فرارو طول قطعی اینترنت در ایران از 70 روز گذشت. هنوز به طور رسمی و دقیق مشخص نیست که سرنوشت اینترنت در ایران به کدام سمت خواهد رفت و توضیح واضحی درباره آن از سوی مسئولین ارائه نمی شود. در این میان، مسئولان دولتی نیز در مقام منتقدان وضعیت اینترنت ظاهر شدند و گاهی بر این موضوع تاکید می شود که شخص رییس جمهور نیز مخالف این وضعیت است.

به گزارش فرارو، شرایط جنگی و ملاحظات امنیتی، کلیدواژه هایی هستند که برای وضعیت فعلی حاکم بر اینترنت به کار می روند. برای کنترل تبعات قطعی اینترنت بر اقتصاد، شورای عالی امنیت ملی مصوبه اجرای اینترنت پرو را صادر کرد که این سرویس هم دچار حواشی و انتقادات زیادی شد.

از چند روز قبل، به مرور دسترسی مردم عادی به اینترنت بیشتر شد. چرا که سرویس های وی پی ان جدیدی در دسترس قرار گرفت که در همین شرایط قطعی اینترنت هم امکان دسترسی را فراهم می کرد. البته محدودیت اینترنت از یک سو و ارائه ابزار دور زدن آن سوی دیگر، موضوعی جدید در ایران محسوب نمی شود. چرا که به مرور زمان، وی پی ان ها تبدیل به ابزاری ثابت برای دسترسی مردم به اپلیکیشن ها و سایت های مختلف بود و استفاده از آن نیز به خصوص از سال 1401 به بعد، فراگیری بیشتری پیدا کرد.

همین وی پی ان ها در ایام قطعی اینترنت کار نمی کردند ولی این بار، فیلترشکن هایی به بازار آمد که این مشکل را هم دور می زد. این ابزار در ابتدای قطعی اخیر اینترنت هم وجود داشت اما قیمت بسیار بالایی داشت و از سوی دیگر در دسترس همگان نبود. ولی از چند روز قبل وی پی ان هایی با قیمتی بسیار کمتر به بازار آمد و تبلیغات آن تمام کانال های تلگرامی را پر کرد.

ارائه ابزار دور زدن اینترنت ملی، تعدد دسترسی به سیم کارت های سفید، فروش اینترنت پرو به کسب و کارها و البته گزارش هایی که درباره فروش این سرویس به دیگر افراد نیز منتشر شد، سوالات زیادی در بخش های مختلف جامعه به وجود آورد. سوالاتی که برخی در شبکه های اجتماعی می پرسند یا رسانه ها آن ها را مطرح می کنند. از جمله این که آیا امنیت یک کالای فروشی است که می شود با پرداخت پول، دسترسی به اینترنت را برقرار کرد؟ یا این که چرا در اوکراین و حتی غزه در تمام این سال ها، دسترسی مردم به اینترنت قطع نشد؟

برخی کاربران نیز در توییتر به این موضوع اعتراض می کنند که مطالبه اینترنت نباید صرفاً با منطق جلوگیری از آسیب به کسب و کارها باشد؛ بلکه این ابزار مورد نیاز همه اقشار مردم است.

مرور نظرات متخصصان نشان می دهد که خسارت های اقتصادی بخشی از مجموع آسیب های قطعی اینترنت به کشور را تشکیل می دهند. زمانی که قطعی اینترنت به روز سی وهفتم وارد شد، ایران رکورد طولانی ترین قطعی اینترنت در سطح ملی در تاریخ را شکست.

این گزارش در هفتادوچهارمین روز قطعی سراسری اینترنت در کشور تنظیم شد. سال گذشته در کوران حوادث دی ماه و قطعی اینترنت که تا بهمن ماه ادامه پیدا کرد، وزیر ارتباطات گفت هر روز قطعی اینترنت 5 هزار میلیارد تومان به اقتصاد کشور خسارت می زند. عدد تخمینی میزان خسارت در روز هفتاد و چهارم قطعی اینترنت، به 370 هزار میلیارد تومان یا بیش از 2 میلیارد دلار رسیده است.

اواخر فروردین ماه، ویدیویی از یک جلسه مربوط به اتاق بازرگانی ایران منتشر شد که نشان می داد افشین کلاهی رییس کمیسیون دانش بنیان اتاق ایران در جلسه ای می گوید هر روز قطعی اینترنت به صورت مستقیم بین 30 تا 40 و با در نظر گرفتن تبعات غیرمستقیم آن، روزانه 80 میلیون دلار به کشور خسارت وارد می کند. در صورتی که این برآورد صحیح باشد، تا روز هفتاد و چهارم، خسارتی بالغ بر دو میلیارد و دویست میلیون تا پنج میلیارد و 900 میلیون دلار به کشور وارد شده است.

