اختلال لخته شدن خون که با برخی از واکسن های کرونا مرتبط بود، طی سال های گذشته بسیاری از دانشمندان را سردرگم کرده بود. اکنون یک تیم بین المللی از محققان دلیل این موضوع را یک خطای مولکولی عجیب در سیستم ایمنی اعلام کرده اند.

یافته های این تیم بین المللی از دانشگاه مک مستر (کانادا)، دانشگاه فلیندرز (استرالیا) و مرکز پزشکی دانشگاه گرایفسوالت (آلمان) به یک اشتباه غیرمنتظره توسط سیستم ایمنی اشاره دارد که در موارد نادر، مولکول اشتباهی را هدف قرار می دهد.

آنها در تحقیق خود توضیح می دهند که بدن گاهی اوقات پادتن های مضری تولید می کند که به پروتیین های خون خودِ فرد حمله می کنند و منجر به عارضه ای به نام ترومبوسیتوپنی ایمنی و ترومبوز ناشی از واکسن (VITT) می شوند. محققان دقیقاً موفق به شناسایی مؤلفه ویروسی خاصی شده اند که قادر است در شرایط غیرمعمول این واکنش (لخته شدن خون) را آغاز کند.

تئودور وارکنتین ، نویسنده مسئول این مطالعه و استاد گروه آسیب شناسی و پزشکی مولکولی در دانشگاه مک مستر، می گوید:

این مطالعه با دقت مولکولی نشان می دهد که چگونه یک پاسخ ایمنی طبیعی به یک آدنوویروس می تواند در موارد بسیار نادر از مسیر اصلی خود خارج شود. با شناسایی دقیق پروتیین ویروسی درگیر و اعمال تغییری خاص در پادتن که باعث این انحراف می شود، ما اکنون نه تنها می دانیم در VITT چه اتفاقی می افتد، بلکه دلیل آن را نیز درک می کنیم.

طبق توضیحات ارائه شده، VITT می تواند پس از مواجهه مکرر با آدنوویروس (چه از طریق واکسیناسیون و چه عفونت طبیعی) ایجاد شود، اما تنها در افرادی که حامل یک نسخه ارثی خاص از یک ژن پادتن (IGLV3-21*02 یا *03) هستند. آنها در توضیح این موضوع گفته اند با توجه به اینکه این گونه ژنی در 60 درصد از جمعیت جهان وجود دارد، وجود آن به تنهایی نمی تواند توضیح بدهد چرا این عارضه تا این حد نادر باقی مانده است.

در ادامه به جهشی با عنوان K31E اشاره شده که در پادتن تمام بیماران مبتلا به VITT مشاهده شده است. این جهش یک اسید آمینه با بار مثبت را با یک اسید آمینه با بار منفی جایگزین می کند؛ کاری که برای تغییر جهت تمرکز پادتن کافی است. هنگامی که آنها این جهش را در پادتن های مهندسی شده آزمایشگاهی معکوس کردند، فعالیت لخته سازی مضر ناپدید شد. این موضوع تأیید می کند که جهش مذکور برای ایجاد این بیماری ضروری است.

با این وجود، طبق یافته های جدید، در بدن برخی افراد سیستم ایمنی به دلیل وجود شباهت میان یک پروتیین ویروسی و پروتیین های خونی خودِ فرد، دچار خطا می شود. در نتیجه، پادتن هایی که باید علیه ویروس بجنگند، تغییر ماهیت داده و به پلاکت های خون حمله می کنند؛ فرایندی که در نهایت منجر به ایجاد لخته های خونی خطرناک می شود.

وارکنتین می گوید:

بسیاری از مردم می دانند که جهش در DNA مواردی مانند ناهنجاری های مادرزادی یا سرطان را توضیح می دهد، اما اینکه یک سلول ایمنی که پادتن های مورد انتظار خود را علیه یک ویروس می سازد، ناگهان واکنش خود را به دلیل یک جهش خاص علیه یک پروتیین خودی تغییر دهد، کشفی شگفت انگیز و بی سابقه در متون علمی است.

نتایج این تحقیق در نشریه معتبر New England Journal of Medicine منتشر شده است.