دیروز اغلب دانشگاه های شهر تهران که از آغاز هفته و همزمان با شروع دومین ترم تحصیلی سال جاری، به صحنه اعتراضات دانشجویی تبدیل شده بود، فضای نسبتا آرامی داشتند و به نظر می رسید که اخطار روز سه شنبه دادستانی درباره ضرورت برخورد تنبیهی با ساختارشکنی ها در تجمعات دانشجویی، دلیل اصلی سکوت دیروز اغلب دانشگاه های شهر تهران باشد.

به گزارش اعتماد، البته تا بعد از ظهر، اخباری درباره تجمعاتی کوچک و گاه پرتنش در دانشگاه های هنر و سوره منتشر شد ولی مشاهدات از دانشگاه های صنعتی شریف، خواجه نصیر، تهران، امیر کبیر که از ابتدای هفته، جو پرتنش و اعتراضات منجر به درگیری های شدید داشتند، نشان داد که در این دانشگاه ها خبری از تجمع اعتراضی نبود و دانشجویان این دانشگاه ها هم می گفتند که تردد، فقط برای حضور در کلاس درس است.

روز شنبه و با آغاز کلاس های حضوری دومین ترم تحصیلی دانشگاه ها، جمعی از دانشجویان در بعضی دانشگاه های شهر تهران و مشهد، برای برگزاری مراسم سوگواری به یاد جانباختگان ناآرامی های دی ماه اقدام کردند و شعارهای تندی هم سر دادند که این شعارها، تعدادی از دانشجویان عضو بسیج دانشگاه را به واکنش واداشت و دو طرف با یکدیگر درگیر شدند.

روزهای یک شنبه و دوشنبه، هم تجمعات اعتراضی و درگیری خشونت آمیز دانشجویان معترض و بسیجی در دانشگاه ها و رفتارهای ناهنجار ادامه داشت و هم به تعداد دانشگاه های محل برپایی تجمعات اعتراضی اضافه شد و دامنه اعتراضات در دانشگاه های الزهرا، سوره، علم و صنعت، امیر کبیر،شهید بهشتی،تربیت مدرس، تهران، صنعتی شریف، خواجه نصیر، صنعتی اصفهان، فردوسی مشهد گسترش داشت . روز یک شنبه، برای اولین بار در 4 دهه اخیر، مسوولان دانشگاه تهران برای برگزاری دو تجمع اعتراضی دانشجویان در محوطه دانشگاه مجوز دادند و روز بعد از برگزاری این تجمعات، معاون دانشگاه تهران اعلام کرد که این تجمعات با وجود آنکه منجر به درگیری و سردادن شعارهای تند شده ولی به هر حال به محوطه دانشگاه محدود بوده است .

روز دوشنبه اما برای اغلب دانشگاه های محل اعتراض، یک نقطه پایان جدی محسوب شد اگرچه که در این روز هم مثل روزهای قبل، تجمعات اعتراضی همراه با شعارهای تند و رفتارهای خشونت آمیز در دانشگاه ها ادامه داشت . روز دوشنبه در دانشگاه صنعتی شریف، تعدادی از دانشجویان معترض و بسیجی، به دلیل رفتارهای ساختارشکنانه در تجمعات روزهای شنبه و یک شنبه، پیامک ممنوع الورودی دریافت کردند و اجازه ورود به محوطه دانشگاه و کلاس درس نداشتند . ریاست دانشگاه هم، به جمع دانشجویان آمد و بابت برپایی تجمع غیرقانونی و فاقد مجوز، به هردو سوی اعتراضات اخطار داد و اعلام کرد که دادستانی گفته که به تجمعات اعتراضی دانشگاه ها ورود می کند که در این صورت، مسوولان دانشگاه قادر به صیانت از دانشجویان نخواهند بود . همزمان، دانشگاه امیر کبیر هم با صدور بیانیه ای از رسیدگی به تخلفات انضباطی تمام دانشجویان هنجار شکن در تجمعات روزهای شنبه و یکشنبه خبر داد.

