در یکی از شماره های اخیر مجله Empire، لوییز بلین، مدیر خلاقیت Blumhouse Games، به تغییر فرهنگی مهمی در نحوه اقتباس آثار سینمایی از رسانه های تعاملی اشاره کرد و گفت حالا ما در دوره ای زندگی می کنیم که دیگر عبارت اقتباس از بازی ویدیویی با تمسخر بیان نمی شود.

این جمله بازتاب دهنده دوره ای تحول آفرین می باشد که طی آن صنعت سرگرمی تا حد زیادی از نفرین فیلم های اقتباسی از بازی های ویدیویی عبور کرده است؛ آثاری که اغلب شکست می خوردند، حالا به پروژه هایی سودآور تبدیل شدند. با این حال، موفقیت تجاری همیشه به معنای تحسین منتقدان نیست؛ فیلم A Minecraft Movie نمونه روشنی از این مسئله تلقی می شود. این فیلم با فروش خیره کننده 961 میلیون دلاری، به دومین فیلم پرفروش اقتباسی از بازی های ویدیویی تبدیل شد، اما در سایت Rotten Tomatoes تنها امتیاز 46٪ را از منتقدان دریافت کرد؛ یعنی واکنشی نسبتاً سرد و متوسط را شاهد بود.

این اختلاف نشان دهنده روندی تکرار شونده است: مجموعه های عظیم و شناخته شده (اصطلاحاً آی پی های قدرتمند) می توانند صرفاً با اتکا به شهرت شان تماشاگران را به سالن های سینما بکشانند، حتی اگر داستان فیلم ضعف هایی داشته باشد. در سال های اخیر، اقتباس های ساخته شده از بازی های ویدیویی در حوزه تلویزیون بسیار موفق بودند. مجموعه هایی مانند Arcane و Cyberpunk: Edgerunners و Fallout هم تحسین منتقدان را برانگیختند و هم با استقبال گسترده مخاطبان روبه رو شدند. با این وجود در حوزه سینما، هرچند پیشرفت هایی دیده می شود، اما هنوز تعداد نمونه های واقعاً موفق آنقدر زیاد نیست که بتوان به راحتی فهرستی بلند از آثار شاخص تهیه کرد. به همین دلیل، گردآوری فهرستی قطعی از 10 فیلم برتر اقتباس شده از بازی های ویدیویی، همچنان کاری دشوار است.

فیلم Warcraft که سال 2016 اکران شد، در جلب نظر مثبت منتقدان غربی چندان موفق نبود. این فیلم که به کارگردانی دانکن جونز ساخته شد، در تلاش بود دهه ها داستان پردازی پیچیده و گسترده دنیای بلیزارد را در قالب یک درگیری واحد خلاصه کند؛ او نبرد میان انسان ها به رهبری آندوین لوتار (با بازی تراویس فیمل) و ارتش اورک ها را به تصویر کشید.

از نظر منتقدان، فیلم به دلیل روایت پیچیده و دشوارش برای مخاطبان ناآشنا، مورد انتقاد شدید قرار گرفت و در Rotten Tomatoes تنها امتیاز 29٪ را کسب کرد. با این حال، فیلم Warcraft از نظر فنی اثری قابل توجه محسوب می شود. این فیلم با استفاده جاه طلبانه از فناوری موشن کپچر (ضبط حرکات بازیگران برای خلق شخصیت های دیجیتالی)، توانست اورک ها را با سطحی از جزییات بصری و واقع گرایی به تصویر بکشد که کمتر اقتباسی به آن دست یافته است.

همین وفاداری به زیبایی شناسی و فضای فانتزی بازی باعث شد فیلم در گیشه جهانی بیش از 439 میلیون دلار بفروشد. موفقیت چشمگیرش در چین که با جابه جایی برخی رکوردها همراه بود، عملاً فیلم را از تبدیل شدن به یک شکست مالی نجات داد. اگرچه فیلم نامه عمق و پیچیدگی بازی را نداشت، اما Warcraft به دلیل جاه طلبی فنی و پایبندی بی پرده اش به فضای فانتزی حماسی، جایگاه دهم را در این فهرست به دست می آورد.