اخیراً یکی از معاونان وزیر ارتباطات در نشست خبری خود به تاثیرات جدی قطعی اینترنت بر اقتصاد کشور اشاره کرد و گفت: در آخرین جلسات با نهادهای ذی ربط به طور شفاف اشاره کردیم که کسب وکارها به زیرساخت های ابری جهانی وابسته هستند. بخش عمده ای از خدمات این کسب وکارها نیازمند اتصال به سرورها، پایگاه های داده، سامانه های پشتیبان گیری و ابزارهای تحلیل است و در غیاب اینترنت، امکان مدیریت، بازیابی و مقیاس پذیری آنها کاملاً از بین می رود.

او همچنین با اشاره به معماری نرم افزارهای نوین تصریح کرد: معماری این نرم افزارها مبتنی بر API و میکروسرویس ها است. کسب وکارهای اقتصاد دیجیتال به طور گسترده از میکروسرویس های بین المللی، سرویس های احراز هویت و SSOها استفاده می کنند و به اتصال پیوسته اینترنت بین الملل نیاز دارند.

قطعی اینترنت مخاطرات جدی امنیتی نیز برای کشور به بار می آورد. چرا که سامانه های امنیتی باید به صورت پیوسته به روزرسانی شوند. امضای بدافزارها، داده های تهدید و پچ های امنیتی باید به طور پیوسته توسط پلتفرم ها انجام شود که همگی به منابع جهانی وابسته هستند.

این معاون وزیر ارتباطات به این موضوع نیز اشاره کرد: قطع اینترنت در طولانی مدت ایجاد کننده تهدیدهای امنیتی است و می تواند پیامدهای منفی مختلفی داشته باشد. در واقع، قطع اینترنت برای یک مدت طولانی بیشتر یک اقدام ضدامنیتی است تا امنیتی. برای مثال، به محض این که اینترنت برقرار شود حتی یک سری کاربر مبتدی هم می توانند زیرساخت های ما را مورد حمله قرار دهند.

علاوه بر حوزه های زیرساختی، قطعی دسترسی کاربران مختلف از خانگی تا سازمانی به اینترنت بین الملل و عدم به روزرسانی امنیتی سیستم عامل های تمام تجهیزات دیجیتال، آسیب پذیری ها نسبت به حملات سایبری در سطح گسترده ای بیشتر می شود. موضوعی که کارشناسان امنیتی این حوزه درباره آن هشدارهای جدی می دهند.

مقامات وزارت ارتباطات و دولت پزشکیان در هفته های گذشته در اظهارنظرهای مختلف بر این موضوع تاکید داشتند که اینترنت پرو طرح آن ها نیست و تصمیم گیری آن در سطوح امنیتی کشور انجام شده است. آن ها گاهی ابراز نارضایتی می کنند و گاهی نیز بر این مسئله تاکید دارند که شرایط فعلی موقتی بوده و قرار نیست جایگزین دسترسی مردم به اینترنت شود. آن ها همچنین بر نگاه دولت و رییس جمهور به دسترسی عادلانه مردم به اینترنت تاکید مداوم دارند.

تا کنون در تحلیل ها و توضیحات مرتبط به وضعیت فعلی اینترنت، به طور دقیق مشخص نشده که ملاحظات امنیتی مورد نظر تصمیم گیران مربوط به چه حوزه هایی در امور امنیت کشور بوده است. اما اخیراً حسین افشین، معاون علمی رییس جمهور در یکی از اظهارنظرهای خود با تاکید دوباره بر مخالفت دولت با ادامه وضعیت جاری اینترنت، به این نکته نیز اشاره داشت که همان طور که دیدیم وقتی اینترنت کاملا بسته هم بود ترورها وجود داشت. این اظهارنظر با واقعیت های تاریخی جنگ اخیر تطابق دارد. چرا که اولین موج حملات ترور سران کشور صبح روز 9 اسفند آغاز و همان روز اینترنت نیز قطع شد. اما ترور مقامات امنیتی و نظامی طی روزهای بعد نیز ادامه پیدا کرد.

در نهایت سخنگوی دولت روز سه شنبه در نشست خبری هفتگی با خبرنگاران، با اعتراض آن ها مواجه و درگیر نوعی بگومگو شد. پاسخ او نیز همان پاسخ همیشگی بود؛ اینترنت پرو مصوبه شورای عالی امنیت ملی و به دلیل شرایط جنگی است.