روز سه شنبه دانشگاه تهران هم با صدور بیانیه ای، از هنجار شکنی دانشجویان انتقاد کرد و از برخورد با تخلفات دانشجویی خبر داد. در این روز که باید روز پایانی تجمعات گسترده محسوب شود، هم اعتراضات دانشجویی ادامه داشت و تعداد معترضان و تعداد دانشگاه های محل اعتراض هم افزایش یافت . تجمعات در بعضی دانشگاه ها و از جمله در دانشکده مهندسی مکانیک خواجه نصیر به خشونت کشیده شد و یکی از دانشجویان هم برای چند ساعت بازداشت شد . در دانشگاه الزهرا و تهران، سخت گیری بیشتری برای ورود دانشجویان و کنترل مدارک تحصیلی و هویتی دانشجویان انجام شد و در دانشگاه صنعتی شریف هم تجمعی آرام اما بدون خشونت و درگیری و با حفظ فاصله فیزیکی بین گروه های معترض برگزار شد . در حالی که اخباری هم از مجازی شدن کلاس های درس دانشگاه خوارزمی، آزاد استان البرز، علم و فرهنگ شنیده می شد، اعلام شد که در دانشگاه شیراز هم تردد دانشجویان با محدودیت مواجه شده است .

در مشاهدات میدانی و صحبت با چند تن از دانشجویان دانشگاه های خواجه نصیر و صنعتی شریف، معلوم شد که این دو دانشگاه، دیروز را بدون هیچ تنش و اعتراضی آغاز کرده اند ضمن آنکه دانشجویان با شنیده هایی از دوستان شان در دانشگاه های امیرکبیر و تهران هم، گفتند که این دانشگاه ها هم هیچ تجمع اعتراضی نداشتند.

طبق آنچه ظهر دیروز از محوطه بیرونی دانشگاه صنعتی شریف مشاهده کرد، در حیاط مشرف به خیابان آزادی و نزدیک به سردر اصلی دانشگاه، هیچ نشانه ای از تجمع نبود و تردد دانشجویان و مراجعان دانشگاه از گیت های ورودی هم، البته با نظارت مسوولان حراست بر اوراق هویتی ورودی ها انجام می شد . ظهر دیروز، یکی از دانشجویان دانشگاه صنعتی شریف که بعد از پایان کلاس درس، کمی دورتر از گیت حراست و بازرسی دانشگاه، در خیابان آزادی در انتظار تاکسی بود، گفت که از شامگاه سه شنبه تا صبح چهارشنبه، هیچ فراخوانی برای تجمع اعتراضی در فضای مجازی منتسب به دانشگاه ندیده و کلاس های درس هم البته با جمعیتی خیلی کمتر نسبت به ایام عادی، برگزار شده است . این دانشجو، تنها فردی بود که حاضر شد صحبت کند و حداقل، 15 دانشجو در حال ورود یا خروج، هیچ تمایلی به صحبت درباره تجمعات اعتراضی روزهای اخیر دانشگاه صنعتی شریف نداشتند.

همین دانشجو هم، در توضیح آنچه از ابتدای هفته در تجمعات اعتراضی دانشگاه شاهد بود، گفت که دانشجویان معترض قصد داشتند اعتراضات را تا نزدیک خیابان آزادی و سر در دانشگاه بکشانند و دانشجویان بسیجی هم از کشیده شدن اعتراض تا نزدیک خیابان اصلی جلوگیری می کردند و در توجیه مخالفت شان با این خواست معترضان، می گفتند که آزادی، نماد دانشگاه صنعتی شریف است و اعتراضات، باید محدود به محوطه داخلی دانشگاه و دور از ورودی اصلی باشد و همین تقابل، منجر به برخوردهای خشونت آمیز و درگیری بین دو طرف اعتراضات شد . این دانشجو همچنین شاهد بود که در تجمعات اعتراضی روزهای شنبه و یک شنبه و دوشنبه در این دانشگاه، به محض درگیری فیزیکی، استادان دانشگاه که کمی دورتر از دانشجویان، ناظر تجمعات بودند، برای جدا کردن و برقراری آشتی بین طرفین اعتراض، میانجی گری می کردند ولی در شعارها، با هیچ گروه از دو سمت اعتراض همراه نشدند.

