فرارو- با بالا گرفتن تحرکات نظامی ایالات متحده در منطقه، برخی تحلیلگران بر این باورند که اعزام دو ناو هواپیمابر آمریکایی نمی تواند اقدامی عادی یا صرفاً نمایشی باشد.

به گزارش فرارو، چنین آرایشی از قدرت، آن هم در شرایطی که هر روز حضور دریایی واشنگتن صدها میلیون دلار هزینه در بر دارد، به سختی با منطق نمایش قدرت سازگار دانسته می شود و بیشتر بوی طراحی سناریویی هدفمند را می دهد.

از نگاه این طیف از ناظران، سناریوی محتمل تر نه ورود به یک جنگ فراگیر همانند سال 2003، بلکه اجرای ضربه ای محدود، حساب شده و نقطه ای علیه اهدافی حساس و مشخص است؛ اهدافی که می تواند شامل برخی سایت های مرتبط با برنامه موشکی، تأسیسات ذخیره سازی، کارخانه های معین یا حتی چهره هایی با نقش مستقیم در این پرونده باشد. به تعبیر آنان، واشنگتن ممکن است در پی آن باشد که با اقدامی کوتاه مدت و متمرکز، پیام بازدارنده ای ارسال کند بدون این که در باتلاق جنگی طولانی و فرسایشی فرو رود.

این تحلیلگران بر این نکته تأکید می کنند که تمرکز فعلی ایالات متحده بر دو پرونده کلیدی قرار گرفته است: برنامه موشک های دوربرد و برنامه هسته ای ایران. از منظر آنان، اگر این مسیرها از طریق مذاکره و سازوکارهای دیپلماتیک مهار نشود، گزینه اقدام نظامی محدود می تواند به عنوان ابزاری برای ترسیم خطوط قرمز جدید روی میز باقی بماند.

در امتداد همان چارچوب تحلیلی، برخی ناظران معتقدند که گزینه هدف قرار دادن بازوهای منطقه ای ایران همچنان یکی از محتمل ترین سناریوهای روی میز واشنگتن است؛ سناریویی که به آمریکا امکان می دهد فشار راهبردی وارد کند، بی آنکه آتش یک تقابل مستقیم و پرهزینه با تهران را شعله ور سازد.

به باور این تحلیلگران، اگر ایالات متحده بخواهد از تشدید ناگهانی تنش با جمهوری اسلامی پرهیز کند اما هم زمان پیام بازدارنده ای روشن ارسال نماید، میدان های پیرامونی می توانند به صحنه اعمال فشار تبدیل شوند. در این چارچوب، احتمال وارد آمدن ضربه در کشورهایی چون عراق یا لبنان مطرح می شود؛ جغرافیاهایی که از نگاه غرب، امتداد عملی و میدانی نفوذ منطقه ای ایران تلقی می شوند.

سناریوی دیگر، هدف قرار دادن سایت های لجستیکی مرتبط با گروه های همسو با ایران در این کشورهاست؛ مراکزی که به زعم تحلیلگران غربی، نقش پشتیبانی، انتقال تجهیزات یا هماهنگی عملیاتی را ایفا می کنند. چنین اقدامی، در منطق طراحان آن، پیامی دوگانه مخابره می کند: از یک سو نشان می دهد که واشنگتن آماده استفاده از ابزار سخت است، و از سوی دیگر با پرهیز از هدف گرفتن مستقیم خاک ایران، تلاش می کند دامنه درگیری را کنترل پذیر نگه دارد.

این تحولات در شرایطی رقم می خورد که برخی گروه های عراقی در هفته های اخیر سطح هشدار در ادبیات سیاسی و امنیتی خود را به طور محسوسی افزایش داده اند و تصریح کرده اند که هرگونه هدف قرار دادن ایران، در مرزهای جغرافیایی آن محصور نخواهد ماند. این مواضع در حالی مطرح می شود که نشانه هایی از جابه جایی های محدود در نزدیکی سایت های حساس محل استقرار نیروهای آمریکایی در عراق مشاهده شده است.

بر پایه گزارشی که وال استریت ژورنال منتشر کرده، دونالد ترامپ اکنون در برابر فهرستی محدود از گزینه ها برای مواجهه با پرونده ایران ایستاده است؛ موقعیتی که در آن دامنه دیپلماسی روزبه روز تنگ تر می شود و سایه بازدارندگی نظامی پررنگ تر از گذشته خود را نشان می دهد.

