​نشست ایران و آمریکا در ژنو در حالی برگزار شد که طرفین دیدگاه های خود را برای حل پرونده هسته ای مطرح کردند. مذاکراتی که به تعبیر عباس عراقچی با پیشرفت خوبی همراه بوده و طرفین در مسیر منجر به حصول توافق قرار گرفته اند. فارغ از نتیجه این مذاکرات که قرار است دور سوم آن در آینده نزدیک و پس از مشورت با پایتخت ها برگزار شود، آنچه در این میان اهمیت دارد رویکرد ایران به مذاکرات با کاخ سفید و پیشنهادهایی است که در این زمینه به واشنگتن ارائه کرده است.

به گزارش دنیای اقتصاد، این مساله از آن جهت اهمیت پیدا می کند که در میانه بده بستان های دیپلماتیک، ملاحظات ژئوپلیتیک و اقتصادی از مهم ترین محورها برای رسیدن به یک نتیجه قابل قبول برای طرفین است.

پس از اتمام دور دوم مذاکرات در ژنو، خبرگزاری بلومبرگ طی گزارشی مدعی شد که دور سوم مذاکرات در آینده نزدیک پس از مشورت هر دو طرف با دولت های متبوع شان برگزار خواهد شد. این در حالی است که رسانه آمریکایی اکسیوس با تایید پیشرفت در مذاکرات به نقل از یک مقام آمریکایی نوشت: ایرانیان گفتند که ظرف دو هفته با پیشنهادات مفصلی برای رفع اختلافات باقی مانده بازخواهند گشت.

همزمان سیدعباس عراقچی نیز پس از نشست ژنو در اظهاراتی عنوان کرد که تهران و واشنگتن توافق کردند که روی متن های یک توافق احتمالی کار کنند. عراقچی در این رابطه گفت: رایزنی ها از دیروز شروع شد و در ابعاد فنی بحث های علمی با گروسی داشتیم. در این دور از مذاکرات بحث های کاملا جدی مطرح شد و فضای سازنده تری وجود داشت و توانستیم بر یک سری اصول راهنما موافقت کلی پیدا کنیم که از این به بعد براساس آن اصول حرکت می کنیم و وارد متن توافق احتمالی می شویم.

عراقچی در ادامه عنوان کرد: مسیر توافق شروع شده ولی به سرعت به آن نخواهیم رسید. وقتی به تدوین متن می رسیم کار مشکل تر و ریزتر می شود. قرار شد دو طرف روی متن های توافق احتمالی کار انجام دهند و متن ها را تبادل کنیم و تاریخ دیگری برای دور سوم مذاکرات در نظر بگیریم.

از سوی دیگر، وزارت خارجه عمان نیز پس از پایان مذاکرات ایران و آمریکا از پیشرفتی ملموس در روند گفت وگوها خبر داد. وزارت امور خارجه عمان در بیانیه ای از برگزاری دیداری مشورتی میان بدر بن حمد البوسعیدی، وزیر امور خارجه این کشور، با استیو ویتکاف، نماینده ویژه رییس جمهور آمریکا، و جرد کوشنر خبر داد. در ادامه این بیانیه آمده است: مذاکرات امروز ایران و آمریکا با پیشرفتی ملموس به پایان رسید و همین امر، زمینه را برای تداوم گفت وگوها در آینده ای نزدیک فراهم کرده است.

در همین رابطه نیز مسعود پزشکیان، رییس جمهور کشورمان، درباره مذاکرات اخیر با آمریکا گفت: این مذاکرات با هماهنگی کامل و مجوز رهبری معظم انقلاب در حال انجام است و هدف ما حل واقعی مسائل است، نه گفت وگو برای گفت وگو. ما به طور جدی به دنبال دستیابی به نتیجه هستیم و امیدواریم این روند به نتایج ملموس منتهی شود.

گزارش های رسانه ای طی روزهای اخیر حاکی از آن بوده که ایران فهرستی از پیشنهادها را برای رسیدن به توافق به طرف آمریکایی ارائه کرده است. پیش تر، خبرگزاری رویترز گزارش کرد که ایران در پی دستیابی به توافقی هسته ای با ایالات متحده است که منافع اقتصادی برای هر دو طرف به همراه داشته باشد. این رسانه روز 16 فوریه و به نقل از یک دیپلمات ایرانی این خبر را اعلام کرد.

