روابط ایران و آمریکا در روزهای اخیر شاهد تحرکاتی سریع و پیچیده است؛ پس از توقف پروژه آزادی توسط دونالد ترامپ، حالا اخبار جدید حاکی از احتمال نزدیک شدن دو کشور به یک یادداشت تفاهم برای رسیدن به چارچوب توافق است.

به گزارش دنیای اقتصاد، خبرگزاری های بین المللی از جمله رویترز و آکسیوس و همزمان سایت های عربی الجزیره، العربیه و المیادین گزارش داده اند که مذاکرات به مراحل حساسی رسیده و طرفین در تلاش برای نهایی کردن چارچوب توافق هستند. آکسیوس مدعی شده که این یادداشت تفاهم، پایان جنگ در منطقه و آغاز یک دوره 30 روزه مذاکره برای دستیابی به توافقی دقیق جهت بازگشایی تنگه، بحث برنامه هسته ای ایران و لغو تحریم های آمریکا را اعلام می کند.

اما همزمان خبرنگار الجزیره در تهران به نقل از منابع آگاه اعلام کرد که مذاکرات با آمریکا در این مرحله فقط روی تنگه هرمز متمرکز است و در حال حاضر بحثی درباره پرونده هسته ای وجود نخواهد داشت. منابع می گویند هر چیز دیگری صرفا جعل رسانه ای و گمراه کننده است.

به گزارش الجزیره، آن ها در این مرحله تایید نمی کنند که درباره برنامه هسته ای و سیاست های امنیتی منطقه ای مذاکره می کنند.

بلومبرگ هم در این خصوص نوشت: ایران در حال بررسی یادداشت تفاهم آمریکاست و انتظار می رود ظرف دو روز آینده از طریق میانجی (پاکستان) پاسخ خود را ارسال کند. در ادامه این مطلب آمده است: یادداشت تفاهم یک صفحه ای واشنگتن - در صورت پذیرش توسط ایران - منجر به بازگشایی تدریجی تنگه هرمز و لغو محاصره دریایی آمریکا بر بنادر ایران خواهد شد.

العربیه هم به نقل از منابع پاکستانی مدعی شده ما پیش نویس توافقی داریم که اکثر بندهای آن مورد موافقت دو طرف است و پیش نویس توافق، جدول زمانی برای دورهای مذاکرات آینده را تعیین می کند. با این حال سخنگوی وزارت خارجه ایران اعلام کرده که پیشنهاد آمریکا در حال بررسی است.

اگر اخبار منتشره صحت داشته باشد و طرفین در حال گام برداشتن به سمت یک توافق باشند، این شتاب تحولات نشان دهنده فشارهای داخلی و خارجی بر هر دو طرف برای دستیابی به راه حلی دیپلماتیک است. از یک سو ایران با محدودیت های اقتصادی و نیاز به گشایش های مالی مواجه است و از سوی دیگر آمریکا با توجه به شرایط منطقه ای و اولویت های سیاست داخلی، به دنبال کاهش تنش هاست.

البته باید توجه داشت که پیش تر نیز بارها خبرگزاری آکسیوس گزارش هایی مبنی بر نزدیک شدن تهران و واشنگتن به توافق منتشر کرده بود و مشخص نیست که آیا این بار واقعا اتفاقی تازه در راه است یا خیر.

خبرگزاری های تسنیم و فارس هرگونه تحول در خصوص مذاکرات و توافق را اخبار کذب اعلام کردند. را سیدمحمد مرندی، تحلیلگر سیاسی می گوید آکسیوس ابزاری برای دستکاری بازار کاخ سفید است. جمهوری اسلامی قبل از سفر ترامپ به چین، کاملا برای یک حمله بزرگ احتمالی آماده شده است.

