پس از آن که ترامپ اعلام کرد عملیات دریایی در تنگه هرمز پایان یافته است، برخی منابع خبری مدعی شدند که توافقی در خصوص پایان جنگ ایران و آمریکا در راه است. با توجه به این که ایران و ایالات متحده پس از جنگی 40 روزه، اکنون در شرایط آتش بس قرار دارند، گمانه زنی های زیادی درباره زمان آغاز مجدد جنگ یا برعکس، شروع مذاکرات توافقی جدید، از سوی برخی کارشناسان مطرح می شد.

به گزارش فرارو، پیچیدگی های مذاکرات ایران و آمریکا بر محورهای مهمی از جمله مسائل منطقه و نیروهای نیابتی، مسائل موشکی و مسائل هسته ای متمرکز است. اما برای نشستن سر میز مذاکره ابتدا باید یک تضمین برای خروج از وضعیت معلق فعلی تعیین شود. سفر عراقچی به چین از دید برخی تحلیلگران نشانه ای است از آغاز برخی تغییرات در بخش میانجیگری بین ایران و آمریکا. هرچند برخی دیگر معتقدند این سفرها نمی تواند اثرگذاری قابل توجهی داشته باشد.

امیرعلی ابوالفتح، کارشناس مسائل آمریکا و تحلیلگر امور بین الملل در گفتگو با فرارو به بررسی این موضوعات پرداخته است:

امیرعلی ابوالفتح به فرارو گفت: مسئله این نیست که چه کسی نمی خواهد توافق کند، چرا که در ظاهر همه به دنبال توافق هستند. مسئله این است که نوع توافقی که طرفین می خواهند، تا چه حد با یکدیگر در تضاد و تفاوت است. آن چه ما و طرف مقابل می گوییم، زمین تا آسمان با یکدیگر متفاوت است. ما می خواهیم به توافقی برسیم که خودمان دوست داریم و آن ها هم توافق مطلوب خود را می خواهند. بر همین اساس، چون امکان رسیدن به یک فصل مشترک وجود ندارد، توافق حاصل نمی شود. بنابراین هر اقدامی که انجام می شود از جنگ تا خط و نشان های سیاسی و عقب نشینی، در راستای پیدا کردن راهی جدید است.

وی در خصوص شرایط موجود و التهابات جنگ و صلح گفت: از دید من هم اکنون وسط جنگ قرار داریم. این که برخی می پرسند جنگ می شود یا نمی شود اشتباه است. سوال باید دقیق تر مطرح شود. باید بپرسیم گلوله ها شلیک می شود یا شلیک نمی شود. درواقع باید ریزبین تر باشیم. این سوال که بگوییم جنگ می شود یا خیر، بیش از حد کلی است. در حال حاضر گلوله ها شلیک نمی شود اما مشخص نیست این وضعیت تا چه زمانی ادامه دارد. همانطور که اخیرا مارکو روبیو، گفت ما شلیک نمی کنیم مگر این که ایرانی ها به ما شلیک کنند. مشابه چنین گفتاری در ادبیات رسمی ما نیز وجود دارد چرا که بارها اعلام شده ما کشوری نبوده و نیستیم که جنگی را آغاز کنیم. بنابراین این طور نتیجه میگیریم که طرفین فعلا تصمیم گرفته اند به یکدیگر شلیک نکنند، اما این که چه زمانی حملات آغاز خواهد شد یا این تصمیم تا چه زمانی دوام دارد را فقط افرادی تشخیص می دهند که در اتاق جنگ باشند و از فرماندهان درجه اول محسوب شوند. بنابراین نمی توان با قطعیت گفت توقف عملیات آمریکا در تنگه هرمز، آرامش قبل از طوفان است یا خیر.

این کارشناس مسائل آمریکا در خصوص سفر عراقچی به چین و نقش این کشور در میانجیگری احتمالی بین تهران و واشنگتن گفت: چین با ایالات متحده تنش های خاص خود را دارد. حتی می توان گفت بخشی از جنگی که ایالات متحده با ایران شکل داده، به تضعیف چین نیز منتهی شده است. درست است که چین به طور مستقیم در جنگ حضور ندارد، اما پیامدهای این جنگ، بعد از ایران، کشورهای منطقه، اسراییل و آمریکا، بیشترین تاثیر را روی چین دارد. چین نمی تواند تاثیر خارق العاده ای بر روند موجود بگذارد. چین تمام تلاش خود را می کند، نفوذ دارد، بزرگترین قدرت اقتصادی جهان است و بسیاری از امتیازات دیگر را هم دارد. اما این که بگوییم به محض این که آقای عراقچی با چینی ها صحبت کرد، همه چیز حل می شود، اشتباه است. ایران در تلاش است از همه ظرفیت های دیپلماسی استفاده کند. اما این که تصور کنیم با یک سفر و دو سفر مشکلات انباشته شده حل می شود منطقی نیست.

