حتماً فکر می کنید که نسبت به دیگران، آینده را بهتر پیش بینی می کنید. اشتباه می کنید.

به گزارش اکوایران، تحقیقات نشان می دهد حتی مدیران ارشد شرکت های بزرگ آمریکایی هم در پیش بینی فردا درمانده هستند. آن ها درست یک سال قبل از شروع بحران 2008، بدترین سناریوی مپمکن را یک بازار راکد پیش بینی کرده بودند و سقوطی را که آمد، ندیدند.

در پی وقوع رکود بزرگ اقتصادی، یک سوال ذهن ها را به خود مشغول کرده است: چطور شد که اکثر رهبران تجاری آمدن آن را پیش بینی نکردند؟ در تقریبا تمام صنایع و حتی در میان دولتمردان، فروپاشی اقتصادی سال 2008 یک غافلگیری تمام عیار بود؛ یک (قوی سیاه) که کمتر کسی حتی احتمال رخ دادنش را در نظر گرفته بود.

مشکل کجای تفکر این مدیران بود؟ به نظر می رسد که این تصمیم گیرندگان قربانی یک نقص روانشناختی شده اند که در صدها مطالعه علمی به اثبات رسیده است: اعتمادبه نفس بیش از حد.

اعتمادبه نفس بیش از حد خود را به دو شکل نشان می دهد. اول، اثر بهتر از میانگین است، جایی که اکثر ما فکر می کنیم در بیشتر زمینه ها از دیگران تواناتر و باهوش تر هستیم. دوم، و شاید خطرناک تر، کالیبراسیون اشتباه است؛ یعنی شکافی بین آنچه فکر می کنیم می دانیم و آنچه واقعاً می دانیم. این فاصله میان حس قطعیت ذهنی ما و واقعیت عینی است.

برای درک این مفهوم، یک آزمایش ساده انجام دهید. بدون نگاه کردن به اینترنت، قطر کره ماه را به کیلومتر حدس بزنید. دو عدد بگویید: یک حد پایین، به طوری که 90 درصد اطمینان دارید قطر واقعی از آن بیشتر است، و یک حد بالا، با 90 درصد اطمینان از اینکه قطر واقعی از آن کمتر است. از نظر آماری، این به شما بازه ای با 80 درصد اطمینان می دهد.

در آزمایش هایی که از مردم چنین سوالاتی پرسیده می شود، تقریبا همه بازه هایی بسیار باریک تر از آنچه باید، ارائه می دهند. یعنی پاسخ صحیح، بیشترمواقع، خارج از بازه ی تخمینی آن ها قرار می گیرد. راستی، قطر ماه 3480 کیلومتر است. غافلگیر شدید؟

برخی اقتصاددانان معتقدند که این یافته ها که عمدتا از آزمایش روی دانشجویان به دست آمده، در دنیای واقعی و بازارهای رقابتی صدق نمی کند. به گمان آن ها، مدیران ارشد شرکت های بزرگ که در این آزمایش ها نقش خوکچه هندی را بازی می کنند، بسیار خوش کالیبره تر هستند. اما یک مقاله جدید نشان می دهد که این دیدگاه خوش بینانه، خود نوعی اعتمادبه نفس بیش از حد است.

در این مقاله، سه اقتصاددان مالی به نام های ایتزاک بن دیوید، جان آر گراهام و کمپبل آر هاروی، به این نتیجه رسیدند که مدیران ارشد مالی شرکت های بزرگ آمریکایی در پیش بینی آینده چندان خوب عمل نمی کنند. این تحقیق از داده های یک نظرسنجی فصلی استفاده کرده که دانشگاه دوک از سال 2001در میان مدیران مالی انجام می دهد.

در این نظرسنجی، از مدیران مالی خواسته می شد که بازده مورد انتظار شاخص S&P 500 را برای سال آینده پیش بینی کنند، هم بهترین حدس خود را بگویند و هم بازه ی اطمینان 80 درصدی شان را. یعنی باید عددی می دادند که با 90 درصد اطمینان، بازده واقعی کمتر از حد بالای آن و با 90 درصد اطمینان، بیشتر از حد پایین آن باشد.

نتایج نشان داد که مدیران مالی، به عنوان یک گروه، کالیبراسیون وحشتناکی دارند. بازده واقعی بازار در سال بعد، تنها در یک سوم موارد درون بازه ی اطمینان 80 درصدی آن ها قرار می گرفت. به عبارت دیگر، این مدیران اجرایی در پیش بینی بازار سهام چندان ماهر نبودند. در واقع، پیش بینی های آن ها همبستگی منفی با بازده واقعی داشت. برای مثال، در نظرسنجی 26 فوریه 2009، مدیران مالی بدبین ترین پیش بینی خود را ارائه دادند و انتظار بازدهی تنها 2.0 درصدی برای بازار با حد پایین منفی 10.2 درصد را داشتند. اما در واقعیت، بازار در سال بعد 42.6 درصد صعود کرد.

