فرارو- تعداد بازداشت شدگان اعتراضات دی 1404 همچنان در هاله ای از ابهام قرار دارد و گزارش ها و ارقام ارائه شده درباره آن متناقض است. داده های موجود نشان می دهد بازداشت ها طیف متنوعی از شهروندان، از دانشجویان تا کادر درمان، معلمان، وکلا و فعالان محیط زیست را دربر گرفته است.

به گزارش فرارو، پیش از انتشار فهرست رسمی جان باختگان از سوی دولت پزشکیان، ارقام غیررسمی و تأییدنشده ای در این باره مطرح می شد؛ اما پس از انتشار این فهرست، تمرکز رسانه ای بر این موضوع کاهش یافت. با این حال، پرسش درباره تعداد بازداشت شدگان و سرنوشت آنان همچنان پابرجاست و آمار رسمی و جامعی در این زمینه منتشر نشده است و تنها داده های پراکنده ای درباره بازداشت شدگان در گروه های مختلف در دسترس قرار دارد.

در 21 بهمن اعلام شد که مذاکرات محمدرضا عارف با قوه قضاییه و نهادهای امنیتی درباره وضعیت بازداشت شدگان به نتایج مثبتی رسیده و بسیاری از آنان به زودی آزاد خواهند شد. با این حال، هنوز آمار رسمی و کاملی از مجموع بازداشت شدگان منتشر نشده و اطلاعات موجود محدود به گزارش های پراکنده درباره گروه های مختلف است.

تعطیلی دانشگاه ها و خوابگاه های دانشجویی مانع از شکل گیری تجمعات گسترده دانشجویی شد و در نتیجه، بازداشت ها در محیط های دانشگاهی کمتر گزارش شد. با این وجود، شماری از دانشجویان در فضاهای دیگر بازداشت شدند و وزارت علوم از ابتدا پیگیر آزادی آنان بود. در همین زمینه رییس دانشگاه شهید بهشتی درباره وضعیت دانشجویان بازداشتی اظهار کرد: خوشبختانه تعداد بازداشتی های ما بسیار محدود بوده است. در حال حاضر سه نفر بازداشتی داشتیم که در شرف آزادی هستند یا آزاد شده اند. حتی تلاش کردیم و با نامه نگاری و هماهنگی با دستگاه قضایی پیگیر حل مسائل آنان بودیم.

نخستین گزارش ها درباره تعداد بازداشت شدگان دانشجو چند روز بعد منتشر شد؛ رییس دفتر نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در ستاد وزارت علوم در 20 بهمن اعلام کرد حدود 100 دانشجو در حوادث اخیر بازداشت شده بودند و اغلب آنان با پیگیری مسئولان وزارت علوم آزاد شدند. با این حال، تعداد دقیق دانشجویان آزادشده در آن زمان اعلام نشد.

در ادامه، معاون وزیر علوم و رییس سازمان امور دانشجویان در 26 بهمن با اشاره به پیگیری وضعیت دانشجویان بازداشت شده از سوی وزیر علوم و همچنین شورای عالی امنیت ملی اعلام کرد بخش قابل توجهی از این دانشجویان آزاد شده اند، اما هنوز تعداد محدودی در بازداشت هستند. وی همچنین تأکید کرد آمار دقیق این افراد در حال حاضر قابل اعلام نیست.

بررسی میانگین سنی بازداشت شدگان ناآرامی های دی 1404، به نقل از بهمن اکبری، رایزن فرهنگی ایران در عربستان، نشان می دهد 77 درصد از بازداشت شدگان کمتر از 30 سال سن داشته اند و 27 درصد نیز زیر 18 سال بوده اند. بر این اساس، احتمال بازداشت تعدادی از افراد زیر سن قانونی، از جمله دانش آموزان، مطرح شده است.

با این حال، آمار رسمی و دقیقی از تعداد دانش آموزان بازداشت شده منتشر نشده است. مسئولان وزارت آموزش وپرورش اعلام کرده اند دانش آموز بازداشتی وجود ندارد و در صورت وجود مواردی از این دست، افراد مذکور در زمره بازماندگان از تحصیل قرار می گیرند.

در ادامه، فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت، در 26 بهمن در پاسخ به پرسشی درباره بازداشت افراد زیر سن قانونی در جریان ناآرامی های دی 1404 اعلام کرد دولت بر رعایت حقوق افراد زیر 18 سال بر اساس قانون آیین دادرسی اطفال تأکید دارد و نهادهای ذی ربط، از جمله وزارت آموزش وپرورش و دستگاه قضایی، پیگیری های لازم را در این زمینه انجام می دهند.