وی گفت: میانجی داشتن و نداشتن یا مستقیم بودن و غیرمستقیم بودن مذاکرات مهم نیست. مهمترین مسئله اراده است. اگر ایالات متحده آمریکا، اراده توافق را داشته باشد، در کوتاهترین زمان، امکان رسیدن به توافق وجود دارد. طرفین مذاکره روی مواضع خود پافشاری دارند و تا زمانی که هر یک تا حدودی از مواضع خود عدول نکنند، خبری از توافق نیست. اگر این اراده در واشنگتن حاصل شود، به همان سرعتی که ترامپ با امضا کردن کاغذی، تحریم ها را با خروج از برجام باز گرداند، می تواند یک کاغذ را امضا کرده و به توافق وارد شود. مسئله این است که ترامپ می خواهد هر آن چه که گفته و خواسته محقق شود. او سطح خواسته های خود را به ماکسیمم رسانده و تصور می کند اگر ذره ای کوتاه بیاید، شکست خورده است. وقتی مدعی می شود که ایران باید پرچم سفید تسلیم را دست بگیرد، مشخص است که در ذهنش چه می گذرد. در غیر این صورت، حتی اگر ذره ای امتیازات جدید به ایران داده شود، به ویژه اگر تکلیف اورانیوم غنی شده ایران مشخص نشود، ترامپ احساس شکست می کند.

این تحلیلگر در خصوص تلاش های ترامپ برای به کرسی نشاندن خواسته های خود گفت: تا زمانی که ترامپ احساس پیروزی نکند، حاضر به کوتاه آمدن از مواضع خود نیست. ترامپ به شدت اصرار دارد به نتیجه برسد، چرا که در منطق ذهنی وی، این موضوع نهادینه شده که ایالات متحده قادر مطلق جهان است و روی هر مسئله ای که اراده کند، سایر کشورهای جهان باید تابع و مطیع باشند و ایران نیز باید تبعیت کند. تا زمانی که چنین ذهنیتی در مغز ترامپ وجود دارد، تصور می کند همه چیز باید بسیار ساده، سریع و در دسترس باشد. تصور ساده انگارانه ترامپ از توافق با خواسته های بسیار زیاد وی در تضاد است. نمی شود که هم خواسته های حداکثری داشت و هم انتظار توافق سریع و ضربتی داشت. ترامپ جنگ راه می اندازد، کشتار می کند، خسارت مادی می زند و بعد انتظار دارد همه چیز به سرعت به توافق منتهی شود.

وی افزود: واشنگتن اگر بخواهد، می تواند مثل زمان اوباما، وارد یک توافق شود و همه چیز، به سرعت انجام شود. آمریکایی ها نسبت به زمان شکل گیری برجام، بسیار سخت گیر تر شده اند و نه تنها این بار مسئله هسته ای و موشکی را پررنگ کرده اند، بلکه مسئله تنگه هرمز هم اضافه شده است و صحبت کردن در این باره، ماه ها زمان لازم دارد. جزییات بسیار زیادی وجود دارد که باید تک به تک مورد بررسی قرار گرفته و طبقه بندی شود. هر بخش باید تعیین تکلیف شود، ما به ازای آن مشخص شود و تعیین شود چگونه قرار است از این پس اداره شود. مسائل هسته ای در سال 2015 که شرایط از امروز، بسیار ساده تر بود، 150 صفحه متن نوشتاری را به خود اختصاص داد. امروز مسائل موشکی، منطقه ای و تنگه هرمز نیز پیچیدگی های خود را دارد و نه تنها تک تک کلماتی که نوشته می شود، بلکه گیومه ها و نقطه ها نیز مورد بحث خواهد بود. با این وضعیت، ادعای ترامپ مبنی بر این که همه چیز را خیلی زود جمع می کند به نتیجه نرسیده و نخواهد رسید.

منبع: فرارو