شاید عجیب نباشد که مدیران مالی نتوانند مسیر بازار سهام را دقیق پیش بینی کنند. اگر می توانستند، الان مدیر صندوق های سرمایه گذاری بودند و میلیاردها دلار پول به جیب می زدند. اما نکته نگران کننده این است که ظاهرا بسیاری از این مدیران متوجه نیستند که توانایی پیش بینی ندارند. و به همان اندازه مهم، به نظر می رسد که از نوسانات ذاتی بازار، حتی در شرایط عادی، بی اطلاع هستند.

یافته جالب دیگر این است که بازه های اطمینان این مدیران پس از بازارهای نزولی گسترده تر می شود، عمدتا به این دلیل که تخمین های حد پایین آن ها بدبینانه تر می شود. این یافته، تفسیر جدیدی از اظهار نظر اخیر بن برنانکی، رییس فدرال رزرو، ارائه می دهد که چشم انداز اقتصادی را به طور غیرعادی نامطمئن توصیف کرد.

اگرچه من به طور غریزی این ارزیابی را قبول دارم، اما این نتایج نشان می دهد که ممکن است یک توهم باشد: بله، بعد از روزهای بد، اوضاع نامطمئن تر به نظر می رسد، اما افت های شدید بازار معمولا پس از بازارهای گاوی طولانی رخ می دهند، زمانی که ما کمترین احساس عدم اطمینان را داریم. برای مثال، در نظرسنجی مدیران مالی در اواسط 2007، میانگین حد پایین پیش بینی بازده بازار برای سال بعد، 0.2 درصد بود. به عبارت دیگر، بدترین سناریویی که این گروه متصور بودند، یک بازار راکد بود. و می دانیم که بلافاصله بعد از آن، بازار سقوط آزاد خود را آغاز کرد.

درست مانند مدیران مالی، مدیران عامل نیز اغلب دچار اعتمادبه نفس بیش از حد هستند که می تواند آن ها را به تصمیمات نابخردانه ای سوق دهد. به عنوان مثال، در مقاله ای در سال 1986، ریچارد رول، اقتصاددان، پیشنهاد کرد که اعتمادبه نفس بیش از حد، یا همان چیزی که او )غرور( نامید، می تواند توضیح دهد چرا شرکت ها مبالغ هنگفتی برای تصاحب شرکت های دیگر می پردازند. این حق بیمه های پرداختی عجیب به نظر می رسند، زیرا شرکت های خریدار اغلب به نظر نمی رسد از این تصاحب ها سودی ببرند.

پروفسور رول اشاره کرد که شرکت های خریدار معمولا در گذشته نزدیک عملکرد بسیار خوبی داشته اند و این باعث می شود مدیران عامل آن ها به اشتباه باور کنند که موفقیتشان را می توانند در شرکت های هدف تکرار کنند، زمانی که خودشان کنترل آن ها را به دست بگیرند.

پروفسور رول اخیرا مقاله دیگری در این زمینه با سه همکار فرانسوی خود نوشته است. در این تحقیق، آن ها شکل خاصی از غرور را بررسی کردند: خودشیفتگی. آن ها از یک معیار ساده و غیرمزاحم استفاده کردند که توسط روانشناسان تایید شده است: شمارش تعداد دفعاتی که یک فرد در ارتباطات خود از ضمیر اول شخص من و مرا استفاده می کند. آن ها دریافتند مدیران عامل خودشیفته تر، تصاحب های تهاجمی تری با قیمت های بالاتر نسبت به همتایان متواضع تر خود انجام می دهند و این تصاحب های تهاجمی، چندان مورد استقبال بازار سهام قرار نمی گیرد.

دو درس مهم از این تحقیقات به دست می آید. اول، نباید انتظار داشته باشیم که رقابت برای رسیدن به پست مدیریت ارشد، افراد دارای اعتمادبه نفس بیش از حد را حذف کند. در واقع، این رقابت ممکن است به انتخاب چنین افرادی منجر شود. یکی از راه های رسیدن به اتاق هیئت مدیره، ترکیب اعتمادبه نفس بیش از حد با شانس است؛ ترکیبی که تشخیص آن از مهارت واقعی دشوار است. مدیران عاملی که از این راه به قله می رسند، اغلب وقتی شانس آن ها تمام می شود، زمین می خورند.

درس دوم از مارک تواین است: : چیزهایی که نمی دانی، دردسر درست نمی کنند. این چیزهایی است که با قطعیت می دانی، اما درست از آب درنمی آیند، که گریبانگیرت می کنند. در تجارت، همانند زندگی، بزرگ ترین ریسک ها اغلب در نادانسته ها نهفته نیست، بلکه در توهمات دلپذیری است که آن ها را به عنوان واقعیت مسلم می پذیریم.