فرارو- دور دوم مذاکرات غیرمستقیم میان ایالات متحده و ایران با میانجی گری سلطنت عمان در ژنو برگزار شد و حدود سه ساعت به طول انجامید؛ نشستی که تمرکز فنی و سیاسی روشنی بر آن حاکم بود. اعلام ایران مبنی بر دستیابی به مجموعه ای از اصول راهنما برای گام های بعدی، نشانه ای از گذار روند مذاکرات از مرحله آزمودن مواضع به مرحله تثبیت چارچوب مرجع به شمار می رود.

به گزارش فرارو، در عرف مذاکراتی، اصول راهنما به معنای توافق بر حدود بحث، تعریف موضوعاتی است که در متن احتمالی گنجانده خواهد شد و تعیین دامنه تعهدات ممکن را شامل می شود. از این رو، این فرمول روند را در مسیر نگارش تدریجی قرار می دهد و باب گفت وگوهای تفصیلی درباره سطوح غنی سازی، سازوکارهای نظارتی و سقف کاهش تحریم ها را می گشاید.

در عمل، تثبیت اصول پیش از آغاز نگارش متن توافق نشان دهنده تمایل به کاهش دامنه غافلگیری های بعدی است؛ زیرا چارچوب مرجع مشترک امکان مدیریت اختلاف ها را در محدوده ای مشخص فراهم می کند و به هر طرف اجازه می دهد انعطاف پذیری طرف مقابل را بدون اعلام تعهدات نهایی بیازماید. این مرحله به نقطه اتکای کار آینده تبدیل می شود، زیرا گفت وگو از عناوین کلی به جزییات اجرایی منتقل می شود.

در همین چارچوب، گفت وگوی تلفنی میان کی یر استارمر، نخست وزیر بریتانیا و دونالد ترامپ، رییس جمهور آمریکا، درباره توافق هسته ای در بستر ژنو، مذاکرات را در سطحی فراتر از رابطه دوجانبه آمریکا و ایران قرار می دهد؛ زیرا ورود لندن به صحنه نشان می دهد که هر تفاهم احتمالی آینده نیازمند هماهنگی فراآتلانتیکی، چه در حوزه تحریم ها و چه در سطح تضمین های سیاسی خواهد بود.

این ارتباط، بُعد اروپایی پرونده را دوباره تثبیت می کند؛ چرا که بریتانیا، به عنوان یکی از طرف های توافق پیشین، از تجربه مذاکراتی برخوردار است و در شکل دهی به محیط سیاسی پیرامون مذاکرات نقش ایفا می کند. از این رو، هماهنگی آمریکا و بریتانیا بُعدی بین المللی به روند می بخشد و قابلیت تبدیل هر تفاهمی را به اقدامات عملی در شورای امنیت یا در چارچوب رژیم های تحریمی تقویت می کند.

هم زمان با ادامه مذاکرات در ژنو، ایالات متحده حضور نظامی خود را در خاورمیانه تقویت کرده و بر اساس گزارش های منتشرشده در دو روز گذشته، بیش از 50 جنگنده پیشرفته را به پایگاه های منطقه اعزام کرده است. این آرایش شامل جنگنده هایی از نسل های مختلف است که توان اجرای مأموریت های برتری هوایی و حملات دقیق دوربرد را دارند و از سطح بالای آمادگی عملیاتی حکایت می کنند. هم زمانی آن با مذاکرات، این اقدام را در منظومه ای همراه با روند سیاسی قرار می دهد و نشان می دهد که مسیر دیپلماتیک در چارچوبی امنیتی و منضبط حرکت می کند؛ چرا که تقویت حضور هوایی، ظرفیت نظارت و بازدارندگی را افزایش می دهد و برای هر تحول ناگهانی پوشش عملیاتی فراهم می کند.

روزنامه بریتانیایی تلگراف فاش کرد که جنگنده هایی که دونالد ترامپ، اخیراً دستور اعزام آن ها را به خاورمیانه صادر کرده است، مسیر را برای یک کارزار بمباران گسترده علیه ایران هموار می کنند. این روزنامه به نقل از منبعی در دولت آمریکا گزارش داد که احتمال بروز جنگ در هفته های آینده اکنون به 90 درصد رسیده است؛ در حالی که رییس پیشین یکی از دستگاه های اطلاعاتی اسراییل نیز گفته است که باور دارد حمله ظرف چند روز آینده اجرا خواهد شد.

کارشناسان اعلام کرده اند که افزایش شمار هواپیماهای جنگی اعزامی به خاورمیانه، به احتمال زیاد برای فراهم سازی مسیر ورود بمب افکن های سنگین به منظور هدف قرار دادن قلب نظام ایران به کار گرفته خواهد شد. تلگراف همچنین اشاره کرد که شمار زیادی از جنگنده های آمریکایی و هواپیماهای پشتیبانی، از جمله تانکرهای سوخت رسان هوایی، در طول این هفته در حال حرکت به سمت شرق مشاهده شده اند و این تحرکات شتاب گرفته است.

