در حالی که فضای سیاسی خاورمیانه همچنان ملتهب است، ایران و آمریکا از حدود دو هفته قبل بار دیگر پشت میز مذاکره نشسته اند؛ گفت وگوهایی که پس از توقف در پی وقوع جنگ 12 روزه ایران و اسراییل در خردادماه، اکنون در سایه تهدیدهای نظامی ایالات متحده از سر گرفته شده است. آمریکا طی هفته های اخیر با اعزام ناوهای هواپیمابر آبراهام لینکلن و جرالد فورد به خاورمیانه و تقویت حضور جنگنده ها، هواپیماهای سوخت رسان و سامانه های پدافندی در پایگاه های منطقه ای خود، سطح آماده باش نظامی اش را افزایش داده است؛ تحرکاتی که از تداوم راهبرد هم زمان تهدید و مذاکره از سوی واشنگتن حکایت دارد؛ رویکردی که مقام های آمریکایی از آن با عنوان صلح از مسیر قدرت یاد می کنند.

به گزارش دیده بان، در همین چارچوب، دونالد ترامپ، رییس جمهور آمریکا طی هفته های گذشته مواضعی دوگانه اتخاذ کرده است؛ به نحوی که او ضمن ابراز امیدواری نسبت به دستیابی به توافق، هم زمان بر روی میز بودن گزینه نظامی نیز تأکید کرده است.

ترامپ روز 30 بهمن در یک سخنرانی گفت: ما باید به یک توافق معنی دار با ایران برسیم، وگرنه اتفاقات بدی رخ خواهد داد. احتمالاً در 10 روز آینده معلوم خواهد شد که می توانیم با ایران به توافق برسیم یا خیر.

او همچنین در پاسخ به پرسش یک خبرنگار درباره تعیین ضرب الاجل برای ایران، مدعی شد: فکر می کنم 10 تا حداکثر 15 روز زمان کافی باشد. اگر به توافق نرسیم، اوضاع برای آن ها ناخوشایند خواهد شد.

در سوی دیگر، مقام های ایرانی نیز بر آمادگی توأمان تهران برای مذاکره و دفاع تأکید دارند. سید عباس عراقچی، وزیر امور خارجه، از تدوین پیش نویس یک توافق احتمالی خبر داده و تصریح کرده است که تهران از جنگ هراسی ندارد. در این میان، گمانه زنی های رسانه ای از آماده شدن متن پیشنهادی ایران برای ارائه به آمریکا با میانجیگری عمان حکایت دارد. بدر البوسعیدی، وزیر خارجه عمان، زمان دور بعدی مذاکرات را پنجشنبه 7 اسفند اعلام کرده است.

عراقچی هم در مصاحبه ای با اشاره به وجود شانس واقعی برای دستیابی به راه حلی مبتنی بر بازی برد - برد ابراز امیدواری کرده است که نشست پیشِ رو زمینه دستیابی به توافقی سریع را فراهم کند.

در تحولی دیگر، ترامپ روز چهارم اسفند در شبکه اجتماعی تروث سوشیال، بار دیگر با لحنی تهدیدآمیز نوشت: تصمیم گیرنده نهایی (درباره جنگ با ایران) من هستم. ترجیح می دهم توافقی حاصل شود، اما اگر به توافق نرسیم، آن روز، روز بسیار بدی برای ایران و متأسفانه برای مردم آن خواهد بود؛ مردمی که بزرگ و شایسته هستند و هرگز نباید چنین وضعیتی برایشان رخ می داد. با این حال، کارولین لیویت، سخنگوی کاخ سفید، روز پنجم اسفند در یک نشست خبری تأکید کرد: گزینه اول رییس جمهور همواره دیپلماسی است، اما در صورت لزوم، او توانایی استفاده از نیروی مرگبار را نیز دارد.

درباره روند کنونی مذاکرات ایران و آمریکا و چشم انداز دستیابی به توافق یا احتمال شروع جنگ میان دو کشور، با کامران غضنفری، عضو کمیسیون امور داخلی کشور و شوراها و نماینده تهران در مجلس شورای اسلامی گفت وگو کرده است.

مشروح گفت وگوی کامران غضنفری، نماینده مجلس دوازدهم را در ادامه می خوانید.

کامران غضنفری، عضو کمیسیون امور داخلی کشور و شوراهای مجلس در ابتدای اظهارات خود درباره مذاکرات ایران و آمریکا گفت: متأسفانه شیوه ای که تیم مذاکره کننده ما در پیش گرفته، عبارت است از پنهان کاری، مخفی کاری و مکتوم نگه داشتن محتوای مذاکرات و آنچه در گفت وگو با طرف خارجی مطرح می شود؛ به نحوی که محتوای مذاکرات را از مردم و نمایندگان مجلس مخفی کرده اند و این اتفاق شبیه روندی است که در زمان مذاکرات برجام سراپا خسارت طی شد؛ یعنی در مذاکرات برجام نیز شاهد آن بودیم که آقای ظریف با دشمن اصلی ایران یعنی وزیر خارجه آمریکا مذاکره می کرد و زمانی که نمایندگان مجلس از ایشان سؤال می کردند که راجع به چه چیزی گفت وگو می کنید و چه توافقی می خواهید انجام دهید، پاسخ می داد که این مسائل محرمانه است و شما نباید بدانید.

