خبر کوتاه بود و شوکه کننده: آزمون جامع علوم پایه برای معدل های بالای 14 و آزمون پیش کارورزی برای معدل های بالای 15 حذف شد. حالا دانشجویان دکتری پزشکی و دندان پزشکی می توانند بدون عبور از یک مرحله فیلتر، وارد مرحله بعدی شوند.

به گزارش فرارو؛ تصمیم جدید معاون آموزشی وزارت بهداشت، دوباره ماجرای عدالت آموزشی و مدیریتی که ارجحیت را به جای کیفیت بر کمیت گذاشته، سر زبان ها انداخته است. آیا معدل می تواند معیار مناسبی برای جایگزینی این آزمون های استاندارد باشد؟ پاسخ این سوال را محمد داوری، کارشناس آموزش در گفتگو با فرارو می دهد.

بحث کفایت معدل به عنوان شاخص سنجش صلاحیت علمی دانشجویان پزشکی حالا محل اصلی پرسش است. برخی کارشناسان آموزشی معتقدند جایگزینی آزمون های جامع با حدنصاب معدل پیامدهای جبران ناپذیری برای کیفیت آموزش پزشکی و عدالت آموزشی به همراه خواهد داشت. در ادامه بخشنامه وزارت بهداشت آمده: دانشجویانی که مشمول شرایط فوق نشوند، باید در آزمون های جامع علوم پایه یا پیش کارورزی شهریور 1405 شرکت کرده و نمره قبولی کسب کنند.... به منظور تسریع در تعیین تکلیف دانش آموختگان پزشکی عمومی از دانشگاه های مورد تایید خارج از کشور، آزمون پیش کارورزی ویژه ای در نیمه دوم اردیبهشت ماه سال جاری برگزار خواهد شد.

محمد داوری، کارشناس آموزش با اشاره به شرایط آموزشی کشور در سال های اخیر به فرارو گفت: هم در آموزش عمومی و هم آموزش عالی به دلیلی شرایط دی ماه سال گذشته و سپس جنگ دچار خللی جدی شدیم. در دوران کرونا هم اختلال هایی داشتیم که جنس متفاوتی داشت. در آن دوران، آموزش مجازی شد و امروز علاوه بر غیرحضوری شدن آموزش، تنش های متاثر از این دو بحران آسیب های فراوانی به خانواده ها وارد کرده است. به ویژه دانشجویان که در ادامه ناآرامی ها وضعیت روحی مناسبی هم ندارند و دوران پرتنشی را پشت سر گذاشته اند.

او در ادامه با انتقاد از ماهیت تصمیم گیری در نظام آموزشی اظهار کرد: چنین تصمیم هایی غیرکارشناسی و غیرقابل دفاع هستند. افرادی که این در تصمیم های پیشتر گرفته شده تغییر ایجاد کرده و بخشنامه ها را دستوری و با لفظ باید ابلاغ می کنند، نمی دانند نهاد آموزش، نهادی کارشناسی محور است، نه دستورمحور. دانشگاه و مدرسه پادگان نیستند که وزیر یا رییسشان نقش فرمانده پادگان را ایفا و دستور صادر کند. مخاطبان این بخشنامه ها هم در شرایط عادی نیستند که با روانشان بازی شود. چنین تغییراتی نشان از مدیریت روزمره و غیرکارشناسی دارد.

داوری همچنین با اشاره به پیامدهای اجتماعی و حرفه ای این تصمیم افزود: دانشجوی حقوق با عدالت سروکار دارد و دانشجوی روانشناسی با روان مردم. دانشجوی پزشکی هم با جان آدم ها در ارتباط است. در این تصمیم نه حقوق دانشجو در نظر گرفته شده و نه حقوق مردم. حداقل کاری که مسئولان مربوطه می توانستند انجام بدهند، افکارسنجی دانشجویان بود. آن زمان شاید متوجه می شدند که تصمیم شان تا چه اندازه با نظر دانشجویان مغایرت دارد.