تحلیلگران با توجه به نزدیک شدن ناوگروه هواپیمابر آمریکایی جرالد آر. فورد و همچنین حضور ناو هواپیمابر آبراهام لینکلن که پیش تر در منطقه مستقر شده بود، بر این باورند که دونالد ترامپ خود را برای یک کارزار نظامی مستمر علیه ایران آماده می کند. به نوشته این روزنامه، در فاصله 24 ساعت منتهی به شامگاه سه شنبه، بیش از 50 جنگنده آمریکایی از جمله جنگنده های اف-35 و اف-16 به منطقه منتقل شده اند. علاوه بر آن، ده ها پرواز هواپیماهای سوخت رسان هوایی نیز در مسیر شرق رصد شده است و بر حجم تحرکات افزوده شده است.

یکی از وب سایت های ردیابی پروازهای نظامی در اینترنت اعلام کرده است که به نظر می رسد هر آنچه توان پرواز یا سوخت گیری دارد، به سمت منطقه حرکت می کند و این روند ادامه دارد. ساشا بوخمان، پژوهشگر مؤسسه بین المللی مطالعات راهبردی در بحرین، در گفت وگو با تلگراف تصریح کرد که به احتمال زیاد از جنگنده های سریع مانند اف-16 و اف-35 برای گشودن مسیر به سوی اهداف اصلی استفاده خواهد شد.

منابع آگاه به وب سایت آکسیوس گفته اند که هرگونه درگیری احتمالی، به حملات محدود مانند آنچه تابستان گذشته رخ داد، محدود نخواهد شد؛ بلکه ممکن است به کارزاری طولانی مدت و چند هفته ای بینجامد. تحلیلگران به مجله نیوزویک گفته اند که این گسترش نظامی صرفاً جنبه بازدارنده ندارد، بلکه آماده سازی برای اجرای حملات هوایی و دریایی مستمر را نشان می دهد؛ حملاتی که برای اجرای یک کارزار طولانی علیه تأسیسات هسته ای و موشکی ایران ضروری خواهد بود. این تحرکات حاکی از آن است که اگر ایران همچنان از پذیرش خطوط قرمز تعیین شده از سوی ترامپ خودداری کند، واشنگتن آمادگی اجرای عملیات نظامی گسترده را خواهد داشت.

روزنامه وال استریت ژورنال گزارش داده است که ایالات متحده بزرگ ترین آرایش هوایی خود در خاورمیانه از زمان حمله به عراق در سال 2003 را در حال شکل دادن است. همچنین یک ناو هواپیمابر دوم که حامل هواپیماهای تهاجمی و جنگ الکترونیک است، در مسیر خاورمیانه قرار گرفته است و به آرایش دریایی موجود خواهد پیوست. در چارچوب این تقویت دریایی، ناو هواپیمابر یو اس اس آبراهام لینکلن به همراه شماری از ناوشکن های مجهز به سامانه های رهگیری موشک های بالستیک در منطقه حضور دارد، و ناو یو اس اس جرالد آر. فورد نیز با گروه رزمی خود در حال حرکت به سوی منطقه است و به این تمرکز قدرت خواهد افزود.

مقام های آمریکایی می گویند ایالات متحده اکنون قادر است به جای اجرای یک حمله محدود ــ مشابه عملیات چکش نیمه شب که در ژوئن گذشته تأسیسات هسته ای ایران را هدف قرار داد یک کارزار هوایی ممتد را که ممکن است هفته ها ادامه یابد، اجرا کند و دامنه عملیات را گسترش دهد. به نوشته این روزنامه، گزینه های پیش روی دونالد ترامپ از حملات محدود علیه تأسیسات هسته ای و پایگاه های موشک های بالستیک آغاز می شود و تا یک کارزار گسترده تر ادامه می یابد که می تواند رهبران سیاسی و نظامی ایران را هدف قرار دهد.

با وجود گستردگی آرایش کنونی، این سطح از نیرو همچنان به مراتب کمتر از استقراری است که واشنگتن در جنگ خلیج فارس 1991 یا پیش از حمله به عراق در سال 2003 انجام داده بود. در جنگ خلیج فارس 1991، شش ناو هواپیمابر و بیش از 1300 هواپیمای آمریکایی مشارکت داشتند و پیش از حمله به عراق نیز حدود 863 هواپیما در خاورمیانه مستقر شده بود و آرایش گسترده تری شکل گرفته بود. با این حال، با وجود این آمادگی نظامی، منابع یادشده تأکید می کنند که ترامپ هنوز تصمیم نهایی برای آغاز حمله را اتخاذ نکرده است و ترجیح می دهد به توافقی دیپلماتیک دست یابد که غنی سازی اورانیوم را متوقف کند و برنامه های موشکی ایران را محدود سازد و تنش را مهار کند.