آخرین تحولات درباره وضعیت جنگ و تنش در منطقه حاکی از آن بوده که تلاش های دیپلماتیک برای گذار از این بحران همچنان ادامه دارد. این در حالی است که بنا به گزارش ها، پاسخ جمهوری اسلامی ایران به آخرین متن پیشنهادی آمریکا برای خاتمه جنگ، روز یکشنبه به میانجی پاکستانی ارسال شده است. این مساله همراستا با پیشنهاد رییس جمهور روسیه برای حل گره ذخایر اورانیوم ایران، می تواند نشان از تداوم تلاش ها برای حل وضعیت پیچیده فعلی باشد.

به گزارش دنیای اقتصاد، درحالی که منطقه خاورمیانه یکی از پرفشارترین دوران های تاریخی خود را سپری می کند، گزارش ها حاکی از آن است که پاسخ جمهوری اسلامی ایران به آخرین متن پیشنهادی آمریکا برای خاتمه جنگ، روز یکشنبه به میانجی پاکستانی ارسال شد. این در حالی است که سخنگوی وزارت خارجه پیش تر چند بار اعلام کرده بود دیدگاه ها و ملاحظات ایران راجع به پیشنهادهای آمریکا، بعد از تکمیل بررسی ها و جمع بندی نهایی، ارسال خواهد شد. طی روزهای اخیر تحولات به سطح بی سابقه ای رسیده و اکنون از یک سو، گزارش ها از عقب نشینی تاکتیکی در پیش نویس قطعنامه جدید شورای امنیت علیه ایران حکایت دارد و از سوی دیگر، پیشنهادهای کرملین درباره ذخایر اورانیوم ایران و بن بست فرسایشی در تنگه هرمز، نور دیگری بر پیچیدگی های این پرونده تابانده است.

همزمان با تحرکات اخیر اظهارنظر مهم ولادیمیر پوتین، رییس جمهور روسیه درباره ذخایر اورانیوم ایران نیز خبرساز شده است. بنا به گزارش میدل ایست آی، رییس جمهور روسیه گفت که مسکو آماده انتقال و ذخیره اورانیوم غنی شده ایران است و ترتیبی را که قبلا تحت توافق هسته ای 2015 استفاده می شد، احیا می کند. پوتین در یک کنفرانس خبری در مسکو گفت: روسیه در سال 2015 اورانیوم غنی شده را از ایران خارج کرده و آماده است این تجربه را تکرار کند.

وی اظهار کرد: همه طرف های درگیر در ابتدا موافقت کردند که اورانیوم را از ایران خارج کنند، اما مذاکرات بعدا متوقف شد. رییس جمهور روسیه افزود: سپس ایالات متحده موضع خود را سخت تر کرد و خواستار انتقال انحصاری اورانیوم به خاک ایالات متحده شد. سپس ایران موضع خود را سخت تر کرد.

گفتنی است که رییس جمهور روسیه روز شنبه طی سخنرانی به مناسبت رژه هشتاد و یکمین سالگرد روز پیروزی درباره درگیری ها در خاورمیانه ابراز امیدواری کرد که جنگ بین ایران و آمریکا به زودی به پایان برسد و تاکید کرد که این جنگ به نفع هیچ کس نیست.

پوتین همچنین در نشستی خبری اعلام کرد که ایران به روسیه پیشنهاد قالب جدیدی از همکاری را داد: ایجاد شرکت های مشترک در داخل خاک ایران و رقیق سازی اورانیوم در همان جا. روسیه بارها در بزنگاه های این چنینی، خود را به عنوان انباردار امن مواد هسته ای ایران معرفی کرده است. اواخر ماه گذشته نیز سخنگوی کرملین از رد پیشنهاد عملیاتی روسیه برای حل موضوع ذخایر اورانیوم ایران توسط آمریکا خبر داد. دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین، به تاریخ 27 فروردین در اظهاراتی از مخالفت رسمی واشنگتن با پیشنهاد مسکو مبنی بر تحویل گرفتن اورانیوم غنی شده ایران به عنوان یک راهکار دیپلماتیک پرده برداشت.

