جان مرشایمر ، استاد علوم سیاسی دانشگاه شیکاگو در گفت وگویی به پرسش هایی درباره تجمع تجهیزات و آرایش نظامی آمریکا در منطقه و تهدیدهای دونالد ترامپ، رییس جمهوری این کشور علیه ایران، عدم وجود چشم اندازی روشن مبنی بر دستیابی به پیروزی در صورت حمله احتمالی، بالا بودن احتمال خطا و همچنین مذاکرات جاری بین تهران و واشنگتن پاسخ داد.

به گزارش ایرنا، مرشایمر می گوید که پیش بینی در مورد تصمیمات دونالد ترامپ تقریبا غیرممکن است، اما پس از سخنرانی وضعیت کشور او، نشانه هایی دیده می شود که شاید ترامپ به دنبال راه خروج از بحران باشد؛ هرچند نمی توان با قطعیت گفت که از حمله منصرف شده است.

به گفته وی، نکته اول اینکه، مهم است بدانیم تقریبا همه کشورهای جهان به جز (رژیم)اسراییل، مخالف حمله آمریکا به ایران هستند. اینطور نیست که عربستان و کشورهای خلیج فارس با خودشان فکر کنند که فرصتی فوق العاده برای حمله به ایران است؛ برعکس، آنها با ایران در تماس اند تا نشان دهند مخالف حمله هستند و تمایلی به مشارکت در آن ندارند. چین و روسیه هم مخالف هستند و اروپایی ها هم در سکوت چنین موضعی دارند. تنها اسراییل حامی جدی این اقدام است.

اینطور نیست که عربستان و کشورهای خلیج فارس با خودشان فکر کنند که فرصتی فوق العاده برای حمله به ایران است؛ برعکس، آنها با ایران در تماس اند تا نشان دهند مخالف حمله هستند و تمایلی به مشارکت در آن ندارند. چین و روسیه هم مخالف هستندنکته دوم این است که مشاوران نظامی ترامپ به او گفته اند که استراتژی عملی و قابل اتکایی برای پیروزی در چنین جنگی وجود ندارد. این مساله بسیار حائز اهمیت است. 14 ژانویه، زمانی که ترامپ قصد حمله به ایران را داشت نیز، همین هشدار به ترامپ داده شده بود. اینجا، دَن کِین، رییس ستاد مشترک ارتش آمریکا نقشی کلیدی دارد و همگام با مشاوران نظامی ترامپ، به ترامپ هشدار داده که شرایط تغییری نکرده و ما گزینه نظامیِ عملی ای در دست نداریم. از گزارش ها روشن است که مشاوران سیاسی ترامپ هم بر این باورند که (حمله) ایده بسیار بدی است و ترامپ به دردسر افتاده است.

نکته سوم، وضعیت سیاسی داخلی آمریکاست؛ انتخابات میان دوره ای ماه نوامبر در پیش است، اقتصاد وضعیت مطلوبی ندارد و محبوبیت ترامپ در نظرسنجی ها کاهش یافته است. اگر دموکرات ها کنترل کنگره (مجلس سنا و نمایندگان) را به دست بگیرند، حتی احتمال استیضاح او وجود دارد. در نتیجه، فضای سیاسی فعلی که پیرامون او را گرفته، مثل شنا کردن در آب هایی پر از کوسه است. بنابراین تعجبی ندارد که مشاوران سیاسی اش نیز توصیه می کنند وارد چنین جنگی نشود.

به گفته مرشایمر، ترامپ در سخنرانی وضعیت کشور نگفت ایران باید غنی سازی را متوقف کند یا موشک های بالستیک را کنار بگذارد یا از حمایت گروه هایی مانند حزب الله، حماس و حوثی ها(انصارالله) دست بکشد. اینها موضوعاتی هستند که در یک ماه گذشته بارها مطرح شده بودند اما او هیچکدام از آنها را تکرار نکرد. تنها چیزی که گفت این بود که ایران نباید سلاح هسته ای داشته باشد و خواهان شنیدن آن چیزی است که به گفته خودش کلمات مقدس از سوی ایران است: ما هرگز سلاح هسته ای نخواهیم داشت.

