در روزهایی که کشور در برزخ جنگ و صلح به سر می برد، تحرکات جریان های رادیکال علیه دستگاه دیپلماسی شدت گرفته است.

سیدمحمود نبویان، شاگرد مصباح یزدی و نماینده پایداری در مجلس، در تازه ترین جنجال خود، از محمدباقر قالیباف خواستار حذف اصحاب برجام از تیم مذاکره کننده ایران شده است. این تعیین تکلیف آشکار و تهدیدات او علیه حاکمان کشورهای عربی، در حالی مطرح می شود که یک ماه پیش، حضور نبویان در هیئت دیپلماتیک اعزامی به پاکستان سوال برانگیز شده بود. موضوعی که برخی آن را با هدف کنترل و جلوگیری از هزینه تراشی تندروها می دانستند؛ حربه ای که به نظر می رسد نتیجه معکوس داده و تیغ دلواپسان را تیزتر کرده است.

نبویان از اعضای جبهه پایداری در مجلس، جزو چهره هایی است که در همه این سال ها خود را به داشتن مواضع تند و ضدبرجامی نشان داده است. در آغاز دولت روحانی، زمانی که مذاکرات هسته ای تازه شکل گرفته بود و هنوز هم خبری از توافق نبود، گروهی از مخالفان دولت جدید، با حضور در محل سابق لانه جاسوسی آمریکا در تهران، هویت جدیدی برای خود ساختند و نام خود را دلواپسان گذاشتند. محمود نبویان هم یکی از این افراد بود که گاهی زمان بندی موضع گیری هایش عجیب و غریب می نماید؛ چه آن زمان که در دولت ابراهیم رییسی به انتقاد از مذاکره کنندگان می پرداخت، چه زمانی که در دولت پزشکیان تصمیم گرفت جلو مذاکرات مواضع تندی نگیرد و چه حالا که بعد از حضور در هیئت دیپلماتیک ایران خواسته عراقچی از تیم مذاکره حذف شود.

در زمان حسن روحانی مواضعش به قدری شدید و با اظهاراتی عجیب همراه می شد که واکنش دیپلمات ها را به دنبال داشت؛ هرچند او آن زمان یکه تاز این میدان نبود و امثال سیدجواد کریمی قدوسی، حمید رسایی و مهدی کوچک زاده هم با همین دست فرمان حرکت می کردند. معروف ترین اظهار نظر خارج از عرف نبویان آنجا بود که او مدعی شده بود که محمدجواد ظریف در کسوت وزیر خارجه جمهوری اسلامی به آمریکایی ها تعهد داده که در ازای برداشتن موانع بانکی سردار قاسم سلیمانی را به آن ها تحویل دهد. هرچند دولت وقت و دستگاه دیپلماسی به موضع گیری هایی اعضای جبهه پایداری واکسینه شده بودند، ظریف آن را شرم آور خواند و گفت که این موضوع را پیگیری حقوقی می کند، مگر اینکه گوینده عذرخواهی کند.

با پایان دولت روحانی و رفتن ظریف از وزارت خارجه، زمانی که دولت هم سوی ابراهیم رییسی و بر سرکار آمده بود به نظر می رسید جبهه پایداری دیگر به مقصود خود رسیده است. هم حسین امیرعبدالهیان وزیر خارجه ای مطلوب آن ها بود و هم علی باقری کنی چهره نزدیک به سعید جلیلی و جبهه پایداری مسئول تیم مذاکرات هسته ای شده بود. اما به فاصله چندماه از روی کار آمدن دولت سیزدهم، محمود نبویان در اسفند 1400 به موضع گیری علیه خودی ها پرداخت و به تعبیر امیرحسین ثابتی، نماینده هم طیفش، یک تنه جلوی احیای برجام را گرفت. ثابتی روایت کرده وقتی دولت رییسی در یک راهبرد خطا می خواست برجام را امضا کند، نبویان نگذاشت.

ماجرا از این قرار بود که محمود نبویان در نشستی تحت عنوان همایش دفتر ارتباطات فرهنگی در قم، با انتقاد از دولت رییسی به دلیل مفادی از توافق احیای برجام گفت: در توافق جدید هیچ چیز لغو نمی شود؛ آقایان دارند روی همین هم توافق می کنند. امیرعبداللهیان در مجلس گفت آیسا، کاتسا و یوترن لغو نمی شود؛ آمریکا حتی حاضر نشده معافیت دهد. آمریکا قوی ظاهر شده اما دوستان ما بسیار ضعیف ظاهر شده اند. کار به جایی رسیده که باقری به بچه های انقلابی گفته تند هستید.

این روایت نبویان علاوه بر آنکه ضدیت او حتی با مذاکره تیم خودی ها را نشان می دهد، حاکی از آن است که مسئولانی مثل باقری کنی هم از تیغ تیز این طیف سیاسی در امان نبوده اند چه برسد به دولت های غیرهم سو.

اما در دولت مسعود پزشکیان آتش توپخانه نبویان تشدید شد. او که در کانون مخالفت با وزیر شدن برخی از نزدیکان پزشکیان در دولت قرار گرفته بود، حتی وقتی مسعود پزشکیان اعلام کرد که همه وزرایش را با هماهنگی رهبری انتخاب کرده، سخنان او را کذب محض خواند و دوباره اتهاماتی را متوجه محمدجواد ظریف کرد و علیه وزیر سابق خارجه نوشت: برای بزرگ شده آمریکا که پوست و گوشت و خونش در دیار کفر شکل گرفته، بدیهی است که شیعه بودن یا مسلمان بودن در نظرش امتیازی محسوب نشود، بلکه شاید به تبع اربابان آمریکایی، یهودی بودن برای این ها مهم ترین امتیاز باشد.