در عین حال، رسانه ها روز یکشنبه از سفر فرستادگان رییس جمهور آمریکا به مسکو خبر دادند. بنا به گزارش تاس، یوری اوشاکوف، دستیار کرملین در امور سیاست خارجی اعلام کرد که به زودی ، نمایندگان ویژه رییس جمهور آمریکا به مسکو سفر می کنند. در رابطه با پرونده اورانیوم ایران، ترامپ در گفت وگویی مدعی شد: اگر کسی به اورانیوم غنی شده ایران که زیر آوار دفن شده نزدیک شود، ما از آن مطلع خواهیم شد و آن را منفجر خواهیم کرد. بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر اسراییل نیز در پاسخ به پرسشی درباره اورانیوم غنی شده ایران مدعی شد: شما وارد می شوید و آن را خارج می کنید. رییس جمهور ترامپ به من گفته است که می خواهم وارد آنجا شود.

از سوی دیگر و در تحولی مهم؛ گزارش ها حاکی از آن است که دوشنبه، روز احتمالی رای گیری در شورای امنیت درمورد یک قطعنامه ضدایرانی آمریکا و اعراب خلیج فارس خواهد بود. بنا به گزارش ها، نسخه اصلاح شده قطعنامه پیشنهادی آمریکا و کشورهای شورای همکاری خلیج فارس، روز دوشنبه به صحن شورای امنیت خواهد آمد. نکته کلیدی در این پیش نویس جدید، حذف ارجاع به فصل هفتم منشور ملل متحد است، فصلی که اجازه توسل به زور و اقدام نظامی را صادر می کرد.

نشریه نشنال امارات مدعی شد که انتظار می رود روز دوشنبه شورای امنیت سازمان ملل به پیش نویس قطعنامه تغییر یافته آمریکا و شورای همکاری خلیج فارس درباره تنگه هرمز رای دهد. بنا به این گزارش، پیش نویس جدید، تفاوت هایی با نمونه های پیشین خود دارد. در نسخه جدید فصل هفتم که بر محوریت اقدام نظامی متمرکز بود حذف شده است. همچنین، سطح اجرا به امکان بررسی تحریم ها در آینده کاهش یافته است. در عین حال، عبارت هایی درباره گفت وگو، کاهش تنش و صلح پایدار به متن این پیش نویس اضافه شده است. همچنین باید توجه داشت که در این پیش نویس جدید، خواسته های اصلی از ایران از جمله پایان حملات، پاک سازی مین و توقف اخذ عوارض، تا حد زیادی بدون تغییر باقی مانده است.

این تغییر لحن، که به نظر می رسد تحت فشارهای دیپلماتیک و مخالفت های احتمالی چین و روسیه صورت گرفته، سطح اجرا را به بررسی تحریم ها در آینده تقلیل داده است. با وجود آنکه مطالباتی چون توقف اقدامات در تنگه هرمز و پاکسازی مین ها همچنان پابرجاست، چه بسا بتوان چنین استدلال کرد این عقب نشینی نشان دهنده آن است که واشنگتن و متحدانش در منطقه در شرایط فعلی، آمادگی یا تمایل ورود به تنش زایی مستقیم را ندارد و به دنبال راهی برای مهار کم هزینه وضعیت است.

