نیروی هوایی سلطنتی عربستان (RSAF) یک متحد حیاتی برای ایالات متحده و سایر اتحادهای چند ملیتی است که در خاورمیانه فعالیت می کنند. سعودی ها یک ساختار نظامی منحصر به فرد متمرکز بر هوانوردی نظامی با نیرویی تماماً داوطلب دارند که متشکل از بسیاری از اعضای خانواده سلطنتی (شاهزاده ها) و سایر اعضای عالی رتبه جامعه سعودی است. با توجه به موقعیت استراتژیک سعودی، ارتش ایالات متحده در سال های گذشته برای حمایت از نیروهای اعزامی خود به شدت در تاسیسات هوایی مشترک سرمایه گذاری کرده است. زیرساخت های تعمیر و نگهداری و فناوری هوانوردی که مشترکاً اداره می شوند، از بهترین ها در جهان هستند، با یک سری تجهیزات و خدمات که عمدتاً تنها در داخل خاک ایالات متحده در دسترس هستند.

نیروی هوایی عربستان ناوگان بزرگی از جنگنده F-15 SA Eagle، نسخه صادراتی ویژه عربستان برای دفاع هوایی ساخت بویینگ و هواپیمای ترابری C-130H Hercules ساخت لاکهید مارتین برای ماموریت های حمل و نقل هوایی در اختیار دارد. عربستان سعودی برای پشتیبانی از خلبانان جنگنده های تهاجمی خود و همچنین ماموریت های متحدین در منطقه، هواپیمای آواکس E-3 Sentry ساخت بویینگ را نیز در اختیار دارد. E-3 Sentry بر اساس یک بویینگ 707، اولین جت بال بزرگی است که از درهای این کارخانه بیرون آمد، هواپیمایی با یک آرایه راداری عظیم برای سیستم هشدار و کنترل هوابرد خود (AWACS). سعودی ها یکی از معدود اپراتورهای این دارایی هوایی بسیار محافظت شده هستند، در حالی که فهرست کوتاه دارندگان این هواپیمای آواکس تنها به ایالات متحده، عربستان سعودی، فرانسه، ناتو و اکنون شیلی می شود که هواپیماهای E-3 Sentry بازنشسته بریتانیا را در سال 2021 خریداری کرد.

اگرچه این جت های بال بزرگ قدرتمند هنوز هم نیرویی هستند که می توان روی آن ها حساب کرد، اما دارند پیر می شوند. بنابراین، در حالی که هواپیمای ملقب به “چشم در آسمان” عربستان سعودی رفته رفته سن خود را نشان می دهد، آینده برای آن چگونه به نظر می رسد؟

ویژگی تعیین کننده برای اکثر هواپیماهای AEW و AWACS یک گنبد راداری بزرگ و چرخان است که قادر به نظارت دوربرد، در تمام ارتفاعات و ردیابی هدف است. رادار پیشرفته E-3 با سیستم قابلیت های شناسایی دوست یا دشمن (IFF) برای رهگیری، شناسایی و ردیابی هواپیماهای دوست و متخاصم حتی در ارتفاعات پایین یکپارچه شده است. E-3 Sentry ممکن است در مقایسه با هواپیماهای جدیدتر E-2D Hawkeye ساخت نورثروپ گرومن یا E-7 Wedgetail ساخت بویینگ پلتفرم قدیمی تری باشد. با این حال، سن فقط یک عدد است و E-3 ​​همچنان نقش ارزشمندی در دکترین جنگ هوایی استراتژی نظامی ایالات متحده و عربستان دارد.

این هواپیما در حال حاضر در خدمت نیروی هوایی ایالات متحده، نیروی هوایی و فضایی فرانسه، نیروی هوایی سلطنتی عربستان سعودی و نیروی هوایی شیلی قرار دارد و در مجموع 68 فروند از آن طی یک دوره تولید 15 ساله از 1977 تا 1992 از کارخانه های بویینگ خارج شد. E-3 Sentry در ابتدا برای جایگزینی با Lockheed EC-121 Warning Star طراحی شده بود؛ یک پلتفرم قدیمی تر آواکس که همچنان از موتورهای پیستونی استفاده می کرد.

پس از یک فرآیند رقابتی توسعه، شرکت بویینگ توسط نیروی هوایی برای این پروژه انتخاب شد و نمونه اولیه آن به سامانه های راداری طراحی شده توسط وستینگهاوس و هیوز مجهز گردید. از میان این دو، رادار پالس-داپلرِ وستینگهاوس در نهایت برای آزمایش و به کارگیری نهایی انتخاب شد. نخستین فروند E-3 تولیدی در سال 1977 وارد خدمت نیروی هوایی ایالات متحده شد و روند تحویل آن در طول ده سال بعد ادامه یافت.

