طبیعت شرایط حساسی مثل جنگ اقتضا می کند نظام حکمرانی فضای روانی کشور را به گونه ای مدیریت کند که نشان دهنده میل به عبور از تلاطم و بحران باشد. یک آرامش حداقلی نه فقط می تواند جلوی انتقال تنش های بیشتر به جامعه را بگیرد، بلکه نشان دهنده میزان تدبیر حکومت در اداره کشور است.

شاید این مطلب در شرایط کنونی کشور از دوران جنگ ضروری تر باشد؛ در زمان جنگ، رجزخوانی های مقامات نظامی اگرچه حاکی از تنش و درگیری در میدان جنگ است، اما با انعکاس آن در فضای عمومی جامعه می تواند نوعی آرامش خاطر را به شهروندان منتقل کند که با فعالیت نیروهای نظامی آسیب کمتری متوجه آن هاست. اما اکنون که یک ماه از برقراری آتش بس جنگ رمضان می گذرد و هنوز مشخص نیست که جنگ قرار است دوباره از سر گرفته شود یا ختم به صلح و آتش بس می شود، حساسیت شرایط از دوران جنگ هم بیشتر است؛ به همین سبب وظیفه حکومت و اهل سیاست آن است که همه تلاش خود را برای انعکاس نوعی تدبیر در سطوح مختلف نشان دهند. با این حال، به نظر می رسد این مسئله جزو دغدغه های اصلی حاکمان نیست. شاهدش برخی مواضع و اظهارنظرهای اهل سیاست است که به جای حضور در سنگر تصمیم گیری و ایفای نقش خود، بیشتر در تریبون ها ظاهر می شوند و پیام هایی منتقل می کنند که در حیطه وظایف آن ها نیست.

در حالی که نیروهای مسلح بیشتر مشغول رصد و ارزیابی شرایط نظامی اند، برخی چهره ها به شکل خودخوانده رجزخوانی را بر عهده می گیرند یا درباره جنگ اظهارنظرهایی می کنند که بیشتر بر آتش تلاطم های فضای موجود می دمد. در بسیاری از موارد هم این افراد شناختی از واقعیت های نظامی ندارند و اظهارنظرهایی نسنجیده در تریبون ها مطرح می کنند. نتیجه این اظهارات جنجال برانگیز هم جز ایجاد فضایی مشوش نیست.

ابوالفضل ظهره وند، نماینده مجلس، یکی از این افراد است که ظاهرا سخنان جنجالی او تمامی ندارد. او یک بار گفته بود که جنگنده های میگ-29 روسی در شیراز مستقر شده اند، سوخو-35 ها در راهند، سامانه های HQ-9 به شکل مفصل وارد کشور می شوند و اس-400 در مسیر است. بیان چنین مطلبی باعث شد روزنامه خراسان که نزدیک به رییس مجلس است، در ارزیابی اظهارات ظهره وند بنویسد: شیوه بیان او به گونه ای است که مخاطب، کمتر ردّی از خردورزی و تدبیر در پشت آن می یابد. او سال گذشته بعد از جنگ 12 روزه دولت پزشکیان را متهم به بستن پرونده انقلاب کرده بود که در واکنش به این سخنان دادستانی علیه او اعلام جرم کرد.

او در روزهای گذشته هم گفته: وقتی شما اراده قوی دارید، پلاسما هم دارید، ساختن یک بمب برای شما کاری ندارد. من ظرفیت هایی را دیدم که بمب اتم برابر آن ترقه است. شما می توانید زمان را پشت سر بگذارید، چیزی که در چند ثانیه از تهران تا واشنگتن برود، می شود کارهایی کرد که بمب اتم برابر آن بچه بازی است!

اما جالب این است که گوینده این سخنان عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس است و انتظار می رود اعضای کمیسیون امنیت ملی بیش تر از دیگران به امنیت ملی و فضای کشور فکر کنند. اما این مسئله نه فقط در مورد ظهره وند بلکه در مورد برخی دیگر از همکارانش هم صدق می کند.