پروژه آزادی دونالد ترامپ، رییس جمهور آمریکا کمتر از دو روز دوام آورد و ترامپ سه شنبه شب از توقف عملیات دریایی تحت عنوان پروژه آزادی در تنگه هرمز خبر داد و نوشت: با توجه به درخواست پاکستان و سایر کشورها، موفقیت نظامی عظیمی که در طول کارزار علیه کشور ایران به دست آوردیم و همچنین پیشرفت بزرگی که به سمت یک توافق کامل و نهایی با نمایندگان ایران حاصل شده است، به توافقی متقابل رسیده ایم درحالی که محاصره به قوت خود باقی خواهد ماند، پروژه آزادی (حرکت کشتی ها از طریق تنگه هرمز) برای مدت کوتاهی متوقف شود تا ببینیم آیا توافق می تواند نهایی و امضا شود یا خیر.

در یک ماه اخیر این نخستین بار نیست که ترامپ به یک باره سیاست های خود را تغییر می دهد. همچنانکه در روز آخر جنگ 39 روزه قرار بود به نیروگاه های برق ایران حمله کند اما فردای آن روز آتش بس اعلام کرد یا آتش بس دو هفته ای با ایران را در واپسین ساعات آن به مدت نامعلوم تمدید کرد.

در همین حال، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران که به پکن سفر کرده است، با همتای چینی خود دیدار و گفت وگو کرد. پس از این دیدار، عراقچی گفت: دوستان چینی ما هم اعتقاد دارند که ایران بعد از جنگ متفاوت از ایران قبل از جنگ است و وضعیت بین المللی اش ارتقا پیدا کرده، توانمندی و اقتدارش را به اثبات رسانده است، بنابراین دوره جدیدی از همکاری بین ایران و کشورهای دیگر در پیش است.

روز گذشته شاهد چرخش ناگهانی از فضای تشدید تنش به سمت گمانه زنی درباره احتمال توافق بودیم. درحالی که وب سایت خبری اکسیوس به نقل از برخی منابع آگاه از نزدیک بودن توافق اولیه با ایران خبر داد، خبرگزاری رویترز نیز به نقل از یک منبع پاکستانی دخیل در تلاش های صلح گزارش داد که آمریکا و ایران به دستیابی به یک تفاهم نامه یک صفحه ای برای پایان دادن به جنگ نزدیک شده اند. این منبع در گفت وگو با خبرگزاری رویترز مدعی شد: خیلی زود این موضوع را نهایی خواهیم کرد. داریم نزدیک می شویم.

اکسیوس نیز به نقل از منابع خود نوشت، بر اساس گزارش دو مقام آمریکایی و دو منبع دیگر که در جریان موضوع قرار گرفته اند، کاخ سفید معتقد است به توافق با ایران درباره یک یادداشت تفاهم یک صفحه ای برای پایان دادن به جنگ و تعیین چارچوبی برای مذاکرات دقیق تر هسته ای نزدیک شده است. به گزارش پایگاه خبری انتخاب ، در ادامه این مطلب آمده است، آمریکا انتظار دارد ظرف 48 ساعت آینده پاسخ ایران را در مورد چند نقطه کلیدی دریافت کند. هنوز بر سر هیچ چیز توافق نشده، اما منابع گفتند که طرفین از زمان آغاز جنگ تاکنون به این اندازه به توافق نزدیک نشده بودند.

به گزارش آکسیوس، این توافق شامل تعهد ایران به تعلیق غنی سازی هسته ای، موافقت آمریکا با لغو تحریم ها و آزادسازی میلیاردها دلار از دارایی های مسدودشده ایران و همچنین لغو محدودیت های دو طرف بر ترانزیت از طریق تنگه هرمز خواهد بود. بسیاری از شرایط مندرج در این یادداشت، منوط به حصول توافق نهایی خواهند بود و این احتمال را باقی می گذارند که یا جنگ از سر گرفته شود، یا وضعیت بلاتکلیفی طولانی مدتی حاکم شود که در آن جنگ نظامی متوقف شده، اما هیچ چیز واقعا حل نشده است. مقامات آمریکایی در مقاطع متعددی در طول دورهای قبلی مذاکرات و نیز در جریان جنگ کنونی نسبت به توافق ابراز خوش بینی کرده اند، اما تاکنون موفق به حصول آن نشده اند.

