جنگ فرسایشی آمریکا در ایران به اندازه‌ای توان تسلیحاتی و قدرت آتش واشنگتن را فرسوده کرده که تحلیلگران چینی اکنون توان آمریکا برای دفاع از تایوان را زیر سؤال می‌برند. به باور آنها این تغییر در موازنه قدرت می‌تواند اهرم فشار دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا را در آستانه نشست بسیار حساس هفته آینده با شی جین‌پینگ رهبر چین، تضعیف کند.

براساس برآوردهای داخلی وزارت دفاع و مقامات کنگره آمریکا، از 28 فوریه تاکنون ایالات متحده حدود نیمی از موشک‌های کروز پنهانکار خود را به‌کار گرفته و تقریباً 10 برابر تعداد موشک‌های کروز تاماهاکِ تولید سالانه خود را شلیک کرده است. از نگاه برخی تحلیلگران نظامی و ژئوپلتیک چین، این جنگ فقط ذخایر مهمات آمریکا را کاهش نداده، بلکه «هاله برتری» آمریکا را نیز خدشه‌دار کرده است. آنها معتقدند این درگیری یک ضعف اساسی، یعنی ناتوانی در تولید سریع تسلیحات برای جایگزینی ذخایر در یک جنگ طولانی و شدید را در راهبرد نظامی آمریکا آشکار کرده است.

یُه گانگ، سرهنگ بازنشسته ارتش آزادی‌بخش خلق چین در مصاحبه‌ای در همین رابطه گفت: «کاهش توان نظامی آمریکا، به‌طور قابل‌توجهی توانایی ارتش این کشور در نمایش قدرت خود را تضعیف کرده و کاستی‌های هژمونی نظامی آن را آشکار کرده است.» چنین استدلال‌هایی این روایت را تقویت می‌کند که در صورت وقوع جنگ بین چین و آمریکا بر سر تایوان، نیروهای آمریکایی دیگر نمی‌توانند به‌طور مؤثر از این جزیره دفاع کنند.

ملی‌گرایان چینی این گونه استدلال می‌کنند که اگر ایالات متحده نتوانسته در برابر ایران که یک قدرت نظامی منطقه‌ای است به پیروزی برسد، پس به احتمال زیاد در برابر چین نیز که از نگاه آنها یک رقیب هم‌سطح با این کشور است، موفقیت کمتری خواهد داشت. از این دیدگاه، بن‌بست آمریکا در جنگ با ایران موقعیت ترامپ را در آستانه مذاکرات هفته آینده با شی تضعیف می‌کند.

در همین رابطه یُه گانگ معتقد است که ترامپ در ابتدا قصد داشت با حال‌وهوای یک پیروز سریع به چین سفر کند و از موقعیت خود برای افزایش فشار بر چین استفاده کند. اما اکنون با توجه به اینکه جنگ با ایران به بن‌بست رسیده و عملیات نظامی متوقف شده، او در موقعیت دشواری قرار گرفته است. واقعیت این است که ترامپ دیگر قادر نخواهد بود همان میزان از اقتدار و برتری‌جویی را نشان دهد.

انتظار می‌رود ترامپ در دیدار با شی جین‌پینگ به دنبال توافقی باشد که به کاهش کسری تجاری آمریکا با چین کمک کند. این توافق‌ ممکن است شامل تعهد پکن برای خرید بیشتر سویا و هواپیماهای بویینگ آمریکا باشد. ترامپ همچنین قصد دارد در رابطه با خرید نفت ایران توسط چین با شی صحبت کند؛ موضوعی که جیمیسون گریر نماینده تجاری آمریکا، روز چهارشنبه به بلومبرگ گفته بود.

از سوی دیگر، چین به دنبال آن است که روابط خود با دولت ترامپ را تثبیت کند و آتش‌بس تجاری را تمدید نماید تا بتواند بر احیای اقتصاد خود و توسعه فناوری‌هایش تمرکز کند. پکن می‌خواهد دولت ترامپ حمایت خود از تایوان را کاهش دهد. شی جین‌پینگ در ماه فوریه به ترامپ هشدار داده بود که چین «هرگز اجازه نخواهد داد تایوان از چین جدا شود» و از او خواسته بود در مورد فروش تسلیحات آمریکا به این جزیره با «احتیاط» عمل کند (از آن زمان دولت ترامپ اعلام یک بسته فروش تسلیحات به تایوان را به تعویق انداخته تا از ناراضی کردن شی جین‌پینگ جلوگیری کند).