فیلم Five Nights at Freddy’s، محصول Blumhouse Productions، با بازی جاش هاچرسون در نقش مایک اشمیت ساخته شده است؛ نگهبانی که در یک مرکز تفریحی خانوادگی متروکه کار می کند. البته او تنها نیست، زیرا این مکان توسط انیماترونیک های قاتل تسخیر شده است.

از دید منتقدان، این فیلم به دلیل تکیه زیاد بر پیش زمینه های پیچیده و کمبود ترس های سنتی ژانر وحشت، چندان مورد توجه قرار نگرفت و امتیاز 33٪ را دریافت کرد. با این حال، فیلم به یک پدیده غیرقابل انکار تبدیل شد و با بودجه ای نسبتاً کم (20 میلیون دلار)، حدود 297 میلیون دلار در سراسر جهان فروخت.

این موفقیت مالی تا حد زیادی به احترام عمیق سازندگان به منبع اصلی (بازی ویدیویی) مربوط می شود. در تولید فیلم از انیماترونیک های واقعی شرکت Jim Henson’s Creature Shop استفاده شد تا فضایی ملموس، غوطه ور کننده، آشنا و باورپذیر برای بازیکنان خلق شود. اگرچه روایت داستان گاهی پراکنده و ناهماهنگ است و تقریباً فقط طرفداران قدیمی را هدف قرار می دهد، اما توانایی فیلم در بازآفرینی حس خفقان و اضطراب بازی اصلی، آن را به یکی از آثار شاخص اقتباس های مدرن از بازی های ویدیویی تبدیل کرده است.

نسخه سال 2002 فیلم Resident Evil پایه گذار یکی از پرکارترین مجموعه های سینمایی اقتباسی از بازی های ویدیویی بود. این فیلم که به کارگردانی پل دبلیو اس اندرسون ساخته شده، داستان آلیس (با بازی میلا یوویچ) را دنبال می کند؛ شخصیتی که در یک مرکز تحقیقاتی زیرزمینی آلوده به ویروس T، گرفتار شده است.

در زمان اکران، منتقدان برای فاصله گرفتن فیلم از ریشه های وحشت بقا بازی ها انتقاد کردند و مواردی همچون صحنه های اکشن کلیشه ای و ضعف در پرداخت شخصیت ها را از ایرادهای اصلی دانستند. با وجود این انتقادها و امتیاز متوسط 36٪ در راتن تومیتوز، فیلم با ایجاد یک سبک تکنو وحشت (ترکیب فناوری و ترس) موفق شد نظر مخاطبان را جلب کند.

این رویکرد خلاقانه باعث شد فیلم به فروش جهانی 103 میلیون دلار برسد و در نهایت پنج دنباله برای آن ساخته شود. هرچند این فیلم محصولی متعلق به آن زمان است (موسیقی نیو متالی مختص اوایل دهه 2000 و جلوه های ویژه کامپیوتری نسبتاً ابتدایی)، اما پایبندی اش به منطق درونی داستان و بازی قدرتمند یوویچ باعث شده به عنوان یک اثر کلاسیک کالت شناخته شود.

برای سال ها، نسخه 1995 فیلم Mortal Kombat، به عنوان استاندارد طلایی اقتباس از یک بازی مبارزه ای شناخته می شد. داستان فیلم حول محور لیو کانگ (با بازی رابین شو) و جانی کیج (با بازی لیندن اشبی) می چرخد که در یک تورنمنت ماورایی شرکت می کنند؛ مسابقه ای که سرنوشت زمین را تعیین می کند.

کارگردان فیلم، پل دبلیو اس اندرسون، عمداً حال و هوای اغراق آمیز و پرانرژی نسخه آرکید بازی را حفظ کرد؛ نتیجه فیلمی بود که به جای تلاشی صرفاً تجاری برای کسب درآمد، ادای احترامی صادقانه به بازی اصلی تلقی شد.

