از روز اول هفته جاری و با آغاز سال تحصیلی جدید، موج ناآرامی هایی که در دی ماه شکل گرفته بود، وارد دانشگاه های تهران و تعدادی از دیگر شهرهای کشور شده صحنه هایی التهاب آمیز را در دانشگاه ها به وجود آورده است. جدای از این تنش ها و تقابل های صورت گرفته بین دو طیف فکری دانشگاه که ذات هر اعتراضی است، آنچه این تجمعات را از موارد مشابه سال های قبل متمایز می کند، سردادن شعارهای بسیاری در حمایت از پهلوی و ضدیت با چپ است.

به گزارش جماران، در این خصوص با علی مطهری، نایب رییس پیشین مجلس شورای اسلامی و عضو هیأت علمی دانشکده الهیات دانشگاه تهران، گفت وگو کردیم که مشروح آن را در ادامه می خوانید:

طی روزهای اخیر شاهدیم که دانشجویان در اعتراضات خود در دانشگاه ها، شعارهای زیادی در پهلوی خواهی و بازگشت به دوران سلطنت مطرح می کردند. شما ریشه چنین شعارهایی را در چه می دانید؟ آیا واقعا بازگشت مجدد به حکومت سلطنتی چیزی است که جامعه و نسل جوان می خواهد؟

من هم این شعارها را شنیدم و بسیار تعجب کردم. دانشجو قشر خاصی در جامعه محسوب می شود که نه در دسته عوام جای می گیرد و نه در دسته صاحب نظران؛ در حقیقت نه مثل عوام است که به صاحب نظران مراجعه کند و نه صاحب نظر است که نیازی به مراجعه به دیگری نداشته باشد. اما گاهی خود را صاحب نظر می پندارد و فکر می کند نیازی به مراجعه به دیگری ندارد؛ یعنی دچار جهل مرکب می شود و خطا می کند. با این حال، فرض بر این است که دانشجویان از نوعی فرهیختگی برخوردارند، اما متأسفانه شعارهایی که این چند روزه در دانشگاه ها شنیدیم، هیچ سنخیتی با جایگاه اجتماعی دانشجو نداشت.

در شأن یک دانشجو نیست که به طرفداری از رژیم گذشته و شخص رضا پهلوی شعار بدهد. این نشان می دهد برخی از دانشجویان ما سطح فکر پایینی دارند. شاید بتوانیم طرح چنین شعارهایی از سمت نوجوانان را درک کنیم و بگوییم به علت اطلاعات اندک شان از تاریخ معاصر، تحت تأثیر رسانه های خارجی شعارهای احساسی و هیجانی می دهند، اما طرح چنین شعارهایی توسط دانشجو قابل قبول نیست. اگر فحاشی ها و الفاظ رکیک را هم به آن اضافه کنیم که بسیار مایه تأسف است. تا قبل از سال 1401 در فضای دانشگاه با چنین الفاظی مواجه نبودیم.

البته اعتراض به شرایط اقتصادی و حتی نحوه مدیریت بحران اخیر و تعداد بالای جانباختگان هیچ ایرادی ندارد، اما شعار دادن در حمایت از رضا پهلوی و در واقع به حمایت از اسراییل و آمریکا، از شأن دانشجو و دانشگاه به دور است و نشان می دهد دانشجویان ما اهل مطالعه نیستند و عمده اطلاعات شان منحصر به مطالب منتشرشده در فضای مجازی است. پیش از انقلاب، دانشجویان سطح فکر بالاتری داشتند و کتاب می خواندند و پای صحبت های کسانی مانند استاد مطهری می نشستند. اما امروزه برخی دانشجویان تحت تأثیر چند رسانه بیگانه هستند و خیلی سطحی بار آمده اند و مطالعه شان منحصر است به دیدن چند ویدیو و خواندن چند خبر در فضای مجازی.

اما در هر صورت من معتقدم تا زمانی که دانشجویان صرفا شعار می دهند، ما نباید به آن ها سخت بگیریم و باید اجازه دهیم هر چه می خواهند بگویند. اما بعدا باید با آنان گفت وگو کرد.