E-3 از طریق بهبود بهبود مدیریت میدان نبرد، کنترل تسلیحات و هشدار اولیه، از عملیات هوا به هوا و هوا به زمین پشتیبانی می کند و اطمینان می دهد که فرماندهان کنترل نبرد هوایی را به دست آورده و حفظ می کنند. سیستم های ماموریت روی این هواپیما، داده های بی درنگ موقعیت های دشمن و دوستان را به خدمه هواپیما و سپس به واحدها و فرماندهان دیگر در مکان های دوردست و مراکز فرماندهی در سراسر فضای نبرد می رسانند. E-3 Sentry با توانایی واکنش سریع به نقاط حساس میدان نبرد و پشتیبانی از استقرار نیروهای چند ملیتی، یک دارایی کلیدی برای هماهنگی عملیات نظامی در سناریوهای بالقوه متعدد است.

E-3 Sentry، نقش مهمی در تقویت ساختار نظامی ایالات متحده در منطقه خلیج فارس ایفا کرده است. در سال 1979، ایالات متحده تمرینات نظامی را در عربستان سعودی با آواکس های آمریکایی و در همکاری با هواپیماهای آواکس سعودی ترتیب داد. سپس، پس از آغاز تهاجم عراق به ایران در سال 1980، ایالات متحده چهار آواکس را به عربستان سعودی اعزام کرد، جایی که آنها تحت فرماندهی آمریکا عمل می کردند. در سال 1981، دولت ریگان پیشنهاد فروش پنج آواکس را به سعودی ها داد که پنجمین و آخرین آن ها در سال 1987 تحویل شد و ناوگان جهانی این هواپیمای ویژه جمع آوری اطلاعات را به 57 فروند رساند.

زمانی که آواکس ها را در خارج از کشور بازاریابی می کرد، پنتاگون معمولاً آنها را به عنوان پلتفرم های دفاعی بسیار پیشرفته تبلیغ می کرد. با این حال، در ابتدا، AWACS توسط نیروی هوایی ایالات متحده به عنوان یک دارایی تهاجمی به کنگره معرفی شد تا با شناسایی و تعیین اهداف برای هماهنگ کردن حملات جنگنده ها، علاوه بر ارائه قابلیت هشدار اولیه در مورد حملات خصمانه، کارآیی نیروهای دیگر را افزایش دهد. E-3 Sentry برد راداری تقریباً 560 تا 640 کیلومتری دارد. آنها به طور مداوم به اطلاعات میدانی نبرد در طول درگیری در عراق و افغانستان که چندین دهه به طول انجامید، کمک کرده اند که با داده های بدست آمده از ماهواره های اطلاعاتی تکمیل شده است.

در عربستان سعودی، آواکس هسته اصلی یک ساختاذ دفاعی منطقه ای گسترده و یکپارچه است که دارایی های ذاتی نیروی هوایی عربستان و ایالات متحده و دیگر نیروهای هوایی متحد را شامل می شود. همچنین آواکس های مستقر در عربستان سعودی از طریق شبکه داده Link-16 به صورت دیجیتالی به کشتی های نیروی دریایی آمریکا در خلیج فارس متصل می شوند، کشتی هایی که شامل ناوهای هواپیمابر، ناوچه ها، رزمناوها و ناوشکن ها می شود.

نیروی هوایی سلطنتی عربستان در سال 1983 پنج هواپیمای E-3A خریداری کرد. در سال 2004، تغییراتی برای تبدیل هواپیماهای سوخت رسان KE-3A به هواپیماهای جمع آوری اطلاعات الکترونیکی RE-3 آغاز شد.

بال شماره 6 نیروی هوایی سلطنتی عربستان (پایگاه هوایی شاهزاده سلطان الخرج)

برنامه ارتقای Block 30/35 از سال 1987 تا 2001 اجرا شد و شامل ارتقاء قدرت پردازش کامپیوتری هواپیما، پیوندهای داده و ناوبری GPS بود. برنامه Block 40/45 در سال 2003 آغاز شد و شامل ارتقاء اقدامات پشتیبانی الکترونیکی هواپیما، مدیریت پیوند داده/طیف و سیستم های کامپیوتری مدیریت نبرد بود. برنامه نوسازی سیستم های کنترل و هشدار هوابرد E-3 نیروی هوایی سلطنتی عربستان (RAMP) یک کارزار عمده برای ارتقاء سیستم های کامپیوتری ماموریت و ارتقاء ارتباطات بود.

