روز پیش سه عضو ارشد از کمیته‌های مختلف مجلس نمایندگان آمریکا با بیان اینکه دونالد ترامپ در محقق کردن 3 هدف اصلی خود در جنگ علیه ایران شکست خورده خواستار خروج هر چه سریعتر از این جنگ شدند.

گرگوری میکس عضو ارشد کمیته امور خارجی، آدام اسمیت، عضو ارشد کمیسیون نیروهای مسلح و جیم هایمز عضو ارشد کمیته منتخب اطلاعات در نامه روز جمعه خود خطاب به ترامپ نوشته‌اند:  «این جنگ انتخابی به هیچ‌یک از اهداف اعلام‌شده دولت دست نیافته است: پایان دادن به جاه‌طلبی هسته‌ای ایران، خارج کردن اورانیوم با غنای بالا از ایران، یا تغییر رژیم.»

باراک اوباما در سال‌های گذشته کمتر به انتقادات تند و مستقیم دونالد ترامپ پاسخ نداده است؛ با این حال به نظر می‌رسد اظهارات او به صورت غیرمستقیم ترامپ را بابت آغاز جنگ با ایران به چالش کشیده است.

اوباما در مصاحبه جدید فاش کرد که دولتش در آن زمان گزینه نظامی علیه تهران را به دقت بررسی کرده بود، اما تصمیم گرفت از آن تنها به عنوان «آخرین راهکار» استفاده کند.

او گفت: ««تئوری اصلی من این بود که ایران نباید به دولت هسته‌ای تبدیل شود، زیرا این موضوع فوق‌العاده خطرناک است. اما در عین حال معتقد بودم که آنها کاملاً غیرعقلانی نیستند؛ آن‌ها غریزه بقا دارند و باید در نظر داشت که در صورت استفاده از نیروی نظامی، مردم بی‌گناه کشته می‌شوند.»

او در بخش دیگری از این مصاحبه تصریح کر: «هیچ بحثی وجود ندارد که آن توافق کار کرد و لازم نبود ما عده زیادی آدم بکشیم یا تنگه هرمز را ببندیم.»

برجام و سیاست نفوذ

تواقق هسته‌ای برجام در سال‌های گذشته همواره یکی از حساس‌ترین موضوعات در جدال‌های میان حزب دموکرات و حزب جمهوری‌خواه بوده است. 

حزب جمهوری خواه این دلیل که در این توافق برای توانمندی‌های هسته‌ای ایران تقویم زمانی در نظر گرفته شده بود از اوباما و طرفداران توافق انتقاد می‌کردند. 

اعضای حزب جمهوری‌خواه معتقد بودند که تنها توافقی با ایران قابل قبول است که هیچ سطحی از غنی‌سازی بومی ایران را تا ابد به رسمیت نشناسد. 

جمهوری‌خواهان مضاف بر این از اینکه در برجام به دیگر موضوعات محل اختلاف با ایران شامل مسائل موشکی و منطقه‌ای پرداخته نشده بود به اوباما و اعضای حزب دموکرات حمله می‌کردند.

طرفداران برجام از جمله باراک اوباما در پاسخ به منتقدان تصریح می‌کردند که با حزب رقیب در خصوص این موضوع اتفاق‌نظر دارند اما تنها تاکتیک متفاوتی از آنها را برای محقق کردن این اهداف در پیش گرفته‌اند. 

اعضای حزب دموکرات بر این اعتقاد بودند که توافق برجام از طریق نفوذ در لایه‌های سیاست داخلی ایران و تقویت جناح طرفدار تعامل با غرب در این کشور سرانجام موفق به دستیابی به اهداف مورد نظر خواهد شد.  

برخی از کارشناسان مسائل هسته‌ای در آن زمان هشدار می‌دادند دولت اوباما توافق برجام را به گونه‌ای اجرا می‌کند تا ایران را مجبور به ورود به مذاکره در موضوعات دیگر نظیر پرونده موشکی و منطقه‌ای کند.

گفته می‌شد یکی از تاکتیک‌های دولت اوباما در آن زمان این بود که سایه تحریم‌ها را بر سر ایران حفظ کند، علی‌رغم آنکه آنها به موجب برجام روی کاغذ رفع شده بودند.

به عنوان مثال، زمانی که از جان کری، وزیر خارجه اوباما پرسیده شد که چرا علی‌رغم رفع تحریم‌های مرتبط با حوزه بانکی هنوز بسیاری از موسسات مالی حاضر به انجام تراکنش‌های مرتبط با ایران نیستند او مسئله را به سیاست‌های موشکی و منطقه‌ای ایران ربط داده و گفته بود که ایران بایستی در آن پرونده‌ها اختلافاتش با آمریکا را حل کند تا رفع موثر تحریم‌ها اتفاق بیفتد.