این روزنامه می نویسد رییس جمهور جمهوری خواه آمریکا در نقطه عطفی قرار گرفته که می تواند سرنوشت میراث سیاسی او را رقم بزند؛ چراکه انتخاب های پیش روی او به شکلی کم سابقه محدود شده است: یا باید توافقی را امضا کند که برنامه هسته ای تهران را مهار سازد یا وارد مسیری شود که به جنگی پرهزینه و غیرقابل پیش بینی بینجامد؛ جنگی که پیامدهای آن برای ایالات متحده و منطقه خاورمیانه می تواند سنگین و مهارنشدنی باشد.

به نوشته وال استریت ژورنال، دولت دونالد ترامپ از فاصله زمانی میان طرح مطالبات واشنگتن و انتظار برای پاسخ تهران بهره گرفت تا آرایش نظامی خود را در اطراف ایران تقویت کند؛ اقدامی که به گفته این روزنامه، به شکل گیری بزرگ ترین تمرکز هوایی ایالات متحده در خاورمیانه از زمان حمله به عراق در سال 2003 انجامیده است.

بر اساس این گزارش، اگر ایران شروط ترامپ را نپذیرد، طیف گزینه های پیش روی رییس جمهور آمریکا گسترده خواهد بود: از یک ضربه اولیه محدود با بانک اهدافی که جزییات آن هنوز روشن نشده، تا حرکت به سوی کارزار بمباران طولانی مدتی که می تواند هفته ها ادامه یابد و دامنه درگیری را به طور قابل توجهی گسترش دهد.

در همین حال، ویلبر راس، وزیر بازرگانی در دوره نخست ریاست جمهوری ترامپ، تصمیم اخیر دیوان عالی آمریکا مبنی بر رد استفاده رییس جمهور از تعرفه های گمرکی را عاملی دانست که ممکن است احتمال اقدام نظامی علیه ایران را افزایش دهد. او تصریح کرد: فکر نمی کنم ترامپ بتواند این شکست را بپذیرد و سپس چنین برداشت شود که از موضع خود در قبال ایران عقب نشینی کرده است.

وال استریت ژورنال به نقل از سوزان مالونی، کارشناس امور ایران در مؤسسه بروکینگز در واشنگتن، نوشت که دونالد ترامپ با ریسک های فراوان و گزینه هایی که به ویژه جذاب نیستند روبه رو است. به تعبیر او، رییس جمهور آمریکا در نقطه ای ایستاده که هیچ یک از مسیرهای پیش رو هزینه اندکی ندارند و هر تصمیم می تواند پیامدهای پیش بینی ناپذیری به همراه داشته باشد.

در همین چارچوب، ولی نصر، مقام پیشین آمریکایی و استاد دانشگاه دانشگاه جانز هاپکینز، نیز تصریح کرد: ما هرگز ندیده ایم ترامپ تا چه اندازه آمادگی پذیرش خسارات را دارد. او با اشاره به رویکرد عملیاتی رییس جمهور آمریکا تاکید کرد که ترامپ معمولاً عملیات هایی را ترجیح می دهد که شهروندان آمریکایی را در معرض تلفات قابل توجه قرار ندهد و هزینه انسانی مستقیم برای ایالات متحده به حداقل برسد.

ولی نصر هشدار داد که اگر ترامپ اطمینان نداشته باشد ایالات متحده می تواند در همان گام نخست تمامی ظرفیت های ایران را نابود کند، ورود به مرحله بعدی با خطرات جدی و غیرقابل مهار همراه خواهد بود. به بیان دیگر، هر اقدام نظامی که به طور کامل توان بازدارندگی تهران را از میان نبرد، می تواند به چرخه ای از واکنش و ضدواکنش بینجامد که مدیریت آن به سادگی ممکن نخواهد بود.

نگاه ها به ساختمان کنگره ایالات متحده در هفته آینده دوخته شده است؛ جایی که نمایندگان خود را برای رأی گیری درباره قطعنامه ای تاریخی آماده می کنند؛ قطعنامه ای که هدف آن مهار اختیارات دونالد ترامپ و جلوگیری از هرگونه حمله نظامی به ایران بدون مجوز قبلی قانون گذاران است.

