فرارو- اندرو راث، خبرنگار بخش بین الملل روزنامه گاردین

به نقل از روزنامه گاردین، اوایل این هفته، در حالی که دموکرات ها پس از شرکت در یک جلسه توجیهی محرمانه درباره ایران با حضور مارکو روبیو، وزیر امور خارجه، محل نشست را ترک می کردند، رهبران جناح مخالف مجموعه ای از هشدارهای محتاطانه اما مبهم را مطرح کردند؛ هشدارهایی که حاکی از آن است ایالات متحده ممکن است در آستانه بزرگ ترین مداخله نظامی خود از زمان جنگ عراق قرار گرفته باشد.

با این حال، این مواضع به معنای ترسیم یک خط قرمز صریح و قطعی در برابر آغاز یک جنگ تازه در خاورمیانه نبود. در عوض، دموکرات ها انتقادات خود را بر روند تصمیم گیری غیرشفاف پیرامون دونالد ترامپ متمرکز کردند و در عین حال به ویژگی های شخصیتی غیرقابل پیش بینی او اشاره کردند؛ ویژگی هایی که می توانند سرنوشت سازترین تصمیم سیاست خارجی او را در طول دو دوره ریاست جمهوری اش رقم بزنند.

چاک شومر، رهبر اقلیت سنا و یکی از بانفوذترین چهره های حزب دموکرات، پس از پایان جلسه توجیهی محرمانه اعلام کرد: این موضوع از اهمیت فوق العاده ای برخوردار است و دولت باید دلایل و استدلال های خود را به صورت شفاف برای مردم آمریکا توضیح دهد. او در ادامه با اشاره به ابهام موجود پیرامون اقدامات احتمالی واشینگتن تاکید کرد: اگر آنها قصد دارند اقدامی علیه ایران انجام دهند لازم است آن را به صورت علنی و شفاف اعلام کنند. همزمان، دیگر قانون گذاران دموکرات که در این جلسه توجیهی ویژه برای گروه موسوم به گروه هشت نفره حضور داشتند، مواضعی مشابه اتخاذ کردند و نگرانی هایی همسو درباره روند تصمیم گیری و نبود شفافیت در این زمینه مطرح ساختند.

مواضعی که دموکرات ها اتخاذ کردند، به هیچ وجه یادآور محکومیت های صریح و قاطعی نبود که معمولاً در آستانه جنگ مطرح می شود؛ همان نوع واکنشی که بسیاری از شهروندان آمریکایی انتظار آن را دارند. در حالی که اهداف نهایی دونالد ترامپ در قبال ایران همچنان در هاله ای از ابهام باقی مانده است، بسیج بزرگ ترین نیروی تهاجمی ایالات متحده از سال 2003 تاکنون، این برداشت را تقویت کرده است که واشینگتن ممکن است بار دیگر در آستانه ورود به یک درگیری نظامی جدید قرار گرفته باشد.

در شرایطی که فضای حمایت گسترده و فراگیر از جنگ مشابه اجماعی که پس از حملات 11 سپتامبر شکل گرفت وجود ندارد، اما نوعی اجماع ضمنی یا دست کم پذیرش اولیه در حال شکل گیری است. این وضعیت تا حد زیادی ناشی از نفوذ قابل توجه دونالد ترامپ بر پایگاه حامیانش و همچنین پراکندگی، اختلافات داخلی و فقدان انسجام در میان دموکرات ها است؛ عواملی که مانع از شکل گیری یک مخالفت سیاسی یکپارچه و فراگیر شده اند.

با این حال، نشانه هایی از شکل گیری واکنش های اعتراضی نیز دیده می شود. پس از رایزنی ها و مباحث داخلی پرتنش، دموکرات های مجلس نمایندگان اعلام کردند قصد دارند هفته آینده رأی گیری ای برگزار کنند تا ترامپ را ملزم سازند در برابر کنگره حاضر شود و برنامه ها و اهداف خود در قبال ایران را به صورت رسمی تشریح کند.

برگزاری چنین نشست این امکان را برای دموکرات ها فراهم می سازد تا موضع رسمی خود را درباره حمایت یا مخالفت با اقدام نظامی (در صورت عدم دریافت مجوز کنگره ) به طور رسمی ثبت کنند. در بیانیه ای هشدار دادند: با این حال، آغاز یک جنگ اختیاری در خاورمیانه، بدون درک کامل همه خطرات بالقوه برای نیروهای نظامی ما و بدون ارزیابی پیامدهای احتمالی تشدید تنش ها، اقدامی بی پروا خواهد بود. ما تأکید می کنیم که هرگونه اقدام نظامی بدون مشورت با کنگره و دریافت مجوز رسمی از آن، مغایر با قانون اساسی ایالات متحده خواهد بود.

