سقوط مداوم ارزش ریال، دستمزد نیروی کار ایرانی را به طور کم و کمتر و قدرت خرید شاغلان را آب می کند.

به گزارش شرق، این موضوع نه تنها بسیاری از شاغلان کشور را فقیر و فقیرتر کرده، بلکه در سال های گذشته به مهاجرت نیروی متخصص از کشور دامن زده است.

گزارشی که مرکز پژوهش های مجلس درباره پیشران های مهاجرت در 25 سال اخیر منتشر کرده است، نشان می دهد در بازه زمانی سال های 1375 تا 1400 عمده مهاجرت ایرانیان در سنین جوانی و بزرگسالی و در مردان بوده و دلیل اصلی مهاجران برخورداری از رفاه مالی بیشتر و به دلایل اقتصادی و به اشتغال بوده است و زنان به تبعیت از آن ها مهاجرت کرده اند.

کارشناسان می گویند یک نیروی ماهر در کشور حداقل تا 25سالگی تحصیل می کند و پنج تا 10 سال هم را صرف حرفه آموزی کرده تا تبدیل به نیروی ماهر شود. به عبارت دیگر برای جایگزینی یک نیروی ماهر حداقل 15 تا 35 سال زمان لازم است.

قیمت دلار در روزهای اخیر با رکوردشکنی تاریخی از 160 هزار تومان عبور کرد. این موضوع در حالی رخ می دهد که میانگین بهای دلار در حدود یک دهه پیش در سال 1394 فقط سه هزارو 400 تومان بود. به عبارت دیگر بهای دلار در یک دهه حدود 47 برابر شده است. این موضوع در حالی رخ می دهد که حداقل حقوق کارگران در سال 1394 حدود 712هزارو 425 تومان بود و در سال 1404 حداقل حقوق کارگران به 10میلیون و 700 هزار تومان رسیده است. با این حساب حداقل حقوق کارگران فقط 15 برابر شده است. مقایسه سرعت رشد قیمت دلار و دستمزد کارگران به خوبی نشان دهنده عقب ماندگی شدید مزد در ایران از سرعت سقوط ارزش ریال است.

این مسئله سبب مهاجرت گسترده نیروهای متخصص در کشور شده است. در این میان بسیاری از شرکت های هواپیمایی از مهاجرت گسترده خلبانان به کشورهای منطقه خبر می دهند و می گویند این موضوع باعث تضعیف بیش از پیش شرکت های هواپیمایی ایران شده است. این در حالی است که براساس چشم انداز برنامه 20ساله توسعه، بنا بود ایران تبدیل به قطب هوانوردی منطقه شود، اما حالا در شرایطی که صنعت هوایی کشور نیاز به 500 فروند هواپیما دارد، فقط حدود 150 و بنا بر روایاتی 60 تا 70 فروند هواپیما در ایران فعال است که میانگین سنی این هواپیماها به 20 سال می رسد. در این شرایط سقوط ارزش ریال هم سبب شده است متخصصان صنعت هوایی و خلبانان اقدام به مهاجرت به کشورهای همسایه کنند. در ایران حقوق ماهانه خلبانان ماهر ایران به حدود هزار دلار می رسد و در برخی ایرلاین ها این رقم پایین تر است. این در شرایطی است که نه تنها دریافتی خلبانان در کشورهای منطقه چند برابر خلبانان ایرانی است، بلکه در برخی کشورهای منطقه مانند عربستان سعودی حداقل حقوق کارگران با حقوق خلبانان ایرانی برابری می کند.

گزارش ها نشان می دهد حقوق خلبانان اماراتی وابسته به میزان مهارت آن ها بین پنج هزارو 400 تا 26 هزار دلار است. در ترکیه هم خلبانان حداقل هزارو 230 دلار دریافت می کنند.

به جز خلبانان این روزها اخبار مهاجرت گسترده پزشکان و پرستاران به گوش می رسد. در همین زمینه حسین کرمانپور، روابط عمومی وزارت بهداشت، اعلام کرد براساس آمار نظام پزشکی ایران از ابتدای کرونا تا سال 1401 حدود پنج هزار پزشک از این کشور مهاجرت کرده اند. علی جواهرفروش زاده، رییس سازمان نظام پزشکی اهواز هم گفته بود مهاجرت پزشکان ایران، ازجمله اهواز به عمان، بحرین، قطر و اروپا در سال های اخیر رشد چشمگیری داشته است.