در همین حال، این پرسش در محافل سیاسی واشنگتن پررنگ شده که آیا ترامپ به فرار رو به جلو متوسل خواهد شد یا نه؛ سناریویی که بر اساس آن، رییس جمهور ممکن است پیش از شکل گیری محدودیت های قانونی، ابتکار عمل نظامی را در دست گیرد.

برخی کارشناسان بر این باورند که ترامپ ممکن است پیش از رأی گیری کنگره، ضربه ای محدود علیه ایران وارد کند تا معادله را به نفع خود تغییر دهد و نمایندگان را در برابر واقعیتی تازه قرار دهد. در مقابل، گروهی دیگر هشدار می دهند که عبور از کنگره و نادیده گرفتن فرآیند قانونی می تواند به بحرانی داخلی بینجامد؛ بحرانی که نه تنها شکاف های سیاسی را تعمیق می کند، بلکه مشروعیت تصمیم نظامی را نیز زیر سؤال می برد.

برخی تحلیل گران بر این باورند که دونالد ترامپ این توان را دارد که پیش از رأی گیری کنگره ایالات متحده دست به اقدام بزند و اگر به این جمع بندی برسد که مذاکرات به شکست می انجامد، ممکن است پیش از آنکه با محدودیت های قانونی مواجه شود، ضربه ای وارد کند. آنان یادآور می شوند که ترامپ در دوره نخست ریاست جمهوری خود، بدون مجوز کنگره، حملات محدودی علیه سوریه انجام داد و در سال 2020 نیز دستور ترور ژنرال سلیمانی را صادر کرد؛ تصمیمی که تنش ها میان واشنگتن و تهران را به اوج رساند. از نگاه این گروه، رییس جمهور ممکن است از دست دادن فرصت موجود برای ضربه زدن به ایران را خطایی راهبردی تلقی کند.

در برابر سناریوی اقدام پیش دستانه، گروهی دیگر از تحلیل گران هشدار می دهند که هرگونه حمله پیش از رأی گیری کنگره ایالات متحده به معنای عبور عامدانه از این نهاد خواهد بود؛ اقدامی که می تواند شکاف های سیاسی را تشدید کند و حتی در درون حزب جمهوری خواه بحرانی جدی بیافریند. به باور آنان، دونالد ترامپ به خوبی آگاه است که حمله به ایران بدون پشتوانه و پوشش کنگره، از منظر سیاسی برای او هزینه ساز خواهد بود؛ به ویژه در شرایطی که میزان محبوبیتش در ماه های اخیر روندی کاهشی داشته است و هر تصمیم پرریسک می تواند موقعیت او را در داخل تضعیف کند.

این طیف از ناظران معتقدند نشانه ها حاکی از آن است که رییس جمهور آمریکا در مقطع کنونی ترجیح می دهد مسیر دیپلماسی را در اولویت قرار دهد؛ مسیری که هم از بار حقوقی و سیاسی کمتری برخوردار است و هم می تواند از بروز تنش داخلی جلوگیری کند. بر همین اساس، آنان احتمال عبور از کنگره در موضوع ایران را در شرایط فعلی پایین تر ارزیابی می کنند.

به نوشته روزنامه های تایمز و هیل، دولت بریتانیا درخواست واشنگتن برای استفاده از دو پایگاه راهبردی یعنی دیه گو گارسیا در اقیانوس هند و فیرفورد در گلاسترشر را رد کرده است؛ دو تأسیساتی که تحت حاکمیت لندن قرار دارند، هرچند اداره عملیاتی آن ها در اختیار ارتش ایالات متحده است. روزنامه چوسون کره جنوبی این دو پایگاه را برای آمریکا حیاتی توصیف کرده است؛ زیرا امکان استقرار بمب افکن های بی 2 و بی 52 را برای اجرای هفته ها حملات مستمر علیه ایران فراهم می کنند.

اهمیت این پایگاه ها بیش از هر چیز در فاصله جغرافیایی آن ها نهفته است. فاصله دیه گو گارسیا تا تهران حدود 5250 کیلومتر و فاصله فرفورد 4400 کیلومتر است؛ در حالی که فاصله پایگاه پایگاه وایتمن در ایالت میسوری به 10500 کیلومتر می رسد؛ مسافتی که انجام عملیات را وابسته به سوخت گیری های مکرر هوایی می کند و پیچیدگی لجستیکی آن را افزایش می دهد.