نماینده تهران در مجلس شورای اسلامی ادامه داد: در زمان مذاکرات برجام، مطالبی را که تیم مذاکره کننده ما با اصلی ترین جمهوری اسلامی در میان می گذاشت و می خواست درباره آن توافق کند، مردم کشورمان و نمایندگان مجلس نسبت به آن نامحرم بودند و آقایان نمی خواستند که نمایندگان مردم از محتوای مذاکرات اطلاع پیدا کنند، چون اگر اطلاع پیدا می کردند، می فهمیدند که آقای ظریف و دوستان ایشان در حال انجام چه خیانتی به کشور هستند و جلوی این کار را می گرفتند؛ بنابراین در آن زمان، تیم مذاکره کننده همه چیز را از مردم و نمایندگان مجلس پنهان می کرد تا دستش رو نشود که مشغول انجام چه خیانتی است.

وی همچنین خاطرنشان کرد: روندی هم که اکنون در پیش گرفته شده است، متأسفانه شبیه آن دوران است، یعنی تیم مذاکره کننده ما اصلاً نمی گوید که چه پیشنهاداتی را به طرف مقابل داده است، چه توافقی قرار است انجام شود، چه مطالبی را دورهای قبلی مذاکرات مطرح کرده یا طرف مقابل چه پاسخ هایی داده است. تیم مذاکره کننده ما در حال مخفی کردن همه این موضوعات است که قطعاً اتفاق خوبی نیست و به نظر نمی آید که این روند، به نتیجه مطلوبی برای ملت ایران برسد.

غضنفری درباره احتمال به توافق رسیدن ایران و آمریکا نیز گفت: آنچه از شواهد و قرائن برمی آید، این است که تیم مذاکره کننده ما بنای خود را بر این گذاشته که حتماً به یک توافق با طرف آمریکایی دست پیدا کند. به نظر می رسد که آقایان می خواهند که در همین راستا، یک سری امتیازات را به آمریکایی ها بدهند. آن طور که از اخبار گوشه و کنار می توان ارزیابی کرد، این است که تیم مذاکره کننده ما می خواهد یک سری عقب نشینی هایی را در زمینه غنی سازی بپذیرد، اما این که قرار است به ازای این عقب نشینی، چه چیزی از طرف آمریکایی گرفته شود و چه چیزی از توافق احتمالی با آمریکا عاید ایران خواهد شد، در هاله ای از ابهام قرار دارد.

عضو کمیسیون امور داخلی کشور و شوراهای مجلس ادامه داد: تیم مذاکره کننده ما گاهی اعلام می کند که قرار است طرف مقابل یک سری تحریم ها را بردارد و مطالبه ما رفع تحریم های نفتی، بانکی و… است. گاهی هم موضوعات دیگری توسط برخی اعضای تیم مذاکره کننده مطرح می شود، مثل این که ما پیشنهاد کرده ایم که آمریکایی ها در صنایع نفت و گاز ما سرمایه گذاری کنند و شریک شوند یا بخشی از صادرات ما را آن ها برعهده بگیرند. این ها همه اخبار پراکنده ای است که منابع رسمی آن را منتشر نکرده اند، اما منابع غیررسمی به ویژه رسانه های خارجی بعضاً در گزارشات خود به آن اشاره می کنند.

وی در ادامه بیان کرد: در هفته های اخیر که مذاکرات در جریان بوده است، ما از وزیر خارجه مان جز یک سری صحبت های کلی، چیز دیگری نشنیده ایم؛ یعنی وقتی خبرنگاران از ایشان سؤال می کنند که از مذاکرات چه خبر، ایشان پاسخ می دهد که مذاکرات مثبت و رو به جلو است. یعنی آقای عراقچی در این زمینه به کلی گویی و بیان جملات کلیشه ای اکتفا می کند، در حالی که ایشان در زمان مذاکرات برجام نیز همین کلیشه ها را به کار می برد و هر موقع که از پرسیده می شد که چه خبر از مذاکرات، ایشان پاسخ می داد که مذاکرات مثبت و رو به جلو است. جمله ای که هیچ معنای خاصی از آن درنمی آید و هیچ نکته مشخصی در آن وجود ندارد. در مجموع به نظر نمی رسد که این روند، چندان روند خوشایندی باشد.

