سیدمحمّد دبیرسیاقی، پژوهشگر، نویسنده، شاعر، مدرس ادبیات فارسی و مصحح متون کهن پارسی و از شاگردان دهخدا، زاده 4 اسفند 1298 خورشیدی در قزوین بود که 16 مهرماه 1397 از دنیا رفت. دبیرسیاقی در محله گلبن قزوین به دنیا آمد. پدرش سیدباقر فرزند سیدسیاق از خوش نویسان سرشناس دوران خود و مادرش، دختر میرزا آقاخان مستوفی فرزند میرزا ابوالقاسم ملاباشی از مجتهدان دوره ناصری بود.

به گزارش ایسنا، دبیرسیاقی تحصیلات ابتدایی و دوره اول متوسطه را در دبیرستان شاهپور (امید) قزوین به پایان برد. او پس از گرفتن دیپلم در سال 1318 وارد دانشگاه تهران شد. این چهره ادبی در سال 1324 دکتری ادبیات فارسی خود را از دانشگاه تهران دریافت کرد و در سال 1325 به عضویت انجمن بین المللی ایران شناسی درآمد و سال ها به تدریس در دانشگاه تهران و مدتی نیز به تدریس در دانشگاه های چین و مصر پرداخت. دبیرسیاقی تا زمان بازنشستگی در سال 1353 در استخدام وزارت دارایی بود.

او در دانشگاه تهران در محضر استادانی چون احمد بهمنیار، سیدکاظم عصّار، بدیع الزمان فروزان فر، ملک الشعراء بهار، لطفعلی صورتگر، فاضل تونی، علی اصغر حکمت شیرازی ، محمدتقی مدرس رضوی، سیدمحمد تدین، محمدباقر هوشیار، غلامعلی رعدی آذرخشی، علی اکبر سیاسی، ابراهیم پورداود، محمد مقدم، ولی الله خان نصر، جلالی و حسین خطیبی نوری، دکترای زبان و ادبیات فارسی دریافت کرد و سال ها در دانشگاه تهران و در خارج از کشور به تدریس زبان و ادبیات فارسی پرداخت.

دبیرسیاقی میان سال های 1326 تا 1334 به مدت 9 سال در گردآوری لغت نامه با علی اکبر دهخدا همکاری داشت که علامه دهخدا در نواری صوتی از او به عنوان جوانی کوشا در تنظیم لغت نامه یاد کرده است. او در طبع حروف ظ ، ض ، ل و قسمتی از حروف پ ، نظارت بر کارهای همکاران تا پایان یافتن تألیف لغت نامه و طبع و نشر آن در سال 1359 همکاری داشت.

اکرم سلطانی در مراسم بزرگداشت محمد دبیرسیاقی گفته است: وقتی به زنده یاد دبیرسیاقی گفتم قصد داریم برای شما در موسسه بزرگداشتی ترتیب دهیم گفت: من کاری نکرده ام ادای دین کرده ام. مگر از کسی که قرضش را می پردازد قدردانی می کنند؟ من قرضم را به دهخدا و ایران پرداخته ام.

محمد دبیرسیاقی در زندگی نامه خود نوشته است: می دانیم فاصله زمان زاده شدن تا مردن آدمی طول عمر اوست؛ اما آدمی جز طول عمر، عرض عمر نیز دارد و آن همان است که دانشمند عالی قدر شیخ الرییس ابوعلی سینا (370 تا 428ق) با 58 سال زندگی در پاسخ نکته گیری که او را به رعایت اعتدال در برخی اعمال توصیه می کرده، گفته است خواهانِ عرض زندگی است نه طولِ آن. دبیرسیاقی با ارزیابی کارنامه اش می گوید: این همه را چون گرد آوریم، عرضِ زندگی را به مرزِ بیش از 1200 سال می رساند.

او در سال 1370 جایزه بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار را دریافت کرد. برای بزرگداشت و یادمان او، در تهران در کنار مؤسسه دهخدا واقع در کنار بنیاد موقوفات افشار، خیابانی را که قبلاً لادن نام داشت به نام محمد دبیرسیاقی نامگذاری کردند.

در سال 1395 فیلم مستندی به کارگردانی منوچهر مشیری با عنوان نادره کار ، درباره زندگی دکتر دبیرسیاقی ساخته شد. این همه نشان دهنده جایگاه مهم او در جهان ادب فارسی است. او از 1357 تا هنگام مرگ عضو هیئت علمی انجمن آثار و مفاخر فرهنگی بود. همچنین تا پایان عمر در زادگاه خود، قزوین، به پژوهش و آموزش زبان پارسی ادامه داد و در دانشگاه بین المللی امام خمینی (ره) قزوین به آموزش زبان فارسی به دانشجویان اشتغال داشت.

محمد دبیرسیاقی نزدیک به 80 متن ادبی و تاریخی را تصحیح و منتشر کرده است، که از میان آن ها می توان به شاهنامه فردوسی ، دیوان منوچهری ، تاریخ بیهقی ، نزههالقلوب ، فرهنگ سُروری و سلطان جلال الدین خوارزمشاه ، تصحیح لغت فرس اسدی طوسی ، جامع التواریخ ، غیاث اللغات ، مجمع الفرس ، دیوان لغات ترک ، دیوان فرخی سیستانی و دیوان عنصری اشاره کرد.

سیدمحمد دبیرسیاقی پس از عمری تلاش در عرصه فرهنگ و ادب و زبان فارسی، 16 مهر 1397 در 99 سالگی درگذشت و پیکرش در بهشت حسینی قزوین به خاک سپرده شد.