کمی پیش از سخنرانی ترامپ، (عباس عراقچی) وزیر خارجه ایران اعلام کرده بود که باورهای بنیادین ما کاملا روشن است. باید روی کلمه کاملا روشن تاکید کنم. عراقچی تاکید کرد که ایران تحت هیچ شرایطی سلاح هسته ای تولید نخواهد کرد. به نظر من، این همان کلمات مقدس مورد نظر ترامپ است و می تواند مبنای یک توافق باشد و شبیه این است که شما قصدی برای ورود به جنگ ندارید.

یک بار دیگر تاکید می کنم که نمی گویم ترامپ به ایران حمله نخواهد کرد اما به نظر می رسد که او به دنبال یک راه خروج است. به نظر می رسد که مساله غنی سازی هسته ای نیست. عراقچی همزمان با تاکید بر عدم ساخت سلاح هسته ای توسط ایران، تاکید کرد که ایران در عین حال، غنی سازی را رها نخواهد کرد و در نتیجه ترامپ می داند که غنی سازی مساله روی میز نیست. فکر می کنم شکی نیست که دو طرف می توانند به توافقی مشابه برجام دست پیدا کنند. به عبارت دیگر، اگر ایرانی ها باهوش باشند و با توجه به اینکه قطعا خواستار اجتناب از جنگ هستند، و ما هم به سمت نوعی توافق مشابه برجام حرکت کنیم، ایرانی ها آن را توافقی بهتر برای آمریکا و البته ایران خواهند خواند و در اینجا، ایران باید واقعا به ترامپ برای عقب نشینی کمک کند. ترامپ خودش را گرفتار کرده است و اگر قرار باشد توافقی مشابه برجام به امضا برساند، هم به طور مشخص ترامپ و هم ایرانی ها باید با همکاری یکدیگر آن را توافقی بهتر برای همه نشان دهند و پرونده آن را ببندند.

مرشایمر با اشاره به لابی اسراییل و تلاش آن برای به تصویر کشیدن ایران به عنوان شیطان مجسم و غیرمنطقی، تاکید کرد که به باور وی تصویر ایران در غرب به شدت تحریف شده است. ایران کشوری دیوانه یا غیرعقلانی نیست و در دهه های اخیر آغازگر جنگی نبوده است. به باور او، روایت غالب که ایران را تهدیدی غیرقابل مهار معرفی می کند، عمدتاً تحت تأثیر اسراییل و لابی های حامی آن شکل گرفته است. تمام شواهد نشان می دهد که ایران کشوری منطقی است و وقتی به حرف های وزیر امور خارجه و سخنرانی های آیت الله(خامنه ای) گوش می کنید، از نظر من، منطقی هستند. حرف هایی که می زنند با عقل جور درمی آید.

کمی پیش از سخنرانی ترامپ، وزیر خارجه ایران اعلام کرده بود که باورهای بنیادین ما کاملا روشن است. باید روی کلمه کاملا روشن تاکید کنم. عراقچی تاکید کرد که ایران تحت هیچ شرایطی سلاح هسته ای تولید نخواهد کرد. به نظر من، این همان کلمات مقدس مورد نظر ترامپ است و می تواند مبنای یک توافق باشد.خاورمیانه هم اکنون الان عملا یک منطقه سراسر بحران و بی ثباتی است و سوالی که مطرح می شود این است که چه کسی مسئول این وضعیت است و خیلی ها باور دارند که اسراییل مقصر این فاجعه و یک بازیگر افسارگسیخته و یاغی است. اسراییلی ها و لابی اسراییل هم این را می دانند و کاری که می کنند این است که اسراییل را قربانی نشان دهند و استدلال و ادعا می کنند که ایران مقصر این هرج ومرج است. علاوه بر این، می خواهند شما باور کنید که ایران کشوری غیرمنطقی است و در نتیجه آنجا باید تغییر رژیم اتفاق بیفتد.

اما حقیقت این است که ایران بازیگر یاغیِ خاورمیانه نیست. از شما می پرسم، آخرین باری که ایران جنگی را آغاز کرد، چه زمانی بود؟ تصور نمی کنم ایران معاصر آغازگر هیچ جنگی بوده باشد. ایران تقریبا در تمام نبردهایی که در سال های اخیر در آن جنگیده، همیشه قربانی بوده است. به یاد داشته باشید که اوایل دهه 1980 این عراقی ها بودند که به ایران حمله کردند. این اسراییل بود که قبل از حمله تلافی جویانه ایران، به آن حمله کرد.