اما دو مقام آمریکایی گفتند که تصمیم ترامپ برای عقب نشینی از عملیات تازه اعلام شده خود در تنگه هرمز و جلوگیری از فروپاشی آتش بس شکننده، بر اساس پیشرفت حاصل شده در مذاکرات بوده است. در واقع یادداشت تفاهم یک صفحه ای با 14 بند، در حال مذاکره میان فرستادگان ترامپ، استیو ویتکاف و جرد کوشنر، و چند مقام ایرانی، چه به طور مستقیم و چه از طریق واسطه ها است.

در شکل فعلی خود، این یادداشت تفاهم، پایان جنگ در منطقه و آغاز یک دوره 30 روزه مذاکره برای دستیابی به توافقی دقیق جهت بازگشایی تنگه، بحث برنامه هسته ای ایران و لغو تحریم های آمریکا را اعلام می کند. دو منبع گفتند که این مذاکرات می تواند در اسلام آباد یا ژنو برگزار شود. به گفته یک مقام آمریکایی، محدودیت های ایران بر کشتیرانی از طریق تنگه و محاصره دریایی آمریکا طی آن دوره 30 روزه به تدریج لغو خواهد شد. این مقام آمریکایی افزود که در صورت شکست مذاکرات، نیروهای آمریکایی قادر به بازگرداندن محاصره یا ازسرگیری اقدامات نظامی خواهند بود.

مدت زمان تعلیق غنی سازی اورانیوم به طور فعال در حال مذاکره است و سه منبع گفتند که حداقل 12 سال خواهد بود و یک منبع نیز 15 سال را به عنوان نقطه توافق محتمل ذکر کرد. ایران تعلیق 5ساله غنی سازی را پیشنهاد داده و آمریکا 20 سال را خواستار شده است. منبع مذکور گفت که آمریکا می خواهد شرطی گنجانده شود که بر اساس آن، هرگونه نقض تعهد غنی سازی توسط ایران، منجر به تمدید دوره تعلیق شود. ایران پس از انقضای این دوره قادر به غنی سازی تا سطح پایین 3.67 درصد خواهد بود.

آکسیوس مدعی شد که ایران در این یادداشت تفاهم متعهد می شود که هرگز به دنبال سلاح هسته ای نرود و فعالیت های مرتبط با تسلیحاتی را انجام ندهد. به گفته یک مقام آمریکایی، طرفین در حال مذاکره بر سربندی هستند که در آن ایران متعهد شود تاسیسات هسته ای زیرزمینی را اداره نکند. به گفته همین مقام آمریکایی، ایران همچنین متعهد به پذیرش رژیم بازرسی تقویت شده، خواهد شد. آمریکا نیز به عنوان بخشی از یادداشت تفاهم، متعهد به لغو تدریجی تحریم های اعمال شده علیه ایران و آزادسازی تدریجی میلیاردها دلار از دارایی های مسدودشده ایران در سراسر جهان می شود.

طی روزهای اخیر ایران یک پیشنهاد 14بندی به آمریکا ارائه داد که روند دو مرحله ای را مطرح می کند. در مرحله نخست، موضوع تنگه هرمز و مدیریت نهایی آن همزمان با شروط پایان جنگ و تعهدات آمریکا برای پایان دادن به حملات بررسی می شود. مرحله دوم نیز به گفت وگو درباره محدودیت های برنامه هسته ای ایران در ازای کاهش تحریم ها اختصاص دارد.

این طرح از طریق پاکستان به آمریکا منتقل شد ولی ترامپ باز هم اعلام کرد که نسبت به این طرح ایران رضایت ندارد. در آخرین تحول نیز ایران چند روز پیش اعلام کرد که طرف آمریکایی نظرات خود را درباره طرح پیشنهادی ایران ارائه داده که در حال بررسی است. گفتنی است که پیشنهاد 14 ماده ای ایران در پاسخ به طرح 9 ماده ای آمریکا ارائه شده و برخلاف گزارش الجزیره، شامل پذیرش توقف 15ساله غنی سازی یا آزادسازی تنگه هرمز نمی شود.