درحالی که انتظار برای ارائه پاسخ ایران به آخرین دور از پیشنهادهای آمریکا همچنان ادامه دارد، مراودات و کانال های سیاسی برای حل بحران خاورمیانه که اکنون در وضعیت منجمد به سر می برد، همچنان ادامه دارد. در همین رابطه، فرمانده ارتش پاکستان روز شنبه اعلام کرد که کشورش با هدف دستیابی به صلحی پایدار، در حال انجام میانجی گری در خاورمیانه است. عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان، خبر داد که میانجی گری اسلام آباد در خاورمیانه ادامه دارد. به گزارش الجزیره، منیر اعلام کرد که کشورش با هدف دستیابی به صلحی پایدار، در حال میانجی گری بی طرفانه در منطقه خاورمیانه است. وی تاکید کرد: اسلام آباد تمام توان خود را برای به نتیجه رسیدن این تلاش های دیپلماتیک به کار گرفته است و این روند همچنان با جدیت ادامه دارد.

در ادامه تماس های دیپلماتیک اخیر، محمد بن عبدالرحمن آل ثانی، وزیر خارجه قطر و فیصل بن فرحان، وزیر خارجه عربستان روز شنبه تلفنی گفت وگو کردند. براساس بیانیه وزارت خارجه قطر، طرفین علاوه بر همکاری دوجانبه و راه های حمایت و تقویت آن، به بررسی تحولات اوضاع در منطقه به ویژه تحولات مرتبط با آتش بس میان ایران و آمریکا و تلاش ها با هدف کاهش تنش برای کمک به تقویت امنیت و ثبات در منطقه پرداختند. همچنین، بنا به گزارش جئو تی وی، نخست وزیر و وزیر خارجه قطر روز شنبه به صورت تلفنی با نخست وزیر پاکستان در رابطه با مسائل منطقه ای رایزنی کرد.

بر اساس بیانیه وزارت خارجه قطر، نخست وزیر قطر و همتای پاکستانی طی این تماس آخرین تحولات منطقه و تلاش های میانجی گری پاکستان را با هدف کاهش تنش ها مورد بحث قرار دادند. همچنین، رسانه ها گزارش دادند که روز شنبه سید عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، در تماس تلفنی با وزیر امور خارجه قطر، پیرامون آخرین تحولات منطقه ای و روندهای جاری دیپلماتیک به تبادل نظر پرداخت. این در حالی است که وزارت امور خارجه قطر در پستی در شبکه اجتماعی ایکس اعلام کرد که شیخ محمد بن عبدالرحمن آل ثانی با جی دی. ونس ، معاون رییس جمهور آمریکا دیدار و درباره تلاش های به رهبری پاکستان برای میانجی گری جهت دستیابی به صلحی پایدار، در میان یک آتش بس شکننده، گفت وگو کرد. بنا به گزارش رویترز، نخست وزیر قطر روز جمعه در دیدار با ونس در واشنگتن، خواستار از سرگیری دیپلماسی برای دستیابی به توافق با ایران شد.

این تحولات در حالی روی می دهد که وضعیت در تنگه هرمز همچنان در موقعیت یک بام و دو هوا باقی مانده است و کمتر کسی می داند که وضعیت کنونی تا چه زمانی ادامه خواهد داشت. در همین رابطه و به تاریخ 9 مه، روزنامه گاردین در تحلیلی عنوان کرد که نه ایران و نه ایالات متحده نمی توانند بن بست فعلی در تنگه هرمز را به طور نامحدود ادامه دهند. بر اساس گزارش گاردین، تداوم وضعیت نه جنگ و نه صلح در این آبراه راهبردی، هزینه های اقتصادی کمرشکنی را به هر دو طرف تحمیل کرده است.

برای ایران، تشدید حضور نظامی آمریکا و متحدانش به معنای انسداد بیشتر مسیرهای تجاری و افزایش هزینه های بیمه دریایی است. برای واشنگتن نیز، استقرار ناوگان های عظیم در منطقه و فشار افکار عمومی جهانی بابت اختلال در بازار انرژی، باری سنگین است. گاردین افزود که این فرسایش دوجانبه در نهایت دو طرف را مجبور به تفاهم خاکستری خواهد کرد؛ چرا که جایگزین آن یعنی یک جنگ تمام عیار، برنده ای نخواهد داشت.