فرارو محسن صالحی خواه؛ چند دانشگاه کشور امروز سوم اسفند برای دومین روز متوالی، صحنه ناآرامی های دانشجویی و نمایان شدن فضای دوگانه در این محیط های آموزشی بودند. این ناآرامی ها با فرا رسیدن ایام چهلمین روز کشته شدگان ناآرامی های دی ماه 1404، برگزاری مراسم و تجمع از سوی دو طیف دانشجویان بسیجی و معترضان و آغاز ترم جدید دانشگاه ها رخ داد و در بعضی موارد به درگیری فیزیکی میان دانشجویان رسید. در بعضی دانشگاه ها یادبودهایی با نام و تصاویر جان باختگان نیز برپا شد.

به گزارش فرارو، هرچند درگیری فیزیکی میان دانشجویان در روز دوم اسفند بیشتر مربوط به دانشگاه شریف بود، اما مرور تصاویر منتشرشده از تجمعات دانشجویی روز سوم نشان می دهد که در این روز تعداد بیشتری از دانشگاه ها، بیشتر در تهران، درگیر این تجمعات شدند و میزان درگیری فیزیکی میان طرفین هم نسبت به روز دوم اسفند بیشتر شد.

اخبار نشان می دهد که در دانشگاه ها معمولاً دو نوع مراسم و اغلب به صورت هم زمان برگزار شده است؛ یک مراسم از سوی دانشجویانی که خود را دانشجویان انقلابی می نامند و مربوط به بسیج و هیئت های دانشجویی هستند و تجمعات دیگر نیز با فراخوان های اغلب تلگرامی در کانال های مربوط به دانشجویان شکل می گیرد.

فضای روز سوم اسفند از لحاظ شکلی و محتوایی متفاوت با روز اول ناآرامی های دانشگاه بود. اخبار نشان می دهد که در این روز، دانشگاه های صنعتی شریف، تهران، خواجه نصیرالدین طوسی، هنر تهران، بهشتی، امیرکبیر در تهران و دو دانشگاه غیرانتفاعی سجاد و فردوسی مشهد صحنه اعتراض و گاهی درگیری بودند. تصاویر نشان می دهد که تجمعات در دانشگاه های علم و صنعت، شریف، تهران، امیرکبیر و فردوسی مشهد به درگیری فیزیکی میان دانشجویان بسیجی و معترضان رسید.

فیلم های منتشرشده در کانال های غیررسمی و همچنین رسانه هایی مانند فرهیختگان و مهر نشان می دهد که بخشی از این درگیری ها به صورت مستقیم و زد و خورد رخ داد و در نقاطی مانند دانشگاه شریف در مواردی با پرتاب بطری آب، لوازم شخصی و سنگ نیز همراه بود. این فضا تقریباً از حوالی ظهر در دانشگاه ها آغاز شد و تا حدود عصر ادامه داشت.

به موازات تجمعات دانشجویان معترض، رسانه های داخلی فیلم و گزارش هایی از برگزاری تجمعات دانشجویان انقلابی در محکومیت اقدامات آشوبگرانه را نیز منتشر کردند. بر اساس گزارش کانال تلگرامی روزنامه شریف و کسب اطلاع خبرنگار فرارو از یکی از دانشجویان این دانشگاه، یکشنبه و همچنین شنبه اینترنت همراه تا عصر و پایان ناآرامی ها، حداقل در محدوده دانشگاه شریف با اختلال همراه بود.

شعارهای روز دوم تجمعات در دانشگاه ها رادیکال تر و صریح تر بود. در این روز نمادها، تصاویر جان باختگان اعتراضات دی ماه و پرچم شیر و خورشید در تجمع ها دیده می شد که در تمام دانشگاه ها یکسان نبود. شعارها نیز طیفی از محتوا را در خود داشت؛ از شعارهای شنیده شده در سال 1401 تا شعارهای آزادی خواهانه، حمایت از پهلوی، خطاب به افراد، ضدسلطنت و ضداستبداد.

بررسی فیلم های منتشرشده در شبکه های اجتماعی نشان می دهد که در بعضی دانشگاه ها شعارها متضاد با یکدیگر بودند. پراکندگی شعارها نیز در دانشگاه ها یکسان نبود. برای مثال، شعارهای هواداری از جریان سلطنت طلب در دانشگاه های شریف و علم و صنعت پررنگ تر بود، اما در فیلم های دانشگاه هنر این شعارها به چشم نمی خورد و شعارها بیشتر به طیف چپ نزدیک بود.

تصویری از تجمع در دانشگاه هنر - سوم اسفند

روز گذشته خبر یا تصویری از ورود نیروهای امنیتی و انتظامی از خارج دانشگاه به محوطه این محیط های آموزشی منتشر نشد. صرفاً یک فیلم مربوط به دانشگاه فردوسی مشهد، اما با کپشن ورود نیروهای پلیس به دانشگاه، در شبکه های اجتماعی فراگیر شد که به علت مشخص نبودن صدا و تصویر یا نشانه ای مبنی بر حقیقت داشتن این ادعا، فرارو قابلیت تأیید آن را ندارد. اما در یکی از تصاویر که گفته می شود به دانشگاه تهران مربوط بوده، استفاده از اسپری اشک آور در درگیری مشخص است.

در گزارش ایسنا از مشهد آمده که در پایان تجمعات مربوط به دانشگاه فردوسی، یک دانشجو بازداشت شد، اما تا لحظه تنظیم این گزارش، خبر رسمی یا غیررسمی از بازداشت دانشجویان در دانشگاه های دیگر در رسانه ها منتشر نشده است.