عجیب آنکه نبویان فقط یک بار ضدیت خود با مذاکرات را نشان نداد و آن هم در زمان اولین مذاکرات عراقچی و ویتکاف بود. او سعی می کرد راه خود را از دیگر پایداری چی ها جدا کند. او در مطلبی نوشت که محل مذاکرات را کشور بزرگ ایران تعیین کرده است؛ اما در همین نوشته هم به برجام و دیپلماسی تاخت.

در نوشته او آمده بود: اگرچه محور شرارت دنیا یعنی رژیم شرور و تروریست آمریکا خواهان مذاکره مستقیم با ایران بوده است، اما نوع مذاکره (غیرمستقیم)، موضوع مذاکره (فقط هسته ای) و محل مذاکره (کشور عمان) از سوی ملت بزرگ ایران تعیین شده است؛ توافق عبرت آموز برجام نشان داده است که هیچ گاه آمریکا به توافق خود عمل نخواهد کرد. در آن زمان همین اظهارنظر شاگرد مصباح یزدی، شورشی علیه طیف دیگر جبهه پایداری و جریان انقلاب تلقی شد. هرچند که بسیاری فروکشی کردن آتش نبویان را ناشی از تذکری می دانستند که به برخی تندروها داده شده بود. اما همین همراهی تاکتیکی هم دوام نیاورد و نبویان باز هم به تنظیمات کارخانه برگشت.

نبویان در روزها و هفته های اخیر هم بار دیگر با حرف های جنجالی اش خود را در کانون توجه رسانه ها قرار داده است. او در یکی از تجمعات شبانه قم در مورد احتمال حمله مجدد دشمن گفت که اگر تعرضی به کشور و بزرگان انجام شود، هیچ یک از پادشاهان کشورهای عربی و کاخ هایشان در منطقه سالم نخواهد ماند و همه به درک واصل خواهند شد. حاکمان کشورهای منطقه باید جلوی تعرض به ایران از پایگاه هایی را که به آمریکا داده اند بگیرند، وگرنه دیگر زنده نخواهند بود.

او در مطلبی هم نوشته است: مذاکره با آمریکا نه موجب رفع تحریم ها خواهد شد (تجربه برجام) و نه مانع جنگ علیه ایران (تجربه مذاکرات قبل از جنگ 12 روزه و جنگ رمضان).

همزمان، موضع گیری های او خودی ها را هم بی نصیب نگذاشته است؛ البته خودی هایی که برای او و جبهه پایداری غیرخودی محسوب می شوند. سیدمحمود نبویان در آخرین مطلب خود در شبکه اجتماعی ایکس خطاب به محمدباقر قالیباف نوشت: با وجود سابقه بدعهدی آمریکا و به ویژه حضور اصحاب توافق ذلت بار برجام به همراه آقای قالیباف در مذاکرات، هیچ امیدی به مذاکره و توافق مطلوب برای ایران وجود ندارد. لازم است آقای قالیباف اصحاب توافق خسارت بار برجام را از تیم مذاکره کننده کاملاً حذف نماید.

نبویان اسمی از کسی نبرده، اما به نظر می رسد منظور او کسی جز وزیر امور خارجه نیست. سیدعباس عراقچی که عهده دار وزارت خارجه در دولت چهاردهم است، در مذاکرات هسته ای دولت حسن روحانی معاون محمدجواد ظریف بود و برخی مذاکرات از جمله گفت وگوهای احیای برجام را مستقیماً هدایت می کرد؛ شخصی که البته خود می گفت عضو حلقه نیویورکی ها نبوده و این نیز که خاستگاه وزیر خارجه به سپاه قدس برمی گردد بارها در فضای سیاسی مطرح شده است.

این اظهارات علاوه بر اینکه در مقطع برگزاری مذاکرات و قرار گرفتن کشور در برزخ جنگ و صلح، در حالی مطرح می شود که نبویان را ماه گذشته در قامت یکی از اعضای هیئت دیپلماتیک ایران به پاکستان برده بودند. اما فقط همراه هیئت مذاکره کننده به پاکستان رفته بود و در تیم مذاکره کننده جایی نداشت. به همین دلیل، علت همراه کردن او در این سفر هنوز مشخص نشده است. اما برخی معتقدند علت اینکه هیئت دیپلماتیک ایران با همراه کردن نبویان هزینه سفر خود را بالا برده، این بوده که بتوانند جلوی هزینه تراشی های بیش تر تندروها را بگیرد. اقدامی که البته نتیجه معکوس داده از آن زمان تندروها مجال بیش تری برای خودنمایی پیدا کرده اند؛ از علی خضریان دیگر عضو جبهه پایداری که به کارشناس همیشگی صداوسیما تبدیل شده و اعلام می کند هرگونه مذاکره و انتقال پیام دیپلماتیک باید متوقف شود تا خود نبویان که حالا برای ترکیب تیم مذاکره تعیین تکلیف می کنند؛ موضوعی که اساساً در حیطه اختیارات هیچ یک از نمایندگان نیست.