هرچند منتقدان به داستان ساده و جلوه های ویژه تاریخ گذشته اشاره کردند، اما موسیقی متن نمادین و طراحی مبارزات چشمگیر فیلم باعث شد در گیشه 122 میلیون دلار فروش داشته باشد. این موفقیت اهمیت زیادی داشت، زیرا نشان داد یک فیلم اقتباس شده از بازی ویدیویی می تواند بدون از دست دادن مخاطبان اصلی اش، به موفقیت تجاری برسد. با اینکه نسخه بازسازی شده در سال 2021 جلوه های ویژه بهتری داشت، نسخه 1995 همچنان به دلیل ریتم بهتر روایت و توانایی اش در بازآفرینی انرژی بازی های اوایل دهه 90، جایگاه خاصی در این فهرست دارد.

برخلاف بسیاری از فیلم های اقتباسی از بازی های ویدیویی که معمولاً روی داستان هایی کاملاً تخیلی تمرکز می کنند، فیلم Gran Turismo محصول سال 2023 بر پایه یک داستان واقعی و الهام بخش ساخته شده است. این فیلم زندگی جان ماردن برو را روایت می کند؛ نوجوانی که عاشق بازی های ویدیویی است و به طرز شگفت انگیزی در شبیه ساز رانندگی مهارت دارد. نقش او را آرچی مدکوی بازی می کند.

مهارت های جان در بازی، باعث می شود فرصتی استثنایی پیدا کند تا به جای دنیای مجازی، به عنوان یک راننده حرفه ای در دنیای واقعی وارد مسابقات اتومبیل رانی شود. او تحت هدایت مربی ای سخت گیر اما دلسوز به نام جک سالتر (با بازی دیوید هاربر) رقابت های حرفه ای را پیگیری می کند و با چالش هایی جسمی و ذهنی روبه رو می گردد.

کارگردانی فیلم را نیل بلومکمپ بر عهده داشته است. او با استفاده از فیلم برداری پیشرفته و طراحی صدایی بسیار دقیق، فضایی خلق کرده که حس و حال خود بازی و رابط کاربری آن را تداعی می کند. تماشاگران هنگام دیدن مسابقات، سرعت و هیجان را به صورت ملموس و نفس گیر احساس خواهند کرد؛ حتی برای برخی افراد مرز میان دنیای مجازی و واقعیت کم رنگ می شود.

از دید منتقدان، این فیلم عملکردی بهتر از باقی اقتباس ها داشته و امتیاز 65٪ را کسب کرده است. این فیلم به خاطر بازی خوب بازیگران و روایت داستان جذاب قهرمانی که شانس کمی دارد اما با تلاش فراوان پیش می رود، مورد تحسین قرار گرفت. هرچند فیلم نامه از الگوی نسبتاً قابل پیش بینی فیلم های ورزشی پیروی می کند، اما دقت فنی موجود در نمایش مسابقات و بار احساسی واقعی داستان باعث شده فیلم فراتر از یک اثر کلیشه ای صرفاً مسابقه ای باشد.

این انیمیشن پس از اکران در سال 2023، به یکی از پرفروش ترین فیلم های تاریخ سینما تبدیل شد. موفقیت آن دلیلی بود تا شرکت بازی سازی نینتندو به بازیگری جدی در صنعت هالیوود تبدیل شود. داستان این انیمیشن درباره ماریو (با صداپیشگی کریس پرت) است که با پرنسس پیچ (با صداپیشگی آنیا تیلور جوی) متحد می شود تا برادرش لوییجی (با صداپیشگی چارلی دی) را از دست شخصیت شروری به نام باوزر (با صداپیشگی جک بلک) نجات دهد.

این فیلم بیش از 1.36 میلیارد دلار در گیشه جهانی فروخت. با این حال، واکنش منتقدان دوگانه بود. بسیاری معتقد بودند فیلم بیش از حد به ارجاعات مخفی و جلوه های بصری پر زرق و برق تکیه کرده و از نظر داستانی عمق چندانی ندارد. به همین دلیل، امتیاز آن در راتن تومیتوز حدود 59٪ بود. با وجود این انتقادها، انیمیشن استودیوی Illumination بسیار رنگارنگ، پرجزییات و دقیق طراحی شده است.