طی یک سال گذشته روزانه برای دو تا 10 نفر از کادر درمانی اهواز گواهی مهاجرت صادر شده است. همچنین موید علویان، رییس هیئت مدیره نظام پزشکی تهران گفته است مهاجرت پزشکان ایرانی در یک سال هزار درصد رشد داشته است. آمار کسانی که برای گرفتن تأییدیه به نظام پزشکی مراجعه کرده اند از 400 نفر در سال 1400 به بیش از چهارهزارو 200 مهاجر در سال 1401 رسید.

درباره مقایسه درآمد پزشکان و پرستاران هم باید گفت براساس گزارش سازمان جهانی بهداشت، متوسط درآمد سالانه یک پزشک در ایران در سال 2019 حدود 10 هزار دلار بوده است که در مقایسه با متوسط درآمد سالانه یک پزشک در آمریکا که حدود 294 هزار دلار، در انگلستان حدود 136 هزار دلار، در کانادا حدود 258 هزار دلار، در استرالیا حدود 207 هزار دلار و در آلمان که حدود 111 هزار دلار بوده، بسیار کمتر است. همچنین متوسط درآمد سالانه یک پرستار در ایران در سال 2019 حدود سه هزار دلار بوده است که در مقایسه با متوسط درآمد سالانه یک پرستار در آمریکا که حدود 73 هزار دلار، در انگلستان حدود 40 هزار دلار، در کانادا حدود 59 هزار دلار، در استرالیا حدود 65 هزار دلار و در آلمان که حدود 47 هزار دلار بوده، بسیار کمتر است.

این ماجرا برای متخصصان نفتی هم تکرار می شود. چندی پیش آرش نجفی، عضو کمیسیون انرژی اتاق ایران، به ایلنا گفته بود در حالی که مدیران درجه یک نفتی در ایران فقط حدود هزارو 700 دلار حقوق دریافت می کنند، همین مدیران ارشد در معمولی ترین شرکت های دنیا پنج هزار دلار حقوق می گیرند. او در ادامه تأکید کرده است: وقتی معیشت و ارزاق را مقایسه می کنیم با شهری مثل دوبی، یکی است؛ یعنی هزینه های دو کشور یکسان و درآمدها بسیار متفاوت و یک چهارم امارات است و همین باعث می شود از پرستار تا تکنسین فنی و متخصص به کشورهای حاشیه خلیج فارس و همسایه جذب شوند .

همچنین ناصر عاشوری، دبیر انجمن صنفی کارفرمایی پالایش نفت، از بروز چالش در برخی پالایشگاه ها به دنبال مهاجرت نیروهای متخصص خبر داد و گفت: تا پیش از این، مهندسان ما درخواست رفتن به خارج از کشور داشتند، اکنون افراد فنی و آچاربه دست پالایشگاه ها نیز درخواست کار در کشورهای خارجی را دارند؛ به طوری که از کشورهای همسایه دعوت نامه برای کارگران ماهر پالایشگاه ها با حقوق 600 تا 700 میلیون تومان در ماه ارسال می شود . مسئله حتی از نیروهای متخصص هم فراتر رفته است و سقوط ارزش ریال دستمزد کارگران ساده را نیز به شدت متأثر کرده است و زمزمه های تشدید مهاجرت کارگران به گوش می رسد.

قدرت خرید کارگران ایرانی به کمتر از یک سوم 10 سال گذشته رسیده است. در حال حاضر ارزش دلاری دستمزد کارگران ایرانی فقط 66 دلار در ماه است، حال آنکه دستمزد کارگران در سال های 1394 تا 1396 به 225 دلار در ماه می رسید. این در حالی است که بررسی داده های وزارت کار عمان نشان می دهد حداقل حقوق کارگران در این کشور 845 دلار در ماه است. حداقل حقوق کارگران در کویت هم حدود 245 دلار است. همچنین حقوق کارگران در امارات هم بین 490 تا 900 دلار در ماه و در عراق هم حداقل حقوق کارگران بین 355 تا 400 دلار است. در این میان عربستان سعودی ارقام قابل توجهی به عنوان حقوق به کارگران می پردازد و حداقل حقوق کارگران بین 800 تا هزار دلار است.