فرارو- تیترهایی شبیه به 45 درصد هم عدد بزرگی است یا معترضان چه افرادی بودند و چه می خواستند؟ موضوعاتی است که محدوده سنی شرکت کنندگان در نارآرامی های دی 1404 را برجسته می کند؛ در روزهای گذشته نیز آمارهای تازه ای ارائه شده که مورد توجه قرار گرفته است.

به گزارش فرارو، اهمیت ارزیابی های آماری که می توانند وقایع دی 1401 را ریشه یابی کنند، ابتدا توسط پزشکیان مطرح شد. در این راستا، بهمن اکبری، رایزن فرهنگی ایران در عربستان، تلاش کرد در اوایل بهمن ماه، ارزیابی مستندی از حوادث اخیر ارائه دهد. بر اساس انتخاب او از میان 252 بازداشت شده، 11 نفر مورد بررسی قرار گرفتند که نشان می دهد این پدیده عمدتا ماهیتی اجتماعی، هویتی و اقتصادی دارد و نه صرفا امنیتی یا ایدئولوژیک.

ویژگی اصلی معترضان، مردان جوان، مجرد، کم تحصیل، بدون سابقه کیفری و متعلق به طبقه متوسط و فرودست است که با احساس بی آیندگی، بی عدالتی و انفصال از نهادهای رسمی مواجه اند. این نخستین ارزیابی هایی بود که منتشر شد؛ با این حال، در حال حاضر، اطلاعات پراکنده ای از درصدهای سنی افراد شرکت کننده در وقایع دی در دست است که قابل بررسی است.

چهارشنبه 29 بهمن ماه، احسان عظیمی راد، سخنگوی کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس، از حضور 17 درصدی نوجوانان در ناآرامی های دی خبر داد. وی با اشاره به وضعیت برخی استان ها افزود: در برخی از استان ها حتی تا 45 درصد جمعیت قشر زیر 20 سال یعنی نسل نوجوان و جوان ما گزارش شده است. این مسئول در حالی که بر اهمیت سامان یافتن رابطه دانش آموز با معلم و مدرسه تاکید دارد، عنوان می کند: حتی شنیده ام در بعضی از مدارس یک کلاس به صورت کامل در این اغتشاشات شرکت کرده بود؛ یعنی تا این حد وضعیت به نظر من مطلوب و خوب نیست.

یک روز پس از ارائه این آمار، معاون سابق وزارت ورزش با اشاره به آمار بازداشتی های دی توضیح داد: با 11 هزار نفر از بازداشت شدگان حوادث دی ماه مصاحبه شده است؛ 27 درصد از این افراد نیز زیر 18 سال داشته اند. به جز بحث صحبت با 11 هزار نفر از بازداشت شدگان آمار ارائه توسط وی در گزارش بهمن اکبری، رایزن فرهنگی ایران در عربستان هم مطرح شده بود.

تحلیلگران با بررسی این آمار اشاره دارند حضور نوجوانان در اعتراضات، پدیده ای تازه نیست. از اعتراضات 1398 تا نقطه عطف 1401 و سپس دی ماه، سهم نوجوانان به تدریج پررنگ تر شده است.

در کنار حضور نوجوانان، جوانان زیر 30 سال نیز سهم قابل توجهی در ناآرامی های دی داشته اند. در گزارشی که اوایل بهمن ارائه شد، به این نکته اشاره شده و آمده است: حوادث دی ماه 1404 ایران نیز با ویژگی های منحصر به فرد خود، نمونه بارز یک بحران اجتماعی جوان محور است که نیازمند تحلیل فراتر از خوانش های امنیتی متعارف است. این گزارش همچنین تاکید کرده که 77 درصد دستگیرشدگان زیر 30 سال بوده اند.

به جز آماری که از سنین بازداشت شدگان در دست است 30 بهمن ماه، عزت الله ضرغامی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: تحقیقات نشان داد که 70 درصد معترضین بین 18 تا 30 سال هستند و انباشت نارضایتی، کینه و بروز حرکت های خشن و تخریبی فرزندان معترض ما، ناشی از ایجاد گسل عمیق با حاکمیت به دلیل فقدان همزبانی و درک صحیح آنان بوده است.

در تحلیل حضور جوانان در ناآرامی ها و بررسی علل این اقدام حمیدرضا جلایی پور، تحلیلگر سیاسی می گوید: از 11 میلیون نفر جوانان کشور که در بازه سنی 15 تا 35 سال قرار دارند، 2.5 میلیون نفر آنان در تعلیق محسوب می شوند که نه در حال تحصیل اند و نه شغلی دارند. جوانانی که افقی پیش روی خود نمی بینند، با خشمی شدید وارد عرصه اعتراضات شدند.

در کنار بررسی هایی که نشان می دهد بخش قابل توجهی از افراد حاضر در ناآرامی های دی، جوان یا نوجوان بوده اند، آمارها و دسته بندی های جدید با نگاهی طبقاتی و اجتماعی مطرح شده است.

سعید کرمی، معاون نهاد رهبری در دانشگاه ها، اول اسفند ماه، ضمن تاکید بر اهمیت مرجعیت دانشگاه ها و اساتید در حل بحران ها، اظهار داشت: در گزارشی که از مخاطبان ارائه شد، مشخص شد هرچه سطح تحصیلات و آگاهی جامعه بالاتر می رود، میزان مشارکت در اغتشاشات به شدت کاهش می یابد؛ حدود 80 درصد از کسانی که در اغتشاشات شرکت کرده اند، تحصیلات دیپلم یا زیر دیپلم داشته اند.

این آمار که پیش تر در گزارش اوایل بهمن ماه ارائه شده بود، در ادامه با داده های دیگری تکمیل شد:

لازم به توضیح است این آمارها از یک نمونه 252 نفره شامل 11 نفر از دستگیرشدگان حوادث دی ماه 1404 استخراج شده است و تصویری از ترکیب اجتماعی، اقتصادی و هویتی معترضان ارائه می دهد و آمارهایی که جسته و گریخته از زبان مسئولین بیان می شود اشاره به همان گزارش تهیه شده از ابتدای بهمن دارد.