در همین حال، دیلن ویلیامز، معاون امور دولتی در مرکز سیاست بین الملل تاکید کرد به نظر می رسد طی 48 ساعت گذشته، تغییری محسوس در موضع رهبری حزب دموکرات و برخی از چهره های جریان اصلی این حزب رخ داده است. هنگامی که روشن شد این مسئله تا چه اندازه برای پایگاه رأی دهندگان دموکرات اهمیت دارد، این رهبران شروع کردند با صراحت بیشتری درباره ابعاد و ماهیت آن صحبت کنند. چاک شومر نیز اعلام کرده است که از طرح مشابهی در سنا حمایت می کند؛ طرحی که هدف آن محدود کردن اختیارات ترامپ برای استفاده از نیروی نظامی علیه ایران است.

دونالد ترامپ همواره بر مخالفت اولیه خود با جنگ عراق تأکید کرده و آن را بخشی از هویت سیاسی خود معرفی کرده است، هرچند موضع او تا اواخر سال 2003 کاملاً قاطع نبود. او در نخستین دوره ریاست جمهوری خود بارها اعلام کرده بود که پیروزی اش تا حدی نتیجه وعده پایان دادن به مداخلات نظامی آمریکا در خاورمیانه بوده است و تأکید کرده بود که با شعار خروج از این جنگ های بی پایان و بی حاصل به قدرت رسیده است.

این روند در حالی ادامه یافته است که ترامپ تیمی را گردآوری کرده بود که برخی از اعضای آن به طور علنی با گسترش مداخلات نظامی آمریکا در خاورمیانه مخالفت کرده بودند؛ از جمله جی دی ونس، که در شکل دهی تیم امنیت ملی با تمرکز بر تهدید بلندمدت چین نقش داشته است. با این حال، گزارش ها نشان می دهد که در صورت شکست مذاکرات جاری، دولت ترامپ ممکن است به سمت اجرای یک حمله نظامی گسترده علیه ایران حرکت کند.

دونالد ترامپ در جریان سخنرانی سالانه وضعیت کشور (State of the Union)، بار دیگر بر موضع دیرینه خود تأکید کرد و اعلام داشت که ایران نباید تحت هیچ شرایطی به سلاح هسته ای دست یابد؛ این در حالی است که او پیش تر مدعی شده بود عملیات موسوم به چکش نیمه شب که در تابستان گذشته انجام شد، برنامه هسته ای ایران را به طور کامل نابود کرده است.

ترامپ در ادامه سخنان خود، موضعی تندتر اتخاذ کرد و ایران را به عنوان تهدیدی مستقیم و فوری برای امنیت ایالات متحده معرفی کرد. او هشدار داد: آنها پیش تر موشک هایی توسعه داده اند که می توانند اروپا و پایگاه های نظامی ما در خارج از کشور را هدف قرار دهند، و اکنون نیز در حال کار بر روی موشک هایی هستند که به زودی قادر خواهند بود به خاک ایالات متحده آمریکا برسند. با این حال، دولت آمریکا تاکنون هیچ مدرک مشخص و قابل ارائه ای برای تأیید این ادعا منتشر نکرده و همچنین جدول زمانی روشنی درباره زمان احتمالی دستیابی ایران به چنین توانمندی ای ارائه نکرده است.

این نوع ادبیات و استدلال، شباهت قابل توجهی با رویکرد دولت جورج دبلیو بوش در سال 2002 دارد؛ زمانی که کاخ سفید به تدریج با استناد به تهدید سلاح های کشتار جمعی، زمینه سازی سیاسی و افکار عمومی برای حمله به عراق را آغاز کرد؛ استدلال هایی که بعدها به محور اصلی توجیه جنگ تبدیل شدند.

در مقابل، نزدیک ترین مشاوران دونالد ترامپ از جمله جی دی ونس، مارکو روبیو و استیو ویتکاف این مقایسه ها را رد کرده و واکنشی منفی به آنها نشان داده اند. جی دی ونس پس از حملات محدود سال گذشته علیه برنامه هسته ای ایران، ضمن اذعان به خستگی عمومی جامعه آمریکا از درگیری های طولانی مدت در خاورمیانه، اعلام کرد که این احساس را درک می کند که پس از 25 سال درگیری های خارجی، بسیاری از آمریکایی ها خسته شده اند.

با این حال، او در ادامه با تأکید بر تفاوت شرایط کنونی اظهار داشت در آن زمان، رؤسای جمهوری ناتوان داشتیم، اما اکنون رییس جمهوری در قدرت است که به خوبی می داند چگونه اهداف امنیت ملی ایالات متحده را محقق کند. ونس روز پنج شنبه نیز با تکرار مواضع ترامپ، هشدار داد که ایران در حال عبور از یک خط قرمز حیاتی است و تصریح کرد: موضوع بسیار ساده است... فکر می کنم بیشتر آمریکایی ها به خوبی درک می کنند که نمی توان اجازه داد خطرناک ترین نظام جهان به سلاح هسته ای دست یابد.