شرایط شغلی، فعالیت های پرخطر و قرار گرفتن بیشتر در معرض حوادث و تروما از جمله عواملی است که آسیب پذیری مردان را افزایش می دهد. به همین دلیل مردان نسبت به زنان دو تا چهار سال کمتر عمر می‎کنند، البته این موارد را باید در کنار توجه کمتر مردان به علائم اولیه بیماری‎هایشان بگذارید.

به گزارش ایران، از طرف دیگر پروستات، روده‎بزرگ و ریه شایع‎ترین سرطان ها در مردان هستند که با سبک زندگی سالم و غربالگری سالانه می ‎توان به طور چشمگیر آمار ابتلا به آن ها را کاهش داد.

سید امیر محسن ضیایی رییس جامعه اورولوژی ایران در هفته سلامت مردان با اشاره به اینکه به طور کلی مردان نسبت به زنان کمتر به سلامت‎شان اهمیت می‎دهند، می‎گوید: مردان بیش از نیمی از جمعیت کشور را تشکیل می‎دهند و اکثریت گردانندگان اقتصاد و اشتغال کشور هستند. طبیعی است اگر مردان جامعه در سنین جوانی سلامت بیشتری داشته باشند، اقتصاد کشور هم موفق‎تر خواهد بود. به همین دلیل هفته اول اسفندماه هر سال به پیشنهاد جامعه اورولوژی ایران هفته ملی سلامت مردان نامگذاری شده که هدفمان جلب توجه مسئولان، سیاستگذاران نظام سلامت و مردم است تا به موضوع سلامت مردان بیشتر توجه داشته باشند. البته سلامت همه افراد جامعه مهم است، اما این هفته تمرکز بیشتر روی مردان خواهد بود. فقط 20 درصد بحث سلامت در اختیار وزارت بهداشت است و درصد بیشتر آن بین بخشی است، البته نقش مردم در این میان نباید نادیده گرفته شود. اگر سواد سلامت مردم افزایش پیدا کند و خودمراقبتی بیشتر شود، مردم مطالبه‎گر خواهند شد، بنابراین آن زمان می‎توانیم به سمت سلامت حرکت کنیم.

او می گوید: اولین علت مرگ و میر در مردان بیماری قلبی -عروقی، سکته‎ های مغزی، بیماری‎های مزمن‎ ریوی، بیماری‎های کبدی، فشارخون کنترل نشده، دیابت، سوانح جاده‎ای و حوادث محیط کار است که در این میان تغییر سبک زندگی در سلامت مردان تأثیر زیادی دارد. اگر سبک زندگی سالم داشته باشیم، می‎توانیم بیماری‎های غیرواگیر را کاهش دهیم.

رییس جامعه اورولوژی ایران با اشاره به اینکه امسال با توجه به آمار بالای تصادفات جاده‎ای، شعار سوانح و حوادث در کمین سلامت مردان از طرف وزارت بهداشت برای هفته سلامت مردان انتخاب شده است، می‎گوید: براساس آمارهای وزارت بهداشت، سالانه 18 هزار نفر در جاده‎‎های کشور بر اثر تصادفات جانشان را از دست می‎دهند که اکثریت این افراد، مردان جوان هستند که در این موضوع یک نفر هم زیاد است. چون در بحث بیماری می‎توان گفت، ذات بیماری است که فرد را از پا در می‎آورد، اما تصادفات موضوعی است که می‎توان با پیشگیری جلوی مرگ و میر ناشی از آن را گرفت.

این متخصص با اشاره به نقش مردان در فرزندآوری و مشکلات باروری می‎گوید: حدود 15 تا 20 درصد زوجین نابارور هستند که به نحوی از مشکلات ناباروری رنج می‎برند. عدد، بسیار قابل توجه است و با توجه به افزایش سن ازدواج، دیر اقدام کردن برای بارداری و کاهش زاد و ولد، بیشتر خانواده ها بدون فرزند یا تک فرزند هستند که باعث می شود در آینده با کاهش شدید جمعیت مواجه شویم. در گذشته از نظر فرهنگی مشکل زوجی که بچه‎دار نمی‎شدند را به گردن زنان می‎انداختند، اما به لحاظ علمی این موضوع واقعیت ندارد و مردان هم نقش مهمی در ناباروری دارند. حدود 20 تا 25 درصد موارد در ناباروری به دلیل مشکلات مردان است.

حدود 25 درصد هم فاکتور مشترک باعث ناباروری زوجین می‎شود و در مجموع مردان 50 درصد در علت ناباروری نقش دارند. به همین دلیل انجام غربالگری و درمان به موقع در آقایان اهمیت زیادی دارد.