در اولین روز بازگشایی دانشگاه ها، وقایع دانشگاه شریف بیشتر مورد توجه قرار گرفت، چرا که میزان درگیری در آن بیشتر بود. بسیج دانشجویی و انجمن اسلامی دانشگاه شریف، شامگاه دوم اسفند بیانیه هایی درباره آنچه در محوطه این دانشگاه گذشت منتشر کردند که بخش هایی از آن ها با یکدیگر مطابقت و بخش هایی نیز تفاوت دارد.

انجمن اسلامی می گوید از ابتدا قرار بوده است که تجمع سکوت مقابل سلف البرز در این دانشگاه برگزار شود: با فرارسیدن ساعت 12 ظهر شنبه، جمعی کثیر از دانشجویان با لباس های مشکی و با همراه داشتن عکس کشته شدگان در فضای مقابل سلف البرز جمع شدند. جمعیت برای دقایقی در سکوت ایستاده بودند و سپس با روشن کردن شمع و آغاز تحصن، سوگواری خود را ادامه دادند.

پس از گذشت مدتی اما، معاونت فرهنگی دانشگاه در رفتاری بدون پیشینه، نخست اقدام به پخش قرآن و سپس موسیقی های غمگین از بلندگوهای دانشگاه کرد. با این وجود، در حین پخش موسیقی، دانشجویان حاضر ضمن گفت وگو، از معاونت فرهنگی درخواست کردند تا برای حفظ سکوت، صدای موسیقی قطع گردد.

علی رغم پذیرش این درخواست از سوی معاونت فرهنگی، تنها اندکی پس از پایان پخش موسیقی و در میانه پخش اذان ظهر از بلندگوهای مسجد دانشگاه، بلندگوهای مجاور محل تحصن (نصب شده روی دیوار خارجی ساختمان ابن سینا) شروع به پخش اذان با صدای بلند کردند؛ اقدامی که بار دیگر تحصن سکوت را بر هم زد و با نارضایتی دانشجویان مواجه شد.

با بر هم خوردن تحصن سکوت، دانشجویان ضمن ابراز نارضایتی خود از مواجهه صورت گرفته، تجمعی را در همان محل، مقابل سلف، آغاز کردند. مدتی پس از شروع تجمع، جمعیت به موازات ساختمان امور تغذیه به سمت جنوب دانشگاه حرکت کردند. پس از نزدیک شدن به سردر اما، دانشجویان عضو هیئت الزهرا و بسیج شریف به صورت سازمان یافته در مقابل معترضان صف کشیدند و اقدام به تقابل با آن ها کردند.

تجمع دانشجویان بسیجی در دانشگاه شریف

بسیج دانشجویی نیز در بیانیه ای جداگانه، روایت خود را از وقایع این روز ارائه کرد که در بخشی از آن آمده است: جمعیت شبه عزادار که در تلاش برای رسیدن به سردر دانشگاه هستند و با حضور دانشجویان انقلابی مواجه شده اند، تلاش برای درگیری و عبور از جمعیت آن ها دارند که منجر به درگیری های پراکنده میان دو گروه می شود.

ساعت 13:19 | تقسیم شدن جمعیت و حضور اساتید

گروهی از شبه عزاداران فحاش که عبور از مسیر اصلی را ممکن ندیدند، سعی دارند تا از خیابان کنار ساختمان ریاست به سردر دانشگاه برسند که با صف بستن دانشجویان انقلابی از عبور آن ها جلوگیری می شود. در همین زمان برخی از اساتید از جمله دکتر تجریشی، دکتر بهمن آبادی، دکتر ابوالحسنی، دکتر فردمنش و دکتر فخارزاده با دقایقی حضور در فاصله میان دو گروه، سعی در گفت وگو با طرفین و جلوگیری از درگیری دارند.

ساعت 13:30 | شعارهای ناهنجار

شعارهای جمعیت شبه عزادار تندتر و وقیح تر از قبل ادامه می یابد که از بیان این شعارها معذوریم. در مقابل، شعارهای حیدر، حیدر ، الله اکبر ، یا مرگ یا خامنه ای و دیگر شعارهای آیینی از جمله سرود ای ایران، ای مرز پرگهر از سوی جمعیت دانشجویان انقلابی سر داده می شود.

ساعت 14:37 | رفتارهای هنجارشکنانه

درگیری لفظی با شعارهای طرفین به صورت پیوسته ادامه می یابد. در میان شعارها، شبه عزاداران برای عبور از جمعیت به قسمت خواهران هجوم می آورند و شعارهایی توهین آمیز علیه حجاب و ارزش های اسلامی سر می دهند. پس از دقایقی، تجمع کنندگان با پرتاب سنگ و بطری به سمت دانشجویان انقلابی روزه دار، شعارهای وقیحانه خود را ادامه می دهند. به کمک نیروهای حراست، چاقوی دو تن از شبه عزاداران گرفته می شود. در خلال این درگیری ها، تعدادی از دانشجویان انقلابی دچار جراحت می شوند و دو نفر از آن ها به علت برخورد سنگ با سر به بیمارستان منتقل شدند.

ساعت 15:30 | تنها تبادل شعار

تنش ها کاهش می یابد و دو گروه به رد و بدل کردن شعارها بسنده کرده اند. شعارهای هنجارشکنانه توسط گروهی قریب به 60 نفر سر داده می شود و جمعیت نزدیک به 170 نفر با فاصله اندک به تماشا ایستاده اند. این تجمع حدود ساعت 17 پایان یافت.