یعنی به نظرتان صرفا عواملی مانند عدم مطالعه کافی و القائات رسانه ای باعث شده دانشجویان ما به مرحله پهلوی خواهی برسند یا خلأهای موجود در کشور و عملکرد نادرست مسئولین هم نقشی در این زمینه داشته است؟

روشن است که ما اکنون با مشکلات زیادی مواجهیم و فشارهای خارجی شدیدی بر کشورمان وارد می شود و هر کشوری غیر از ایران بود، تا الان زیر بار این همه تحریم ساقط شده بود. در این بین، ممکن است ضعف مدیریتی نیز در کشور وجود داشته باشد. اما هر ایرانی خیرخواهی باید شرایط کشور را درک کند. اکنون آمریکا و اسراییل مترصد فرصتی برای حمله به ایران و بلکه تجزیه کشورند. در چنین شرایطی دانشجویان باید زمان شناس باشند و به حفظ وطن بیاندیشند.

البته من معتقدم بسیاری از همین تعداد اندک دانشجویانی که در حمایت از رضا پهلوی شعار دادند، قلبا اعتقادی به این شعارها ندارند و می دانند که او اصلا در حدی نیست که بخواهد رهبری یک حرکت اجتماعی را بر عهده بگیرد، بلکه عمدتا به خاطر بغض و کینه ای که از جمهوری اسلامی دارند، چنین شعارهایی می دهند تا تخلیه روانی شوند.

شما به چند عاملی اشاره کردید که در بروز این شرایط در دانشگاه ها موثر اند. ضعف نظام آموزشی را تا چه می دانید؟ بالاخره فرزندان کشور از همان دوران ابتدایی تا سال آخر کارشناسی در دانشگاه ، آموزش های بسیاری را مرتبط با مسائل اعتقادی در ابعاد دینی و سیاسی می بینند. چرا این همه سال آموزش نتوانسته تاثیری بر دانشجویان بگذارد؟

شما باید سمت دیگر قضیه را هم ببینید. اگرچه در مدارس و دانشگاه ها آموزش های اعتقادی داده می شود، اما دشمن نیز مدام در حال پمپاژ القائات مدنظر خود است و ما عملا در یک جنگ اعتقادی قرار داریم. اکنون رسانه های زیادی وجود دارند که به صورت لحظه ای، به جوانان شبهه القاء می کنند و طبعاً آثار آموزش های مدارس و دانشگاه ها تا حدی خنثی می شود. البته جوانان ما باید طوری تربیت و قوه تجزیه و تحلیل آنان در حدی تقویت شده باشد که در میان این حجم از القائات گوناگون بتوانند راه درست را از خطا تشخیص دهند.

به نظر می رسد در بروز شرایط کنونی، شما بیشترین نقش را برای عوامل خارجی و رسانه هایشان قائلید و نارسایی های داخلی را چندان موثر نمی دانید.

بله بیشترین نقش متعلق به عوامل خارجی است، وگرنه خود دانشجویان هم می دانند با وجود این حجم از فشار، بسیاری کاستی ها در کشور طبیعی است . برخی از جوانان آستانه تحمل پایینی دارند و ممکن است در برخی از آرمان های انقلاب اسلامی دچار تردید شوند و آن ها را نادرست بدانند و به مخالفان خارجی پناه ببرند. اما باید برای آنان توضیح داد که اگر مثلاً آرمان فلسطین را غلط می دانید، چنانچه چشم از این آرمان بپوشیم، برده اسراییل در منطقه خاورمیانه خواهیم بود و ذلیل خواهیم شد.

به هرحال در تمام دنیا، ضعف مدیریتی وجود دارد. در این 47 سال، ما، هم نقاط ضعف داشته ایم و هم نقاط قوت و نمی توانیم اتفاقات اخیر در دانشگاه ها را صرفا ناشی از ضعف های مدیریتی بدانیم. البته دولت در برخی سیاست ها از جمله اجرای تک نرخی کردن ارز می توانست بهتر از این عمل کند. در مجموع، فضای چند روز اخیر برخی دانشگاه ها، عمدتا از دو عامل تبلیغات دشمن و سطح فکر پایین برخی دانشجویان ناشی شده است.