وانگ ‌یی، وزیر امور خارجه چین، نیز اشاره کرده که پکن ممکن است به دنبال نوعی پیشرفت دیپلماتیک باشد. او در تماس تلفنی ماه گذشته با مارکو روبیو وزیر خارجه آمریکا، خواستار آن شد که چین و ایالات متحده در موضوع تایوان «فضای جدیدی باز کنند»، هرچند وارد جزییات نشد.

چین، آمریکا را یک قدرت 

رو به افول می‌بیند

در آستانه نشست ترامپ و شی، هر دو کشور تلاش کرده‌اند نوعی آرامش ظاهری، هرچند همراه با تنش را حفظ کنند. چین در مورد جنگ آمریکا و رژیم اسراییل علیه ایران با احتیاط صحبت کرده و گفته است که از ابتدا با این درگیری مخالف بوده است. نزدیک‌ترین موضعی که شی جین‌پینگ گرفته، محکوم کردن نقض قوانین بین‌المللی و توصیف آن به‌عنوان «بازگشت به قانون جنگل» بوده است.

مانوج کوالرامانی، رییس برنامه مطالعات هند-اقیانوس آرام در مؤسسه تاکششیلا در هند در این باره گفته است که تلاش برای حفظ ظاهر همکاری در این مقطع توضیح می‌دهد که چرا رسانه‌های دولتی چین در اظهارنظر درباره آسیب‌پذیری‌های نظامی آمریکا در نتیجه جنگ با ایران محتاط عمل کرده‌اند. به گفته او، هرچند گزارش‌ها و تحلیل‌ها به کاهش ذخایر موشکی و تغییر در منابع نظامی آمریکا اشاره می‌کنند، اما معمولاً از اینکه این جنگ را به‌عنوان یک مزیت راهبردی برای چین مطرح کنند، خودداری می‌شود.

یک استثنای قابل توجه، مقاله‌ای در نشریه کیوشی، نشریه اصلی حزب کمونیست چین است که استدلال می‌کند «این درگیری منابع راهبردی آمریکا را بیش از حد مصرف کرده و ممکن است این کشور را در موقعیتی شکننده قرار داده باشد.» مورد دیگر، سرمقاله‌ای در روزنامه گلوبال تایمز، یک روزنامه ملی‌گرای تحت کنترل حزب کمونیست است که می‌گوید اگر ارتش آمریکا نتواند سلاح‌های خود را در سراسر جهان به‌کار بگیرد، یک «غولِ لنگ» خواهد بود.

هو شیجین، سردبیر پیشین این روزنامه نیز در همین رابطه گفت جنگ علیه ایران نه‌تنها برای چین برتری مادی به همراه داشته، بلکه در هر جنگ احتمالی بر سر تایوان نیز برتری روانی ایجاد کرده است. او در مصاحبه‌ای گفت: اگر وضعیت را به‌عنوان یک بازی راهبردی بین چین و آمریکا بر سر تنگه تایوان در نظر بگیریم (چیزی شبیه بازی شطرنج) ایالات متحده در آستانه از دست دادن تمام مهره‌های خود قرار دارد.»

  منبع: New York Times

برش

ارسال پیام به متحدان آمریکا

حتی بدون ورود به جنگ، چین می‌تواند از پیچیدگی‌هایی که دولت ترامپ با آن روبه‌روست استفاده کند و به متحدان آمریکا در آسیا القا کند که واشنگتن نمی‌تواند به‌عنوان ضامن امنیتی قابل اتکا عمل کند.

در همین راستا، وانگ دونگ، مدیر اجرایی مؤسسه همکاری و تفاهم جهانی در دانشگاه پکن، می‌گوید: «وقتی متحدان با عدم قطعیت درباره استقرار نیروها و تأخیر در ارسال تجهیزات مواجه می‌شوند، به‌طور طبیعی این پرسش مطرح می‌شود که آیا تضمین‌های امنیتی آمریکا در منطقه قابل اعتماد و پایدار هستند یا نه.» او در ادامه افزود: «ایالات متحده در حال مواجهه با محدودیت‌های حضور نظامی جهانی خود است.» به باور او، همین شرایط می‌تواند در نهایت چین را جسورتر کند تا در آسیا رویکردی تهاجمی‌تر، در قالب تاکتیک‌های «منطقه خاکستری» اتخاذ کند. برای نمونه، در ماه‌های گذشته چین در آب‌های مورد مناقشه نزدیک سواحل ویتنام اقدام به ساخت جزیره کرده است؛ اقدامی که به آن امکان می‌دهد کنترل بیشتری بر دریای چین جنوبی به دست آورد.