ضیایی درباره غربالگری‎های ضروری در مردان توضیح می‎دهد: غربالگری در سنین مختلف در مردان متفاوت است. همواره توصیه می‎شود، در دوران نوزادی پسران به موضوعاتی مثل ناهنجاری‎های مادرزادی، بیضه نزول نکرده و اختلالات جنسی توجه شود. در دوران بلوغ واریکوسل (پیچ خوردگی غیرطبیعی اطراف بیضه ها) و عفونت‎های ادراری مهم هستند و تشخیص زودهنگام آن به سلامت مردان کمک می کند. در دوران جوانی و میانسالی توجه به سرطان بیضه بسیار اهمیت دارد، هر چند که شیوع بالایی ندارد، اما مسأله مهمی است. در میانسالی بیماری کلیوی و بیماری‎هایی که به طور مستقیم و غیرمستقیم با کلیه‎ها در ارتباط هستند مثل فشارخون، دیابت کنترل نشده، عفونت‎ها و تومورها اهمیت بررسی پیدا می کنند. از 50 سال به بالا هم مسأله پروستات و سرطان مثانه برجسته‎تر می‎شود. به همین دلیل در هر فصلی از زندگی مردان باید به یک نوع غربالگری توجه کنیم و متناسب با آن تصمیم بگیریم.

ضیایی با بیان اینکه آمار فوتی های سوانح جاده‎ای 18 هزار نفر است، اما آمار نقص عضو و معلولیت 10 برابر این آمار لحاظ می‎شود، توضیح می‎دهد: اگر به سه عنصر جاده، راننده و خودرو توجه بیشتری داشته باشیم، با تغییراتی که ایجاد می‎کنیم می توانیم شاهد کاهش چشمگیر تلفات جاده‎ای باشیم. شاید علت ایجاد این آمار در فضای سلامت کشور نیست، اما بخش مهمی از کار برعهده جامعه پزشکی است چون پزشکان بخش تأثیرگذار جامعه هستند و عوارض این آمار بالای تصادفات جاده ای را به دوش می‎کشند، به همین دلیل باید بیشتر به نقش آگاهی‎رسانی توجه داشته باشند. طبیعی است، مهم‎ترین اقدام برای کاهش این آمار آموزش است. چون تغییر رفتار ناشی از آموزش شکل خواهد گرفت و این آموزش باید از مدارس کلید بخورد. هر ارگانی مسئولیتی دارد و بر اساس آن باید دست به کار شود. مثلاً اگر هزار نقطه حادثه خیز داریم، سال بعد باید 100 نقطه این آمار کم شود و این مستلزم همکاری بین بخشی است.

رییس جامعه اورولوژی ایران با اشاره به اینکه در فرهنگ ما، مردان نسبت به زنان توجه کمتری در پیگیری بیماری‎هایشان دارند، می‎گوید: مسائلی مثل شرایط اقتصادی، فرهنگی و آموزش نقش پررنگی در این موضوع دارند. در فرهنگ ما مردان خودشان را مسئول یک خانواده می‎دانند، طبیعی است که خود را در آخرین خط توجه قرار می‎دهند و اولویت را برای درمان همسر و فرزندانشان می‎گذارند. گاهی مردان فکر می‎کنند اگر بیمار بودن‎شان مطرح شود، از شرایط اقتدار مردانه در زندگی شخصی‎شان خارج می‎شوند. بنابراین توجه به سلامت مردان موضوعی چندوجهی است که همه مسائل در آن نقش دارند. به همین دلیل طول عمر مردان نسبت به زنان 2 تا 4 سال کمتر است، البته در نسل جدید کمی اوضاع تغییر کرده است و مردان توجه بیشتری به سلامتی‎ شان نشان می‎دهند.

رییس جامعه اورولوژی ایران درباره اهمیت توجه به پروستات در مردان توضیح می‎دهد: در سال 2020 سالانه حدود دو میلیون نفر در دنیا به سرطان پروستات مبتلا می‎شدند و تخمین زده شده تا سال 2030 تعداد افراد مبتلا به سرطان پروستات سالانه به 4 میلیون نفر هم برسد. در حال حاضر شایع‎ترین سرطان مردان پروستات، روده بزرگ و ریه است. در ایران میزان شیوع سرطان پروستات از کشورهای منطقه کمی بیشتر است و شیوع سرطان در کشور ما همانند کشورهای غربی است که نشان از ارتباط با رژیم غذایی ما ایرانی‎ها دارد. در کشورهای خاور دور مثل ژاپن شیوع سرطان پروستات از همه جا کمتر است. زمانی که روی ژاپنی های مهاجرت کرده به آمریکا آزمایش انجام دادند، در نسل بعد آن ها که بزرگ شده کشورهای دیگری بودند، شیوع سرطان پروستات در آن ها مانند دیگر کشورهای جهان شده بود. این موضوع نشان می‎دهد رژیم غذایی، سبک زندگی و آب و هوا در این امر تأثیر دارد.

رییس انجمن اورولوژی ایران با بیان اینکه غربالگری و تشخیص سرطان پروستات آسان است، می‎گوید: افراد بالای 50 سال هر سال آزمایش تشخیص سرطان پروستاتPSA انجام دهند. البته سرطان پروستات علائم و نشانه مشخصی ندارد به طوری که نشانه‎ها زمانی ظاهر می‎شوند که بیماری پیشرفت کرده باشد. به همین دلیل هفته سلامت مردان فرصتی است برای بازنگری در یک واقعیت مهم؛ اینکه بسیاری از مردان مراجعه به پزشک را به تعویق می اندازند. این تأخیر، شاید در نگاه اول ساده به نظر برسد، اما در عمل می تواند روند درمان را دشوارتر، پرهزینه تر و گاه کم اثرتر کند.