یکی از دلایل موفقیت گسترده فیلم، جذابیت آن برای طیف وسیعی از مخاطبان است. این فیلم از یک طرف حس نوستالژی قوی ای برای گیمرهای بزرگسال ایجاد می کند و از طرف دیگر برای کودکان نسل جدید کاملاً قابل فهم و سرگرم کننده به نظر می رسد. شاید از نظر داستانی شاهکاری پیچیده نباشد، اما احیای یکی از محبوب ترین نمادهای تاریخ بازی های ویدیویی با چنین کیفیتی، این فیلم را به اثری مهم در بین عناوین اقتباسی از بازی ها تبدیل کرده است.

این فیلم به جای تمرکز بر مبارزه های سنتی پوکمون ها، داستانی معمایی با حال و هوای نوآر (سبکی تاریک، کارآگاهی و رازآلود) را انتخاب کرده است. همین رویکرد متفاوت باعث شد دنیای پاکت مانسترز با جذابیتی غیرمنتظره و حالتی واقع گرایانه به تصویر کشیده شود. داستان درباره تیم گودمن (با بازی جاستیس اسمیث) است که با یک پیکاچوی شوخ طبع (با صداپیشگی رایان رینولدز) همراه می شود تا راز ناپدید شدن پدرش را در شهری به نام رایم سیتی کشف کند.

طراحی صحنه و تولید فیلم نمونه ای درخشان از ساختن دنیایی باورپذیر با قوانین و جزییات منسجم است. پوکمون ها به صورت طبیعی در محیط شهری حضور دارند؛ در خیابان ها زندگی می کنند و با انسان ها تعامل دارند. به همین دلیل شهر حس زندگی واقعی و ملموسی دارد و صرفاً یک فضای دیجیتالی و مصنوعی نیست. منتقدان عموماً نظر مثبتی داشتند و فیلم با امتیاز 68٪، به خاطر جلوه های بصری خلاقانه و زمان بندی دقیق شوخی های رایان رینولدز مورد تحسین قرار گرفت. فروش جهانی آن نیز به 433 میلیون دلار رسید.

اهمیت این موفقیت در آن بود که نشان داد عناوین اقتباسی از بازی های ویدیویی می توانند وارد ژانرهای متفاوت شوند و در عین حال به روح و هویت اصلی اثر وفادار بمانند. هرچند بخش پایانی فیلم تا حدی به نمایشی پر زرق و برق برای جلوه های ویژه کامپیوتری تبدیل می شود، اما رابطه احساسی میان تیم و پیکاچو همچنان قلب تپنده داستان باقی می ماند و نمونه ای موفق از برخورد صادقانه با یک مجموعه بزرگ به شمار می رود.

طی اتفاقی غیرمنتظره، دنباله این انیمیشن که در سال 2019 اکران شده، در تمام ابعاد (نقدها یا کیفیت ساخت) از قسمت اول پیشی گرفت و به یکی از تحسین شده ترین عناوین سینمایی اقتباسی از بازی های ویدیویی تبدیل شد. داستان درباره رد (با صداپیشگی جیسون سودیکیس) است که مجبور می شود با دشمنان قدیمی اش، یعنی خوک های سبز، متحد شود تا با تهدیدی مشترک از جزیره ای مرموز مقابله کنند. برخلاف فیلم اول که در توجیه ساخت و گسترش داستان مشکلاتی داشت، قسمت دوم با جسارت به سمت کمدی شلوغ و اسلپ استیک (طنز فیزیکی و اغراق آمیز) حرکت کرد؛ سبکی که یادآور کارتون های کلاسیکی مثل لونی تونز است.