این در حالی است که ایران و آمریکا اوایل ماه جاری میلادی مذاکرات را از سر گرفتند تا اختلاف چند دهه ای خود بر سر برنامه هسته ای تهران را حل وفصل کرده و از بروز یک رویارویی نظامی جدید جلوگیری کنند. مقام های آمریکایی به رویترز گفته اند که ایالات متحده دومین ناو هواپیمابر خود را به منطقه اعزام کرده و در حال آماده سازی برای احتمال یک کارزار نظامی طولانی مدت در صورت شکست مذاکرات است.

درحالی که مذاکرات منتهی به برجام، توافق هسته ای 2015، چندجانبه بود، گفت وگوهای کنونی به ایران و ایالات متحده محدود شده و عمان نقش میانجی را ایفا می کند. در این میان، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران نیز روز دوشنبه با رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بین المللی انرژی اتمی، نهاد نظارت هسته ای سازمان ملل دیدار کرد.

بنا به گزارش رویترز، ایران در مذاکرات پیشنهاد مشارکت آمریکا در نفت و گاز ایران و خرید هواپیما از بویینگ را مطرح خواهد کرد. بنا به ادعای این خبرگزاری، ایران در مذاکرات هسته ای پیشنهاد خواهد داد که آمریکا از نفت و گاز (میادین مشترک و سرمایه گذاری) سود ببرد، در معادن سرمایه گذاری کند و ایران هواپیما از آمریکا بخرد تا هر دو طرف منافع اقتصادی سریع داشته باشند. این خبر را پیش تر حمید قنبری، معاون دیپلماسی اقتصادی وزارت خارجه، مطرح کرده بود.

قنبری گفته بود که این پیشنهادها برای پایداری بیشتر توافق است، برخلاف برجام 2015 که برای آمریکا سود اقتصادی نداشت. روز سه شنبه، 17 فوریه، روزنامه وال استریت ژورنال گزارش داد که ایران در مذاکرات هسته ای با آمریکا ایده های جدیدی را مطرح کرده است، اما دقیقا آنچه را که ترامپ می خواهد، به او نمی دهد. این گزارش مدعی شد که ایران پیشنهاد داده در ازای لغو گسترده تحریم ها، غنی سازی را تا سه سال متوقف کند و ذخایر اورانیوم غنی شده با خلوص بالا را تحویل دهد. بنا به این گزارش، مقامات آمریکایی اعلام کرده اند که لغو گسترده تحریم ها در دست بررسی نیست.

​نکته مهم دیگر در این میان، جایگاه نهاد بین المللی نظارت هسته ای در سناریوهای پس از نشست ژنو میان آمریکا و ایران است. هرگونه توافق احتمالی میان ایران و آمریکا بر سر پرونده اتمی بی تردید پای آژانس بین المللی انرژی اتمی را نیز به معادلات آتی خواهد کشاند. چه بحث بر سر میزان غنی سازی اورانیوم باشد و چه احتمال رقیق سازی یا خروج مواد هسته ای از کشور، نهاد ناظر بر مسائل اتمی سازمان ملل بخشی جدایی ناپذیر از فرآیندهای آتی خواهد بود.

این در حالی است که ایران به عنوان یکی از اعضای متعهد به پیمان منع گسترش سلاح های هسته ای (NPT)، همواره بر حق قانونی خود برای بهره مندی از انرژی صلح آمیز هسته ای تاکید داشته و در عین حال، نظارت های آژانس را پذیرفته است.

​ایران بارها اعلام کرده است که فعالیت هایش تحت نظارت پادمان باقی می ماند. عضویت ایران در NPT، بخشی جدایی ناپذیر از استدلال های حقوقی تهران در مذاکرات است. ​دیدار اخیر عراقچی و گروسی در ژنو، نشان دهنده این مساله بوده که ایران بنا ندارد آژانس بین المللی انرژی اتمی را از فرآیندهای موجود برای حل وفصل پرونده اتمی کنار بگذارد. اگر آژانس بتواند نقش خود را به عنوان یک نهاد بی طرف و فنی حفظ کند و تحت تاثیر فشارهای سیاسی قدرت های بزرگ قرار نگیرد، می تواند نقش میانجی گرانه خود را حتی از گذشته نیز پررنگ تر کند.