به گزارش چوسون ، در عملیات چکش نیمه شب در ژوئن گذشته، عملیاتی که تأسیسات هسته ای ایران را هدف قرار داد هفت فروند بمب افکن بی 2 ناچار شدند رفت وبرگشتی 22500 کیلومتری را طی 37 ساعت بدون توقف انجام دهند؛ مأموریتی فرسایشی که بار عملیاتی سنگینی بر دوش نیروی هوایی آمریکا گذاشت. اکنون، در شرایطی که واشنگتن به دنبال حملاتی پایدار و طولانی مدت ارزیابی می شود، این دو پایگاه بریتانیایی به عنوان گره ای حیاتی در معادله عملیاتی مطرح شده اند؛ گره ای که رد آن از سوی لندن، محاسبات نظامی آمریکا را با چالش تازه ای روبه رو کرده است.

به گزارش پایگاه تحلیلی هیل، دلیل رسمی مخالفت لندن با درخواست واشنگتن، نگرانی از نقض احتمالی حقوق بین الملل اعلام شده است. بر اساس قواعد حقوق بین الملل، دفاع پیش دستانه تنها در صورتی مجاز شمرده می شود که تهدیدی قریب الوقوع وجود داشته باشد؛ معیاری که میان دولت هایی که از حملات غیرقانونی حمایت می کنند و دولت هایی که مستقیماً آن را اجرا می کنند، تفاوتی قائل نمی شود.

دولت کی یر استارمر بر این باور است که اجرای حمله ای پیش دستانه علیه ایران، آن هم در شرایطی که تهران درگیر مذاکرات هسته ای است از منظر حقوقی غیرقانونی خواهد بود. این ارزیابی حقوقی، مبنای اصلی تصمیم لندن برای رد استفاده از پایگاه های تحت حاکمیت خود عنوان شده است.

بر پایه توافق سال 1966 میان دو کشور، هرچند ایالات متحده حق استفاده از دیه گو گارسیا را برای اهداف دفاعی دارد، اما بندهای تکمیلی این توافق تصریح می کند که هرگونه عملیات علیه کشورهای ثالث، نیازمند موافقت قبلی بریتانیا است؛ بندی که اکنون به نقطه اختلاف میان دو متحد قدیمی بدل شده است. این تصمیم با موجی از انتقادها در داخل بریتانیا روبه رو شده است. روزنامه دیلی میل به نقل از دریاسالار بازنشسته کریس بری نوشت: در زمانی که متحد آمریکایی ما به ما نیاز دارد، با مخالفت شدید بریتانیا مواجه شد... دولت ما نشان می دهد غیرقابل اعتماد و ضعیف است.

بوریس جانسون، نخست وزیر پیشین بریتانیا، در یادداشتی در دیلی میل با عنوان استارمر در کدام جبهه ایستاده است؟ به تندی به کی یر استارمر تاخت و او را به جانبداری عملی از روحانیون ایران متهم کرد. جانسون نوشت بریتانیا تحت حاکمیت حزب کارگر دیگر شریکی قابل اعتماد نیست و با این تصمیم، در بزنگاهی حساس از همراهی با متحد دیرینه خود فاصله گرفته است.

او این موضع را با تصمیم تاریخی مارگارت تاچر در سال 1986 مقایسه کرد؛ زمانی که تاچر، با وجود اعتراض های گسترده حزب کارگر، به رونالد ریگان اجازه داد از پایگاه های بریتانیا برای حمله به لیبی استفاده کند. از نگاه جانسون، آن تصمیم نماد تعهد لندن به اتحاد راهبردی با واشنگتن بود؛ تعهدی که اکنون به زعم او زیر سؤال رفته است.

در سوی دیگر اقیانوس اطلس، دونالد ترامپ نیز در شبکه اجتماعی تروث سوشیال به این مناقشه واکنش نشان داد و تصمیم استارمر برای انتقال حاکمیت مجمع الجزایر چاگوس به موریس را اشتباهی بزرگ خواند. او نوشت: اگر ایران توافق هسته ای را رد کند، آمریکا ممکن است نیاز داشته باشد از دیه گو گارسیا و فیرفورد برای نابودی حمله احتمالی استفاده کند. هم زمان، دیوید پترائوس، رییس پیشین سیا، در گفت وگو با رادیو WABC اظهار داشت: بسیار ناامیدکننده است که نیروهای آمریکایی نتوانند در این جزیره راهبردی سوخت گیری یا بازیابی شوند.