اگر حتی کمی اخبار و ویدئوهای خودرویی دنبال کرده باشید، حتما دو واژه را بارها شنیده اید: اسب بخار و گشتاور . معمولا می دانیم هر دو به قدرت موتور مربوط اند و در نهایت تعیین می کنند که یک خودرو چقدر سریع حرکت می کند. اما وقتی پای تعریف علمی وسط می آید، ماجرا دقیق تر و جالب تر می شود. بیایید یک بار برای همیشه بفهمیم این دو مفهوم دقیقا چه هستند و چرا هر دو اهمیت دارند.

گشتاور در ساده ترین بیان، میزان نیروی چرخشی است. در خودرو، این نیرو همان چیزی است که میل لنگ موتور را می چرخاند. از نظر فیزیکی، گشتاور حاصل ضرب نیرو در فاصله است.

برای درک بهتر، تصور کنید با یک آچار می خواهید پیچ سفتی را باز کنید. هرچه دسته آچار بلندتر باشد، با همان نیروی دست، اثر چرخشی بیشتری ایجاد می کنید. این همان گشتاور است؛ ترکیبی از نیرو و طول اهرم.

در موتور خودرو، نیرو از انفجار مخلوط سوخت و هوا در سیلندرها می آید و فاصله به طراحی میل لنگ مربوط می شود. هرچه موتور بزرگ تر باشد یا هوای بیشتری (مثلا با توربوشارژر) وارد سیلندر شود، انفجار قوی تر و در نتیجه گشتاور بیشتر خواهد بود.

در سیستم آمریکایی، گشتاور با واحد پوند-فوت (lb-ft) اندازه گیری می شود. مثلا 300 پوند-فوت یعنی اثری معادل وارد کردن 300 پوند نیرو به یک اهرم یک فوتی.

به زبان ساده، گشتاور همان ضربه اولیه ای است که وقتی پای خود را روی پدال گاز می گذارید، شما را به صندلی می چسباند.

اگر گشتاور نشان می دهد که موتور با چه نیرویی می چرخد، اسب بخار می گوید که این نیرو با چه سرعتی در حال انجام کار است. به بیان دیگر، اسب بخار ترکیبی از گشتاور و دور موتور (RPM) است.

فرمول اسب بخار:

به همین دلیل است که در نمودارهای داینو، خطوط اسب بخار و گشتاور دقیقا در دور 5252 RPM یکدیگر را قطع می کنند (وقتی از واحدهای مکانیکی استاندارد استفاده شود).

نکته مهم اینجاست که موتور در دورهای مختلف، گشتاور متفاوتی تولید می کند. بنابراین اسب بخار عددی است که هم نیرو و هم سرعت چرخش را در خود جمع کرده است. وقتی دور موتور بالا می رود، حتی اگر گشتاور کمی کاهش پیدا کند، ممکن است اسب بخار افزایش یابد.

اصطلاح اسب بخار هم داستان جالبی دارد. در قرن هجدهم، جیمز وات برای بازاریابی موتور بخار خود، آن را با قدرت یک اسب مقایسه کرد و به عدد 33 هزار پوند فوت در دقیقه رسید؛ عددی که مبنای تعریف یک اسب بخار شد.

در تجربه رانندگی، گشتاور همان حس کَنده شدن از زمین است؛ همان شتاب اولیه ای که در شروع حرکت یا سبقت گیری های کوتاه حس می کنید. اما وقتی سرعت بالا می رود، این اسب بخار است که تعیین می کند خودرو همچنان توان شتاب گیری داشته باشد یا نه.

اگر بخواهیم کمی ساده سازی کنیم:

گشتاور نقش پررنگ تری در شتاب گیری اولیه، مثل صفر تا صد دارد.

اسب بخار بیشتر با توانایی خودرو در رسیدن به سرعت های بالا و حفظ شتاب در بزرگراه ها مرتبط است.

برای مثال:

خودروهای برقی معمولا گشتاور لحظه ای تولید می کنند؛ به همین دلیل شتاب اولیه آن ها خیره کننده است.

کامیون های سنگین گشتاور بسیار بالایی دارند تا بتوانند بارهای عظیم را حرکت دهند.

خودروهای اسپرت تنفس طبیعی اغلب در دورهای پایین گشتاور زیادی ندارند و باید آن ها را تا دور موتور بالا ببرید تا به اوج اسب بخار برسند.

در تئوری، گشتاور قدرت چرخاندن موتور را اندازه می گیرد و اسب بخار نشان می دهد آن قدرت با چه سرعتی کار انجام می دهد. در عمل، گشتاور شما را از جا می کند و اسب بخار کمک می کند وقتی سرعت بالا رفت، نفس کم نیاورید.

پس دفعه بعد که عددهای بزرگی مثل 800 اسب بخار را می شنوید، بدانید پشت آن هیجان، ترکیبی از نیروی پیچاندن و سرعت انجام کار قرار دارد؛ دو مفهومی که کنار هم، شخصیت واقعی یک خودرو را شکل می دهند.