فرارو- روز گذشته نشریه فاینشنال تایمز مدعی شد که ایران در اواخر سال میلادی گذشته قراردادی بزرگ با فدارسیون روسیه برای خرید سامانه های موشکی ضدهوایی به امضا رسانده است.

به گزارش فرارو، در جزییات این خبر آمده است که توافق نامه مذکور روسیه را متعهد می کند که طی سه سال، 500 فروند سامانه های دوش پرتاب "وربا" و 2500 فروند موشک "9ام336" تحویل دهد. در این میان نام موشک دوش پرتاب وربا جلب توجه می کند زیرا قاعدتا برای هدف قرار دادن جنگنده ها چنین سامانه ای عملا کارایی ندارد. حال این سوال مطرح است که موشک دوش پرتاب وربا چیست و چه ویژگی هایی دارد که ایران درخواست خرید آن را به روسیه داده است؟

موشک دوش پرتاب وربا، که با نام رسمی 9K333 Verba شناخته می شود، یکی از پیشرفته ترین سیستم های دفاع هوایی قابل حمل توسط فرد (MANPADS) ساخت روسیه است. این سیستم که توسط شرکت KBM (Konstruktorskoye Byuro Mashinostroyeniya) توسعه یافته، در سال 2011 وارد تولید شده و از سال 2014 به خدمت نیروهای مسلح روسیه درآمده است. وربا به عنوان نسل چهارم MANPADS، جایگزین سیستم های قدیمی تری مانند Igla-S است و قابلیت های برتر آن در برابر اهداف هوایی کم ارتفاع، آن را به ابزاری مؤثر در میدان نبرد تبدیل کرده است.

سیستم وربا شامل موشک 9M336، لانچر 9P521 و اجزای کمکی مانند رادار و سیستم های شناسایی دوست یا دشمن است. وزن کامل سیستم آماده شلیک حدود 17٫25 کیلوگرم است که آن را برای حمل توسط یک نفر مناسب می سازد. قطر موشک 72 میلی متر و طول آن حدود 1٫64 متر است، با وزن سرجنگی 1٫5 کیلوگرم از نوع انفجاری تکه تکه شونده (HE fragmentation). موشک با موتور سوخت جامد پیشرانه می شود و می تواند به سرعت حداکثر 500 متر بر ثانیه (معادل ماخ 1٫5) برسد.

برد عملیاتی وربا از 500 متر تا 6٫5 کیلومتر است و می تواند اهداف را در ارتفاع بین 10 متر تا 4٫5 کیلومتر هدف قرار دهد. زمان واکنش سیستم حدود 8 ثانیه است، یعنی از لحظه تشخیص هدف تا پرتاب موشک. وربا می تواند اهداف در حال حرکت با سرعت تا 400 متر بر ثانیه در مسیر روبرو و 320 متر بر ثانیه در مسیر تعقیبی را نابود کند. این سیستم در دماهای بین -50 تا +50 درجه سانتی گراد عملیاتی است و زمان انتقال از حالت حمل به حالت جنگی کمتر از 12 ثانیه طول می کشد.

یکی از برجسته ترین ویژگی های وربا، جستجوگر نوری چندطیفی آن است که از سه سنسور استفاده می کند: فرابنفش (UV)، نزدیک فروسرخ (near-IR) و میان فروسرخ (mid-IR). این طراحی سه کاناله، مقاومت سیستم را در برابر فریب های حرارتی (مانند فلرها) تا 10 برابر افزایش می دهد و امکان تشخیص اهداف با سیگنال حرارتی کم مانند پهپادها و موشک های کروز را فراهم می کند. حساسیت جستجوگر هشت برابر بیشتر از نسل قبلی (Igla-S) است، که برد تشخیص و نابودی را تا 2٫5 برابر گسترش می دهد.

وربا مجهز به سیستم های کمکی مانند رادار کوچک 1L122 برای تشخیص اهداف تا 80 کیلومتری، و سیستم شناسایی دوست یا دشمن (IFF) برای جلوگیری از تیراندازی به نیروهای خودی است. این سیستم در شرایط روز و شب، و تحت تأثیر آب و هوا کار می کند و در میدان های نبرد واقعی، مانند درگیری های روسیه در اوکراین، هزاران پهپاد را نابود کرده است. وربا نسبت به همتایان خارجی مانند Stinger آمریکایی یا QW-2 چینی برتر است و در ارتش هایی مانند روسیه و ارمنستان به کار گرفته شده است.