نباید از یاد برد که پیش تر علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، گفت که تهران برای آنکه نشان دهد به دنبال سلاح هسته ای نیست، بازرسی های آژانس بین المللی انرژی اتمی را حتی در تاسیسات زیر زمین یا کوه می پذیرد.

وی در گفت وگویی با شبکه قطری الجزیره که روز یکشنبه 26 بهمن منتشر شد، اعلام کرد که بازرسی های آژانس می تواند ماهانه یا حتی روزانه باشد، تا به گفته او هرگونه فعالیت مشکوک شناسایی شود .

همچنین روز سه شنبه، 17 فوریه و در میانه برگزاری نشست تهران و واشنگتن، یک مقام ایرانی گفت که حضور رییس آژانس در سوییس می تواند روند نتیجه گیری را به سمت و سوی مناسبی ببرد. بنا به گزارش این رسانه، اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران در این رابطه عنوان کرد: روند مذاکرات از قبل آغاز شده است و در همین چارچوب از روز دوشنبه با وزیر خارجه عمان، گفت وگو کردیم و دیدگاه ها، نگرانی ها و مطالبات خود را منتقل کردیم.

همزمان دیداری نیز با مدیرکل آژانس بین المللی انرژی اتمی، رافائل گروسی داشتیم، زیرا همان طور که می دانید جنبه های فنی مذاکرات باید با آژانس مشورت شود و آن ها می توانند در این روند نقش مثبتی ایفا کنند.

وی افزود: ما کارشناسان فنی خودمان را داریم و متخصصان خودمان را در موضوع رفع تحریم ها در اختیار داریم، چون رفع تحریم ها بخش جدایی ناپذیر هر توافقی درباره مساله هسته ای است. بقایی تاکید کرد: همان طور که گفتم ما با حسن نیت و کاملا جدی اینجا حضور داریم و نتیجه محور هستیم.

تحولات فعلی در حالی روی می دهد که بنا به گزارش های رسانه ای، عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس ایران اعلام کرد که شورای عالی امنیت ملی به منظور اثبات عدم تخطی از فعالیت های صلح آمیز هسته ای، با بازدید آژانس بین المللی انرژی اتمی از مراکز هسته ای موافقت کرده است. علاءالدین بروجردی، عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس ایران درباره اظهارات دبیر شورای عالی امنیت ملی کشور مبنی بر اینکه ایران اجازه بازرسی از تاسیسات هسته ای خود را به آژانس انرژی اتمی می دهد، گفت که رافائل گروسی به عنوان مدیرکل آژانس به وظایف خود عمل نکرد و ضروری بود که تنبیه شود.

بنا به گزارش ها، بروجردی اظهار کرد: اینکه ما اجازه بازرسی ندادیم، به این دلیل بود که گروسی حمله به مراکز ایران را حتی محکوم هم نکرد و طبیعی بود که ما اجازه ندهیم که بیایند و بازدید کنند، اما به لحاظ اینکه به دنیا اعلام کنیم که کلیه فعالیت های هسته ای ما همچنان صلح آمیز و در چارچوب عهدنامه ان پی تی است و از آن تخطی نداریم و این شبهه را برطرف کنیم، من فکر می کنم شورای عالی امنیت ملی به این دلیل این موافقت را انجام داده است که آن ها بدانند ما به رغم این بدعهدی وعدم انجام مسوولیت های آژانس، به لحاظ اینکه ثابت کنیم همچنان متعهد به عدم تخطی از فعالیت های صلح آمیز هسته ای هستیم، این موافقت صورت گرفت.

عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس ایران در پاسخ به پرسشی مبنی براینکه آیا ایران در مذاکرات بر سر چهارصد کیلوگرم اورانیوم 60 درصد غنی شده مذاکره خواهد کرد، گفت: ما براساس منافع ملی مان ممکن است هر تصمیمی بگیریم. آنچه نکته ثابت و خط قرمز ماست، حفظ این توانمندی است یعنی ما دانش غنی سازی را که خودمان به دست آورده ایم، برای آن هزینه پرداخت کرده ایم و تعدادی از دانشمندان برجسته ما توسط رژیم صهیونیستی به شهادت رسیده اند را حتما حفظ می کنیم و این خط قرمز ماست. مادون این خط قرمز، طبیعتا بر اساس منافع ملی ما، امکان انجام مذاکره بر اساس تصمیمات شورای عالی امنیت ملی وجود دارد.