این دانشجو معتقد بود که این تجمع به هیچ نتیجه ای منجر نمی شد و با وجود آنکه طرفین اعتراض، ناراضی بودند، ولی بیان خواسته ها اشتباه بود و شعارهای بی ربطی سر داده شد و تعصبات بی ربطی در این اعتراضات خرج شد . این دانشجو که با رتبه دو رقمی در رشته فیزیک دانشگاه صنعتی شریف مشغول تحصیل است، گفت که قصد ماندن در ایران ندارد و می خواهد برای مهاجرت اقدام کند چون بودن در ایران، نمی صرفد و بابت چشم انداز آینده گفت: نمی دانم . واقعا نمی دانم. شرایط روحی خودم اصلا خوب نیست و واقعا نمی دانم در جواب شما چه باید بگویم .

پیش از ظهر دیروز چند نفر از دانشجویان دانشکده مهندسی مکانیک و علم مواد دانشگاه خواجه نصیر هم مشاهدات خود در تجمعات اعتراضی روزهای شنبه تا سه شنبه این دانشگاه را تعریف کردند . به گفته این دانشجویان، صفحه مجازی اطلاع رسانی این دانشگاه، از ابتدای هفته دو فراخوان برای تجمع دانشجویی داده بود که یکی، روز یک شنبه و در دانشکده برق و کامپیوتر و دیگری، روزسه شنبه و در دانشکده مهندسی مکانیک و علم مواد برگزار شد . دانشگاه خواجه نصیر، برخلاف اغلب دانشگاه های بزرگ، یک پردیس پیوسته نیست بلکه دانشکده های مختلف این دانشگاه، در سطح شهر پراکنده است . به عنوان مثال، دانشکده نقشه کشی و عمران، کمی بالاتر از میدان ونک، دانشکده مهندسی مکانیک و علم مواد در خیابان ملاصدرا و دانشکده برق و کامپیوتر، زیر پل سیدخندان است . به گفته این دانشجویان، تجمع اعتراضی در دانشکده برق که روز یکشنبه برگزار شد یک تجمع اعتراضی منجر به درگیری بود اما به دنبال این تجمع، ریاست دانشگاه در یک پیام سراسری اعلام کرد که تا اطلاع ثانوی، هیچ دانشجویی از سایر دانشکده ها حق ورود به دانشکده غیر از محل تحصیل خود را ندارد ولی این دانشجویان می گفتند که این دستور ریاست، فقط برای دانشجویان معترض اجرا شد به گونه ای که کارت دانشجویی تمام دانشجویان، کنترل می شد و در صورتی که دانشجو، از دانشکده غیر از مهندسی مکانیک بود اجازه ورود به محوطه را نداشت.