این کارشناس آموزشی در ادامه با اشاره به وضعیت نظام سلامت کشور نیز گفت: ما در حال حاضر مشکلات عدیده ای در زمینه پزشکی داریم. طبق آخرین آمارها، 35 درصد فارغ التحصیلان پزشکی در مشاغل نامرتبط مشغول به کار هستند. در مدیریت کلان، ابتدا باید تناسب علاقه فرد با رشته انتخابی در نظر گرفته شود و سپس تناسب انتخاب رشته با شرایط اجتماعی و محیطی. پس نظام آموزشی برای تحصیل دانشجویان هزینه کرده ولی 35 درصد آن ها خدماتی که باید ارائه دهند را در حوزه های دیگر خرج می کنند. در واقع، کمبود پزشک که نظام سلامت در حال حاضر با آن مواجه است- ناشی از مدیریت نادرست مدیریت انسانی است. حالا برای حل معضل کمبود کاذب پزشک در کشور، کیفیت آموزش را هم کاهش می دهند و این به معنای بی تفاوتی نسبت به جان مردم است.

او در بخش دیگری از سخنانش با انتقاد از معیار قرار گرفتن معدل اظهار کرد: این تصمیم دقیقا به معنای ارجحیت دادن کمیت به جای کیفیت است. در تحصیلات تکمیلی، نمره بسیار بی اعتبار است و در عوض، عملکرد دانشجو، تحقیق و پژوهش و تسط او بر رشته‎ تخصصی اش اهمیت دارد. به همین دلیل، اگر روی در مطب یک پزشک بنویسند فارغ التحصیل با معدل 19.90، او را دکتر معتبری نمی دانم و پزشک دیگری با معدل 14 که اهل تحقیق و پژوهش است را معتبرتر در نظر می گیرم. به بیان دیگر، معدل کم اهمیت ترین شاخص برای ارزیابی دانشجویان است.

داوری همچنین افزود: وقتی معدل معیار باشد، یعنی یک شاخص تبعیض آمیز در نظر گرفته شده است. چراکه دانشجویان در دانشگاه های مختلف با استادهای متفاوتی هستند. همچنین فاکتورهای دیگری مثل شرایط خانوادگی و دسترسی های هر کدام به امکانات کتابخانه ای یا اینترنت هم در چنین تصمیمی، نادیده گرفته می شود.

او در ادامه با طرح یک مثال برای تبیین نگاه خود گفت: زمانی می توان از عدالت صحبت کرد که ابتدا افراد در موقعیت های یکسان باشند. مثال روشن این قضیه هم ماجرای مسابقه خرگوش و لاک پشت است. نمی شود بدون در نظر گرفتن تفاوت های لاک پشت و خرگوش مسابقه برگزار کرد. وقتی شرایط متفاوت باشد، شاخص مساوی دقیقا غیرعادلانه تعریف می شود.

این کارشناس آموزشی در پایان خاطرنشان کرد: آزمون جامع به خودی خود، کمی محور است اما در مقایسه با معدل، استاندارد بالاتری دارد. باید چند عامل در کنار هم به عنوان فیلتر نظام سلامت در نظر گرفته شود که شامل معدل، آزمون جامع، مصاحبه و فعالیت های علمی و پژوهشی باشد. با توجه به شرایط جنگی و التهاب روانی جامعه، مسئولان امر باید از روتین ها خارج شوند. می توانند آزمون را به تاخیر بیندازند و در تابستان برگزار کرده یا حتی تا پایان جنگ صبر کنند. هزینه صبر کردن و به تعویق انداختن همچین آزمونی، بسیار پایین‎تر از بالا بردن آمارهای کمی است. باید تا اطلاع ثانویه، شرایط را به حالت تعلیق دربیاورند تا نتیجه افت کیفیت، گریبان نظام سلامت را نگیرد و در شرایط عادی جبران شود. کیفیت نباید فدای کمیت شود.

منبع: فرارو