کامران غضنفری دیگر نماینده مجلس به واسطه مواضعی مثل درخواست برای خروج ایران از ان پی تی، ساخت سلاح هسته ای و اعدام حسن روحانی از تندروهای مشهور مجلس است به شمار می رود. او حالا هم با زبان تندی در شبکه اجتماعی ایکس نوشته: ایران باید اسامی کشورهایی که در شورای امنیت به قطعنامه آمریکای متجاوز و شیخ نشین های مُفت خور خلیج فارس درباره تنگه هرمز رای موافق می دهند را بعنوان کشورهای متخاصم بخاطر داشته باشد. باید برای کشتی های متعلق به این کشورها، ممنوعیت تردد یا اخذ عوارض چندبرابری اعمال گردد.

محمود نبویان هم دیگر عضو کمیسیون امنیت ملی است که به رغم حضور در هیئت دیپلماتیک ایران در پاکستان خواستار برکناری عراقچی از تیم مذاکره کننده شده است. او که همیشه در برابر مذاکرات با آمریکا ایستاده، در یکی از اظهار نظرهای جنجالی تازه اش گفته در صورت بروز هرگونه درگیری حاکمان کشورهای عربی را به درک واصل می کنیم و کاخ آن ها را با خاک یکسان خواهیم کرد.

اما شاید در بین این جماعت علی خضریان فعال تر از هرکس دیگری است. او هر چند روز یکبار در قالب تصویر صداوسیما حاضر می شود و در سخنان جنجالی خود یا حکم به توقف مذاکره می دهد یا برای امارات خط ونشان می کشد و می گوید با پایان جنگ ایران، پدر امارات را در می اورد و امارات را رها نمی کند.

این چهره های تندرو به جز هزینه تراشی برای جامعه گویی در یک جهان موازی زندگی می کنند که وظایفی خلاف عرف برای خود تعریف کرده اند؛ درست مثل آتش فشانی که به جای خاموش کردن حریق بخواهد جایی را به آتش بکشد.

اما فقط چهره های تندرو نیستند که اظهار نظرهایشان می تواند هزینه های هنگفتی روی دست نظام حکمرانی بگذارد. این موضوع حتی در نزدیکی دولت هم دیده می شود. آنجا که افرادی به جای انجام وظایف تعریف شده خود علاقه دارند دستی هم در خط ونشان و رجزخوانی داشته باشند.

برای نمونه اسماعیل سقاب اصفهانی که مسئولیتش ریاست سازمان بهینه سازی و مدیریت راهبردی انرژی است در مصاحبه ای که از او درباره وضعیت انرژی در شرایط جنگی پرسیده می شود، بخشی از پاسخ خود را به تحلیل جنگ اختصاص می دهد و می گوید: دشمن به هیچکدام از اهدافش نرسیده است و این برای اولین بار در تاریخ 2 هزار و 500 ساله اخیر است که در جنگ با چنین قدرتی هیچکدام از اهداف محقق نشده و امروز کشور به همت مردم سرپا است. حالا ما توقعاتی داریم. توقع داریم که تحریم ها برداشته شود. پول های بلوکه شده ما برگردد. جنگ در لبنان تمام شود. کلاً داستان برعکس شده است و نشان داد آمریکایی که روی کاغذ ده ها برابر قدرتمندتر از ایران است، بودجه های نظامی، هواپیماها و جنگنده های مدرن، ناوهای هواپیمابر، صدها پایگاه نظامی حوالی مرزهای ما، تحلیلگرهای غربی در اتاق های شیشه شان می گفتند ظرف 48 ساعت کار ایران ساخته است، اما یک چیزی را ندیده بودند، آن هم روح مقاومت مردم ایران است.

مواردی مثل سقاب اصفهانی در سیاست ایران کم نیستند. مورد آن ها هم مثل این می ماند که مسئول سازمان راهنمایی و رانندگی به جای گزارش عملکرد خود درباره همه گیری یک ویروس در کشور اظهار نظر کند.

حال آنکه در شرایط کنونی که کشور به طور خاص تر سنجیده گویی نیاز دارد، تریبون ها برای برخی چهره ها به صحنه خودنمایی تبدیل شده است. در حالی که نیروهای مسلح در خط مقدم نبرد، با دقت هر حرکت را رصد می کنند، صداهایی به گوش می رسد که نه بوی کارشناسی می دهند و نه رنگ مصلحت دارند؛ صداهایی که بیشتر شبیه به تبلیغ برای خودششان است. به نظر می رسد وقت آن است که در سطوح بالای حاکمیت فرمان به جای خود صادر شود و هرکسی به پست و مسئولیت خود برگردد.