غضنفری در پاسخ به این پرسش که آیا از روند کنونی مذاکرات، توافق حاصل می شود یا خیر و اگر توافق نشود، آیا الزاماً جنگ رخ خواهد داد یا نه، به دیده بان ایران گفت: متأسفانه به نظر می آید که بخشی از مسئولان دولت از تهدیدهای آمریکا ترسیده اند؛ به نحوی که وقتی دو هفته پیش ترامپ اعلام کرد که اگر ایران تا 24 ساعت دیگر پای میز مذاکره نیاید، من حمله می کنم، آقایان بلافاصله دست خود را بالا بردند و گفتند که ما آماده مذاکره هستیم؛ یعنی عکس العمل بسیار بدی نشان دادند که حاکی از ترس آن ها از تهدید طرف مقابل بود، اگرچه آقایان دولتی بعداً سعی کردند بگویند که ما نترسیده ایم و نیروهای مسلح ما آماده مقابله هستند. با این حال، وقتی طرف مقابل تهدید می کند و شما بلافاصله می گویید که آماده مذاکره هستیم، یعنی در حال ارسال این پالس به طرف مقابل هستی که من از تهدید تو ترسیده ام و عقب نشینی کرده ام و آماده ام که با یکدیگر بنشینیم و گفت وگو کنیم.

نماینده تهران در مجلس یادآور شد: وضع تحریم های گوناگون علیه ایران توسط آمریکا طی هفته های گذشته که مذاکرات در جریان بوده است، نشان می دهد که طرف آمریکایی هیچ گونه حسن نیتی ندارد و بنا ندارد که هیچ تحریمی را لغو کند، چون اگر می خواست بخشی از تحریم ها را بردارد، طبیعتاً نباید در طول مذاکرات، تحریم های جدید وضع می کرد. این اتفاق نشان می دهد که طرف مقابل به هیچ وجه حسن نیت ندارد، اما به نظر می رسد که طرف خودی نیز قصد دارد به هر قیمتی که شده است، با آن ها به توافق برسد، حتی با دادن امتیازات مختلف.

وی در ادامه تأکید کرد: خدمت ملت شریف ایران عرض می کنم این طور نیست که تیم مذاکره کننده ما بتواند هر کاری دلش خواست انجام دهد و هر نوع امتیازی که خواست به طرف مقابل بدهد. نمایندگان مجلس حتماً اجازه نمی دهند که خیانت برجام دوباره تکرار شود که متأسفانه آقای عراقچی هم یکی از اعضای تیم مذاکره کننده برجام بود و ایشان و دوستان شان هیچ گاه بابت خسارت بزرگی که از طریق امضای برجام به کشورمان زدند، از ملت ایران عذرخواهی نکرده اند.

غضنفری در پاسخ به این سؤال که تهدیدهای کنونی آمریکا درباره حمله نظامی به ایران، چقدر جدی است و اگر توافق نشود، آیا شاهد وقوع جنگ میان دو کشور خواهیم بود یا خیر، عنوان کرد: آمریکایی ها آمده بودند که علیه ما عملیات نظامی انجام دهند و در همان جریانات دی ماه، ظاهراً در روزهای 24 تا 26 دی، آن ها بنا داشتند که وارد عملیات نظامی علیه ما بشوند، یعنی هواپیماهای آن ها بلند شدند و می خواستند به سمت ایران بیایند، اما وقتی با مقابله به مثل نیروهای هوایی ما مواجه شدند، یعنی هواپیماهای ما بلند شدند و برای مقابله با آن ها رفتند، آن ها ترسیدند و برگشتند؛ یعنی آمریکایی ها قصد حمله و مداخله را داشتند، ولی وقتی آمادگی نیروهای مسلح ما را دیدند، از ترس شان این کار را انجام ندادند.

نماینده تهران در مجلس تصریح کرد: در دو هفته گذشته که ترامپ تهدیدات مکرری را مطرح کرده است که می آیم و می زنم، خب اگر او جرأت و توامندی لازم را داشت، تا الان حمله کرده بود. ترامپ می داند که اگر به ایران حمله کند، ما ضربات محکم و قاطعی به آمریکایی ها خواهیم زد و خسارت و صدمات فوق العاده ای به آن ها تحمیل خواهیم کرد، بنابراین تا الان از روی ترس، چنین کاری نکرده است. البته ترامپ مدعی شده است که ما می خواهیم به دیپلماسی فرصت بدهیم تا جنگ رخ ندهد، اما بیان چنین جملاتی حاکی از ترس آمریکایی ها است.

وی در پایان گفت: مذاکره کنندگان ما باید حواس خود را جمع کنند که طرف مقابل از توانمندی ما می ترسد و نباید پشت میز مذاکره به آن ها باج یا امتیاز بیش از حد بدهند. اما هر امتیازی هم که تیم مذاکره کننده ما به آمریکایی ها بدهد و باعث شود که توافقی صورت گیرد، این توافق باید در قالب لایحه توسط دولت به مجلس ارائه شود و تا وقتی مجلس، توافق احتمالی را تأیید نکند، دولت حق اجرای آن را نخواهد داشت. نمایندگان مجلس هم حواس شان جمع است که اگر خدای ناکرده، تیم مذاکره کننده طوری عقب نشینی کرده باشد که به ضرر منافع ملی جمهوری اسلامی ایران باشد، قطعاً مجلس با چنین توافقی مخالفت خواهد کرد و اجازه اجرای آن را نخواهد داد.