در میان بازداشت شدگان، نام شماری از معلمان نیز مطرح شده است. اعضای کانون صنفی معلمان اعلام کرده اند پس از 18 دی ماه و در جریان رویدادهای اخیر، تعدادی از معلمان در نقاط مختلف کشور بازداشت شده اند که شمار آنان به 8 نفر می رسد. این آمار مربوط به 21 بهمن است؛ در همان روز خانواده یکی از معلمان با نام رضا مسلمی برای وی وثیقه تودیع کرده و روند آزادی او در حال انجام بود. همچنین گزارش شده است که برخی از معلمان بازداشت شده ممکن است بازنشسته بوده باشند و در این صورت نام آنان در فهرست معلمان شاغل قرار نمی گیرد.

نقش کادر درمان، شامل پزشکان و پرستاران، در جریان ناآرامی های دی 1404 قابل توجه بود و از همان روزهای ابتدایی گزارش هایی درباره فشار کاری و دشواری شرایط فعالیت آنان منتشر شد. در کنار این گزارش ها، اخباری درباره بازداشت برخی از اعضای کادر درمان نیز مطرح شد.

در حالی که برخی منابع علت بازداشت ها را ارائه خدمات درمانی به افراد حاضر در ناآرامی ها عنوان می کردند، محمد جمالیان، عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس، اعلام کرد پزشکان و پرستاران بازداشت شده صرفاً به دلیل ارائه خدمات درمانی بازداشت نشده اند. وی با اشاره به آمار بازداشت شدگان این حوزه اعلام کرد 33 نفر از کادر درمان بازداشت شده بودند که تا 20 بهمن، 11 نفر از آنان آزاد و 22 نفر همچنان در بازداشت بودند.

از سوی دیگر، سازمان نظام پزشکی جمهوری اسلامی ایران در 18 بهمن اعلام کرد پس از بررسی ها، دست کم 23 پزشک در ارتباط با اعتراضات دی ماه بازداشت شده اند و با آزادی های صورت گرفته در روزهای بعد، این تعداد به کمتر از 17 نفر کاهش یافته است.

چند روز بعد، جمالیان در 21 بهمن بار دیگر اعلام کرد در مجموع 30 پزشک و پرستار در سراسر کشور بازداشت شده بودند که از این تعداد، 17 نفر آزاد شده و 13 نفر همچنان در بازداشت هستند. در نهایت، در 26 بهمن رییس کل سازمان نظام پزشکی کشور از آزادی 11 نفر از بازداشت شدگان حوزه سلامت خبر داد.

در میان بازداشت شدگان نام برخی از حقوقدانان و وکلا نیز دیده می شود. بر اساس بررسی روزنامه شرق، شیما قوشه، محمدهادی جعفرپور، مهدی انصاری، جعفر زارعی، مهران انصاری، جعفر کشاورز، نازنین برادران، عنایت الله کراماتی و امید دارابی 9 وکیل پایه یک دادگستری هستند که از آغاز اعتراضات دی ماه 1404 در نقاط مختلف کشور بازداشت شده اند. از این میان، دو وکیل در تهران، شش وکیل در شیراز و یک وکیل در مشهد بازداشت شده اند. همچنین گزارش هایی از احضار تعداد دیگری از وکلا منتشر شده است.

در میان گروه های مختلف بازداشت شدگان، نام شماری از فعالان و دانشجویان حوزه محیط زیست نیز مطرح شده است. بر اساس گزارش پیام ما در 15 بهمن، 10 نفر از کنشگران و دانشجویان محیط زیست که در جریان ناآرامی های اخیر بازداشت شده بودند، همچنان در بازداشت به سر می بردند. این در حالی است که تعداد اولیه بازداشت شدگان 11 نفر اعلام شده بود و نیایش مظفری از میان آنان آزاد شد.

همچنین محمد درویش، فعال محیط زیست، در کانال تلگرامی خود اعلام کرد عرفان پرورش نیز آزاد شده و در آن مقطع، 9 نفر از بازداشت شدگان این حوزه همچنان در بازداشت بوده اند. وی همچنین از مسدود شدن موقت سیم کارت خود خبر داده است.

مجموع اطلاعات منتشرشده نشان می دهد اگرچه در هفته های اخیر روند آزادی بخشی از بازداشت شدگان گزارش شده، اما نبود آمار رسمی و جامع همچنان تصویر روشنی از ابعاد این بازداشت ها ارائه نمی دهد. داده های موجود عمدتا بر پایه اعلام های موردی نهادها و اظهارات مسئولان یا گزارش های رسانه ای است و به همین دلیل، وضعیت دقیق شمار بازداشت شدگان و سرنوشت نهایی آنان همچنان در هاله ای از ابهام باقی مانده. به جز آن آماری از تعداد کلی بازداشت شدگان به خصوص مردم عادی ارائه نشده است.