اکوایران با استفاده از داده های مرکز آمار ایران، نرخ بیکاری در سال 1404 را برآورد کرده است. بر اساس این برآورد، نرخ بیکاری در سال گذشته به 7.51 درصد رسیده است؛ رقمی که نسبت به سال 1403 با کاهش مواجه شده است. اما آیا واقعا وضعیت بیکاری در کشور بهبود یافته است؟

از هم نشینی این آمار با آمار نرخ مشارکت در سال 1404 می توان به ناامیدی و خروج نیروی کار از بازار کار رسید. نرخ مشارکت در سال گذشته نرخی معادل 40.57 درصد داشته که کمترین سطح از سال 1391 تا کنون بوده است. روند کاهشی این نرخ نشان می دهد وضعیت اقتصادی در سال گذشته افراد را به سمت خروج از بازار کار برده است.

در نتیجه کاهش نرخ بیکاری به معنای بهبود وضعیت نبوده و ناامیدی فعالان بازار از یافتن شغل را نشان می دهد.

همانطور که اشاره شد نرخ مشارکت وضعیت تعداد نیروی کار فعال در بازار را به نسبت کل جمعیت در سن کار می سنجد. تغییرات این نرخ نسبت به سال گذشته وضعیت امید یا ناامیدی به بازار کار را تصویر می کند. همچنین از آنجایی که تعداد نیروی کار فعال در بازار به دو قسم بیکار و شاغل است، می توان انتظار داشت کاهش یا افزایش نرخ مشارکت به یکی از این دو گروه بیکار یا شاغل بازگردد.

روند 20 ساله تغییرات نرخ مشارکت نشان می دهد از نیمه دهه 80 تا اوایل دهه 90، به دلیل افزایش درآمدهای نفتی و نرخ ثابت ارز، اهمیت تولید کاهش یافت و وضعیت بازار کار نامساعد شد. در این سال ها واردات جای تولید را گرفت و سهم هر دو گروه بیکاران و شاغلان از جمعیت فعال رو به نزول گذاشت. در این سال ها بازار کار با ناامیدی مواجه شد و وضعیت فعالان بازار وارد شرایط تنگنا شد.

پس از آن مهمترین تغییر در فضای بازار کار مربوط به برجام بود. در سه سال 1394 تا 1396، فعالان اقتصادی وارد بازار کار شدند و سهم بیکاران و شاغلان از نرخ مشارکت افزایش یافت. در این سال ها افرادی که توان یافتن شغل نداشتند به دلیل انگیزه بالا برای یافتن شغل در گروه بیکاران طبقه بندی شدند.

از سال 97 و خروج ترامپ از برجام تا انتهای شوک مربوط به پاندمی کرونا ، وضعیت بازار کار رو به وخامت گذاشت. اوج این تنش مربوط به سال 99 و بسته شدن درب تولیدی ها به دلیل کرونا بود. در این سال نرخ مشارکت نزدیک به 3 واحد درصد افت کرد و سهم شاغلان و بیکاران در این کاهش چشمگیر بود.

پس از این پاندمی شرایط بازار کار به حالت برجام بازنگشت. افول بازار کار در چشم فعالان اقتصادی پررنگ تر شد و امید به یافتن شغل برای بیکاران از بین رفت. این روند تا سال 1403 ادامه یافت و بیشترین آسیب این دوران به جمعیت بیکار وارد شد. اما در سال 1404 این آسیب به بدنه شاغل جامعه نیز وارد شد. در سال گذشته نرخ مشارکت کاهش یافت و در این کاهش علاوه بر بیکاران، شاغلان نیز در معرض خطر قرار گرفتند. جنگ دوازده روزه و جنگ رمضان دو عامل موثر در تعدیلات گسترده بازار کار ایران بود و فضای کسب وکارها را با نااطمینانی های عدیده ای روبرو کرد.