به باور مرشایمر، یکی از دلایل تغییر عقیده اسراییل پس از منصرف کردن ترامپ از حمله به ایران در 14 ژانویه و همچنین توسل به ترامپ برای اعلام آتش بس در جنگ 12 روزه در ژون 2025، تجمیع نیرو و افزایش تجهیزات نظامی و پدافندی آمریکا در منطقه است که می تواند در برابر موشک های بالستیک ایران، بهتر و موثر از حمله ژوئن از اسراییل دفاع کند. با این حال، به سختی می توان این شرایط را برای آمریکا و اسراییل ایده آل دانست. خیلی از موشک ها از (لایه های پدافندی) عبور خواهند کرد.

پس چرا اسراییل حالا عمیقا خود را مشتاق از بین بردن ایران نشان می دهد؟ به ظاهر خواستار تغییر رژیم است اما آنچه واقعا می خواهد، تجزیه ایران است. می خواهد همان کاری را با ایران بکند که با سوریه انجام شده است. اسراییل ایران را تهدیدی وجودی می داند و معتقد است پنجره فرصت برای تضعیف یا حتی تجزیه ایران در حال بسته شدن است؛ زیرا چین و روسیه به تدریج حمایت خود از ایران را افزایش می دهند و توان موشکی ایران نیز در حال پیشرفت است.

افزون بر این، ایران به این نتیجه رسیده که موشک های بالستیک، حکم سلاح جادویی را برای آنها دارند. آنها موشک های بالستیک و مافوق صوت بیشتری هم تولید می کنند. آنها همین حالا هم قادر به وارد کردن خسارت چشمگیر به اسراییل هستند. بنابراین اسراییل مایل است آمریکا را وارد جنگی گسترده کند که به تضعیف اساسی ایران منجر شود.

به گفته مرشایمر، اسراییل حتی ممکن است جنگی طولانی را به یک پیروزی سریع و محدود ترجیح دهد، زیرا در هر صورت آمریکا درگیر باقی می ماند و در نهایت به هدف تضعیف ایران نزدیک تر می شود.

مرشایمر تاکید می کند که در دنیای چندقطبی امروز، منافع آمریکا ایجاب می کند با روسیه روابط بهتری داشته باشد تا بتواند بر مهار چین تمرکز کند. همچنین به نفع آمریکاست که جنگ اوکراین را فیصله بدهد. چه بسا بهتر بود که این جنگ در نمی گرفت زیرا با آغاز آن جنگ، آمریکا در شرق اروپا زمین گیر شد و تسلیحات هنگفتی را در اختیار اوکراین قرار داد، در صورتی که می توانست آنها را برای تقابل احتمالی و سایر رویدادهای احتمالی، در انبارهای خود ذخیره کند.

دوم اینکه، باعث شدیم که روس ها به سمت چینی ها بروند که نقض الفبای توازن قواست. آمریکا و روسیه باید روابط دوستانه ای می داشتند چون آمریکا به طور عمده خواستار مهار چین و شرق آسیاست؛ چین رقیب هم تراز است نه روسیه. اگر به رفتار آمریکا در عرصه بین الملل از زمان ورود به جهان چندقطبی نگاه بیندازید، روشن است که رفتار ما در قبال چین و روسیه با عقل سازگار نیست. حالا به این معادله ایران را هم اضافه کنید.

سیاست های فعلی واشنگتن باعث نزدیکی بیشتر روسیه، چین، ایران و حتی کره شمالی به یکدیگر شده است. به نظر او، درگیر شدن در جنگی طولانی با ایران، توان آمریکا برای تمرکز بر شرق آسیا را تضعیف خواهد کرد. ما باید با ایران روابط خوبی داشته باشیم. ایران اساسا برای آمریکا تهدید محسوب نمی شود. بیایید امیدوار باشیم که حس ششم من که جنگی رخ نمی دهد، درست از آب در بیاید، هرچند نسبت به این مسئله اطمینان بالایی ندارد.