بخشی از تلاش عمده صنایع نظامی عربستان سعودی برای تقویت ظرفیت خود، ابتکار پادشاهی موسوم “چشم انداز عربستان سعودی 2030” است که در آن 50 درصد از هزینه های نظامی کشور باید داخلی باشد. ادغام آنها با صنایع هوافضای السلام تقریباً کامل شده است و در آینده نزدیک اعلام رسمی آن قابل انتظار است. السلام که مقر آن در ریاض است، خدمات نگهداری، تعمیر و تعمیرات اساسی بسیاری از هواپیماها از جمله ناوگان F-15S/SA Eagle را ارائه می دهد. تاسیسات این شرکت در پایتخت عربستان می تواند هواپیماهای تجاری و نظامی را اداره کند، با سه آشیانه پهن پیکر با کنترل آب و هوا و زیرساخت های تخصصی با قابلیت های پشتیبانی قوی، از جمله تعمیرات کامپوزیتی.

توافق اخیر بین وزارت دفاع عربستان و بایکار ترکیه به SAMI اجازه می دهد تا سامانه هواپیمای بدون سرنشین دو موتوره توربوپراپ Bayraktar Akinci (UAS) را مونتاژ کند. مدیر عامل SAMI در جریان نمایشگاه هوایی دبی 2023 به خبرنگاران گفت: ما بدنه هواپیمای آکینجی را خواهیم ساخت، تجهیزات آویونیک، کابل کشی و مهارها را برای ساخت این هواپیما در عربستان سعودی تولید خواهیم کرد. . در یکی دیگر از ادغام هایی بزرگ حوزه هوافضا، شرکت Advanced Electronics (AEC) در سال 2020 توسط SAMI خریداری شد و اکنون با نام SAMI Advanced Electronics شناخته می شود.

همین ماه گذشته، ژانویه 2025، کمپانی ایتالیایی ELT Group که در زمینه سیستم های الکترونیکی دفاعی فعالیت دارد (پیشرو جهانی در فناوری جنگ الکترونیک) یادداشت تفاهمی با SAMI-AEC امضا کرد:

ELT Group با ایجاد یک حضور قابل اعتماد در عربستان سعودی، اکنون تلاش های خود را در مقیاس صنعتی از طریق این مشارکت با SAMI-AEC پیش می برد. … این همکاری امکان تحقق پروژه های فعلی و آتی را در عین تقویت قابلیت های دفاعی عربستان سعودی فراهم می کند.

روابط دیرینه ELT Group با عربستان سعودی با تأسیس Elttronica for Industry در عربستان سعودی بیشتر برجسته می شود: یک نهاد حقوقی سعودی که بر بومی سازی پشتیبانی لجستیکی و گسترش زنجیره ارزش دفاعی تمرکز دارد. این توافق بر تعهد ELT Group به حمایت از صنعت دفاعی پادشاهی تاکید دارد.. .

دوره جدید

در سال 2025، ناوگان آواکس های نیروی هوایی عربستان سعودی برای نوسازی عمده سیستم های آویونیک و الکترونیکی خود، به رهبری شرکت عربستانی SAMI آماده می شود. این برنامه در داخل کشور در تاسیسات SAMI واقع در فرودگاه بین المللی ملک خالد در ریاض اجرا خواهد شد. SAMI یک شرکت دولتی با سابقه طولانی کار بر روی طراحی هواپیماهای ایالات متحده و سایر کشورهای غربی است، کارکنان آن دارای تخصص فراوانی هستند که در طول چهار دهه اخیر همکاری دفاعی به دست آمده است.

طبق گزارش Janes.com در سال 2021، این قرارداد امکان تولید، آموزش، نصب و بررسی را فراهم می کند تا ناوگان E-3 AWACS نیروی هوایی سلطنتی عربستان را با نیروی هوایی ایالات متحده سازگار نگه دارد و از نظر عملکردی تا پایان عمر مورد انتظار آن در سال 2040 کارآمد بماند .

اسعد الجمویی، رییس بویینگ عربستان سعودی، خاطرنشان می کند: نیروی هوایی سلطنتی عربستان سعودی همیشه به دنبال بهبود آمادگی ماموریتی است و آواکس ناوگان پیری است . بویینگ همچنین اعلام کرده است که قصد دارد آخرین نسخه F-15 Eagle با نام F-15EX را به عنوان جانشین پیشرفته F-15SA های عربستان سعودی عرضه کند.

در میان سیستم های جدید در این ارتقای پیش بینی شده، کابین خلبان شیشه ای کامل با نرم افزار کاملاً جدید در حال توسعه توسط iAccess Technologies در ایالات متحده است. این برنامه به طور قابل توجهی هواپیماها را با هزینه بسیار کمتری نسبت به استفاده از امکانات بویینگ مدرن می کند. این کارازارهای مدرن سازی به آواکس های عربستانی عمر طولانی تری می دهد و سیستم های قدیمی را وارد قرن بیست و یکم می کند، که انتخابی بسیار مقرون به صرفه تر از خرید یک هواپیمای جدید مانند E-7 Wedgetail بسیار گران قیمت است.