این دانشجویان گفتند که در این تجمعات، استادان دانشگاه هیچ حمایتی از معترضان و طرفین درگیری نداشتند چون بعضی استادان، از وابستگان دولت هستند و بعضی دیگر هم، تفکراتی مغایر با عقاید دانشجویان معترض داشتند و بنابراین، فقط دورتر از جمعیت معترض، مشغول نظاره رفتار معترضان و طرفین درگیری بودند .این دانشجویان گفتند که روز سه شنبه و به محض آغاز درگیری و افزایش تنش و خشونت بین طرفین اعتراض و در حالی که رفتارهای خشونت آمیز، از ساختمان اصلی دانشکده به محوطه بیرونی و تا نزدیک نرده کشی های حیاط رسید، کل خیابانی که دانشکده مهندسی مکانیک در آن واقع شده، توسط نیروی انتظامی و پلیس راهنمایی رانندگی بسته و تردد مردم عادی در این خیابان به طور کامل ممنوع شد ولی با این حال بعضی رهگذران عادی، روبه روی نرده کشی های ساختمان دانشکده، مشغول تماشای اعتراضات بودند در حالی که هیچ کدام از ماموران انتظامی هم تا پایان درگیری معترضان، وارد محوطه دانشکده نشدند . یکی از دانشجویان درتوضیح دلیل درگیری دانشجویان بسیجی با دانشجویان معترض، گفت: دانشجویان بسیجی می گویند حالا که ما در جنگ با اسراییل هستیم، این رفتارهای شما و این شعارهای شما به معنای حمایت از اسراییل است . ما هم در جواب شان می گوییم که ما طرفدار اسراییل نیستیم بلکه فقط طرفدار آزادی هستیم و خواستار واقعیت های سیاسی، اقتصادی و اجتماعی هستیم .

این دانشجویان می گفتند که روز چهارشنبه کلاس های درس برقرار بوده ولی دانشجویان در اقدامی خودجوش، از حضور در کلاس درس خودداری کرده اند و کلاس های درس با کمترین جمعیت برگزار شده است . طبق گفته این دانشجویان، فعلا ریاست دانشگاه هیچ تصمیمی برای مجازی شدن کلاس ها نداشته ولی تعداد زیادی از خانواده های دانشجویان در فضای مجازی خواستار غیر حضوری شدن کلاس های درس هستند و هر روز که فرزندانشان راهی دانشگاه می شوند، نگرانند که ممکن است چه اتفاقی در جریان تجمعات اعتراضی برایشان رخ دهد.این دانشجویان، با رتبه های سه رقمی در دانشگاه صنعتی خواجه نصیر پذیرفته شده و ورودی سال تحصیلی 1404 بودند؛ جوانانی 19 ساله که باید در این سن، با امید به فردایی روشن برای آینده تصمیم می گرفتند ولی در عوض، گفتند که قصد مهاجرت دارند . این جوانان ضمن آنکه گفتند که در تجمعات اعتراضی روزهای اخیر دانشکده های برق و مکانیک دانشگاه خواجه نصیر، حتی رتبه های تک رقمی هم حضور داشتند، در جواب این سوال که اگر این کشور از نخبه ها خالی شود چه کسی باید ویرانی هایش را ترمیم کند، گفتند: اینجا هیچ بستری برای پیشرفت نیست.

ما باید به جایی برویم که زمینه پیشرفت فراهم باشد . هیچ نشانه ای از قدرشناسی نیست . بنابراین، ما، چه نخبه باشیم و چه عالی ترین مدارک تحصیلی را هم داشته باشیم، تفاوتی در سرنوشت مان ندارد چون نیاز این کشور، مهارت نیست . در حالی که خواسته های مردم، خیلی ساده است . ما نیازمند هوا و غذای با کیفیت هستیم ولی هیچ کدام از این نیازها جواب نمی گیرد چون در تمام مراحل تولید و تامین این نیازها با هزاران رانت و دست های پنهان مواجهیم که سودآوری گزاف در این روند، مانع از ایجاد کیفیت می شود . شایسته سالاری نیست. البته استادان ما افراد با سوادی هستند و معمولا، کتاب های خودشان را تدریس می کنند ولی آنچه در کلاس درس یاد می گیریم، در بازار کار، نه خواهان دارد و نه به درد می خورد در حالی که آنچه ما در این کلاس ها می آموزیم در سایر کشورها و به خصوص در آلمان و سوئد و ژاپن که به صنعت بها می دهند، بسیار پر طرفدار است .

این دانشجویان، با قطعیت می گفتند اصلاحات صوری و ظاهری دوای چنین شرایطی نیست چون مشکلات، بسیار ریشه ای تر از آن است که با اصلاحات کوچک و کم عمق برطرف شود .