در سال های اخیر، هم زمان با افزایش نگرانی ها درباره افت مهارت های یادگیری دانش آموزان، برخی کشورهای شمال اروپا مسیر تازه ای را در سیاست های آموزشی خود در پیش گرفته اند.

به گزارش دنیای اقتصاد، وقتی سسیلیا روزنباوم با پلکانی روبه رو شد که هر پله اش همچون کناره یک کتاب قطور -همان بخش باریکی که نام اثر بر آن نقش می بندد- طراحی شده است و با برچسب هایی از عنوان کتاب های محبوب کودکان تزیین گشته بود، بی درنگ تصمیم گرفت تا این ایده خلاقانه را در مدرسه خود نیز پیاده کند.

او که مدیریت مدرسه جامع 9 ساله مونتسوری موندیال کونگسهولمن را بر عهده دارد، رسالت اصلی مجموعه را بر تشویق دانش آموزان به فرهنگ کتاب خوانی استوار کرده است. در این مدرسه، کتاب ها از حصار کلاس ها فراتر رفته اند؛ به گونه ای که در زنگ های تفریح به پارک مقابل مدرسه راه می یابند، هر روز آموزشی با 15 دقیقه مطالعه همگانی آغاز می شود و هفته ای یک بار نیز معلمان، با آیین زیبای بلندخوانی، لذت شنیدن قصه ها را به دانش آموزان هدیه می دهند.

براساس گزارشی از نشریه اکونومیست، سوئد که زمانی بالاترین نرخ سوادآموزی جهان را داشت، اخیرا شاهد افت استانداردهای خواندن بوده است. در سال 2022 (آخرین داده موجود)، امتیاز خواندن سوئد در آزمون بین المللی PISA که مهارت های سواد و دیگر توانایی های دانش آموزان 15 ساله را می سنجد، طی چهار سال 19 امتیاز کاهش یافته است و به 487 رسیده است.

این در حالی است که این رقم برای ایرلند 516 و برای سنگاپور، به عنوان برترین کشور در این حوزه، 543 بوده است. لوتا ادهولم ، وزیر آموزش سوئد، می گوید: حدود 25 درصد از دانش آموزان سوئدی در خواندن مشکل جدی دارند. از نظر او، این موضوع با اتکای بیش از حد به ابزارهای دیجیتال بدون شواهد کافی از اثربخشی آن ها مرتبط است.

ادهولم برای زدودن سایه سنگین ابزارهای دیجیتال از فضای آموزشی، عزمی جدی دارد. دولت میانه رو او با شعار از صفحه نمایش به کتاب ، سیاست بازگشت به اصول بنیادین را سرلوحه کار خود قرار داده است؛ راهبردی که هدفش کاهش وابستگی به رایانه و تبلت، و احیای سنت اصیل دست نویسی و کتاب های درسی چاپی است. در همین راستا، از ماه اوت پیش رو، استفاده از تلفن همراه در تمامی مدارس اجباری ممنوع خواهد شد.

علاوه بر این، دولت در سال 2023 طرحی کلان را با هدف تامین یک کتاب درسی برای هر دانش آموز در هر درس پایه گذاری کرد. تاکنون بیش از دو میلیارد کرون سوئد برای بازگشت کتاب های چاپی به کلاس های درس هزینه شده است و این سرمایه گذاری برای تقویت مهارت های پایه، همچون مطالعه آفلاین و فنون نوشتاری، همچنان با قدرت ادامه دارد.

در دیگر کشورهای اروپایی و آمریکا نیز حرکت به سمت بازگشت به کتاب و نوشت افزار دیده می شود، اما سرعت این روند در دانمارک، سوئد و فنلاند بیشتر است؛ کشورهایی که خود از پیشگامان استفاده از فناوری های دیجیتال در آموزش به شمار می روند. برای نمونه، فنلاند، زادگاه نوکیا و یکی از پیشروان صنعت تلفن همراه سال گذشته محدودیت های سخت گیرانه ای برای استفاده از تلفن همراه در کلاس های درس کودکان هفت تا شانزده ساله وضع کرد.

دانمارک نیز قرار است امسال قانونی تصویب کند که بر اساس آن استفاده از تلفن همراه و تبلت شخصی در مدارس ابتدایی و متوسطه تا سن شانزده سالگی ممنوع می شود. مرته ریسگارد ، وزیر پیشین آموزش دانمارک، می گوید: بازگشت به کتاب ها هزینه بر است. دانمارک از سال 2011 استفاده از تبلت را در مدارس آغاز کرد، اما در آن زمان آموزش کافی برای معلمان در نظر گرفته نشد. کارا بکرآستروم ، مدیر یکی از دبیرستان های استکهلم، در این باره می گوید: معلمان ما سردرگم بودند.

به گفته او، این کشور اکنون تا حدی از سیاست های آموزش کاملا دیجیتال محور خود دچار پشیمانی شده است. ریسگارد نیز بر این باور است که استفاده گسترده از تبلت ها در افت مهارت های خواندن و ریاضی دانش آموزان دانمارکی نقش داشته است. با این حال، شواهد علمی درباره مزایای ممنوعیت تلفن همراه در مدارس هنوز محدود است، اما به تدریج در حال افزایش است. لوسیا ماگیس-واینبرگ از استادان دانشگاه واشنگتن می گوید: در مجموع، تقریبا همه بر این موضوع توافق دارند که محدود کردن استفاده از تلفن همراه به بهبود تمرکز کودکان کمک می کند.