طبق گزارش مرکز آمار ایران، نرخ مشارکت اقتصادی به نسبت جمعیت فعال اقتصادی، در پاییز 1404 کاهش پیدا کرده و به 40.7درصد رسیده است. هرچند نرخ مشارکت اقتصادی در پاییز سال جاری نسبت به تابستان 1404، یک درصد افت پیدا کرده است، اما نسبت به پاییز سال گذشته 5درصد کاهش نشان می دهند.

به گزارش دنیای اقتصاد، فعالان حوزه صنعت در ارزیابی ریشه های کاهش نرخ مشارکت اقتصادی به چندین عامل اشاره می کنند، اما آنچه به طور مشترک مورد تاکید آنها است، عدم جذابیت میزان حقوق و دستمزد رسمی و افزایش مشاغل کاذب است. به اعتقاد آنها حقوق 15 تا 20 میلیونی کفاف هزینه های افراد را نمی دهد و سبب می شود افراد به مشاغلی چون تاکسیرانی اینترنتی جذب شوند که هم درآمد بیشتری دارد و هم تعهدی که افراد در مشاغل ثابت باید بپذیرند را ندارد و می توان بدون محدودیت، ساعت کار را تعیین کرد.

کارفرمایان از یک طرف می گویند آنچه در قیمت تمام شده برای آنها لحاظ می شود، دستمزد رسمی است و به همین دلیل آنها ناچار به پذیرش همین رقم هستند. اما از طرف دیگر آنها می گویند این وضعیت سبب شده است تلاش های آنها برای استخدام نیروی انسانی ساده به نتیجه نرسد؛ چراکه میزان دستمزد رسمی برای حضور در مشاغل ثابت جذاب نیست و افراد می توانند از طریق شغل های دیگر درآمدهای بیشتری کسب کنند. فعالان حوزه صنعت می گویند این شرایط کمبود نیروی کارگری را تشدید کرده است و اگر همین روند تداوم یابد و تورم کنترل نشود، این معضل که هم اکنون در وضعیت وخیمی قرار دارد، در سال آینده جدی تر خواهد شد.

از سوی دیگر برخی مشاغل کاذب در جامعه درآمدهای بیشتری دارند. مساله بسیار مهمی که در این زمینه نادیده گرفته می شود، مشاغل زیرزمینی است که در محاسبات و آمار رسمی مدنظر قرار نمی گیرند و به شدت در حال رشد و گسترش هستند.

نکته دیگری که باید به آن توجه شود، تغییر ساختار خانواده ها است. خانواده ها دیگر مانند گذشته پرجمعیت نیستند، بسیاری از افراد تک فرزند هستند و بدون اینکه تجربه استقلال داشته باشند، سال ها در کنار خانواده زندگی می کنند. این وضعیت بسیار رایج است و افراد ترجیح می دهند کار نکنند و در منزل پدر و مادر زندگی کنند؛ چراکه حقوق دریافتی از بازار کار تناسبی با هزینه های تشکیل زندگی مستقل و ازدواج ندارد.