این تغییر لحن نتیجه داد و فیلم توانست امتیاز 72٪ را در راتن تومیتوز کسب کند. منتقدان از شوخی های خلاقانه، ریتم تند و بهبود چشمگیر کیفیت انیمیشن تمجید کردند. هرچند فروش جهانی آن حدود 154 میلیون دلار بود (که موفقیتی متوسط محسوب می شود)، اما ارزش واقعی فیلم در جاه طلبی خلاقانه اش نهفته است؛ به ویژه با توجه به اینکه منبع اقتباس آن یک بازی موبایل بود.

سه گانه Sonic the Hedgehog به موفق ترین نمونه عناوین اقتباسی از بازی های ویدیویی در دوران مدرن تبدیل شده است؛ موفقیتی که بیش از هر چیز به دلیل توجه به شیمی بین شخصیت ها و گوش دادن به بازخورد طرفداران به دست آمد. این مجموعه در سال 2020 از فیلم اول آغاز شد و با قسمت سوم در سال 2024 ادامه یافت. داستان درباره ، قهرمان اصلی، سونیک (با صداپیشگی بین شوارتز) است که با دانشمندی دیوانه و عجیب و غریب، دکتر روباتنیک (با بازی جیم کری)، مبارزه می کند.

این مجموعه شاید بیش از هر چیز برای ماجرای معروف Ugly Sonic شناخته شود؛ زمانی که طراحی اولیه شخصیت سونیک با واکنش منفی شدید مخاطبان روبه رو شد. استودیو تصمیم گرفت اکران فیلم اول را به تعویق بیندازد تا ظاهر شخصیت را اصلاح کند. این شفافیت و احترام به نظر طرفداران نتیجه داد، زیرا هر سه فیلم با استقبال تجاری گسترده روبه رو شدند.

فیلم سوم حتی با کسب امتیاز 86٪ (بالاترین امتیاز در میان سه قسمت) و فروشی بیش از 492 میلیون دلار، رکورد جدیدی برای این مجموعه ثبت کرد. همچنین معرفی شخصیت شدو (با صداپیشگی کیانو ریوز) در قسمت سوم، بُعد احساسی عمیق تری به داستان داد و مشخص نمود این فیلم ها می توانند هم زمان با رشد مخاطبان شان، از نظر داستانی پخته تر شوند.

در صدر این فهرست، فیلم Werewolves Within قرار دارد؛ یک کمدی ترسناک محصول 2021 که با الهام از ایده نتیجه گیری اجتماعی (تبادل نظر و حدس زدن، هویت مخفی دیگران) در یک بازی واقعیت مجازی از شرکت یوبیسافت ساخته شده است. کارگردانی این فیلم بر عهده جاش روبن بوده و نویسندگی اش توسط میشنا وولف انجام شده است. داستان درباره یک جنگلبان تازه وارد (با بازی سم ریچاردسون) و یک کارمند اداره پست (با بازی میلانا واینتروب) است که در شهری کوچک و برفی میان مجموعه ای از قتل های مرموز گرفتار می شوند.

فیلم Werewolves Within نمونه ای درخشان از هنرنمایی برجسته گروهی و بهره گیری از فیلم نامه ای هوشمندانه است. این اثر با کسب امتیاز خیره کننده 86٪، بالاترین میزان رضایت منتقدان را بین عناوین سینمایی اقتباسی از بازی های ویدیویی به دست آورد.

نکته برجسته فیلم این است که به جای تکیه بر بودجه های عظیم و جلوه های ویژه پرهزینه، بر حس بی اعتمادی، سوءظن و تنش میان شخصیت های عجیب و غریب داستان تمرکز می کند؛ عناصری که دقیقاً حال و هوای یک بازی چندنفره را بازآفرینی می کنند. هرچند عملکرد مالی فیلم به دلیل اکران هم زمان سینمایی و دیجیتالی اش محدود بود، اما میراثش بی رقیب باقی ماند. این فیلم نشان داد برای ساخت یک اقتباس موفق از بازی های ویدیویی، بیش از هر چیز باید به کسب درکی درستی از جذابیت های بنیادین منبع اصلی توجه داشت و صرفاً بودجه کلان و جلوه های ویژه ی بلاک باستری دلیلی برای موفقیت نیستند.