فرارو- ایران و آمریکا دومین جلسه از دور جدید مذاکرات خود را روز سه شنبه هفته جاری در ژنو برگزار می کنند. این دور از مذاکرات هم به صورت غیرمستقیم و با واسطه وزیر خارجه عمان برگزار می شود و دولت سوییس نقشی در آن ندارد.

به گزارش فرارو، در یک طرف این روند جمهوری اسلامی ایران قرار دارد که چینش و موجودیت برخی کارت هایش در صحنه سیاست نسبت به سال های گذشته دستخوش تغییر شده و در سوی دیگر، ایالات متحده آمریکا که فعلاً در آن فردی با مشخصات و ویژگی های ترامپ قدرت دارد. دور پیشین مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا با وساطت عمان، بامداد 23 خرداد با حمله اسراییل و سپس ورود آمریکا به جنگ از هم پاشید و دوره ای پشت سر گذاشته شد که آن را با عنوان جنگ 12 روزه می شناسیم. دور جدید مذاکرات هسته ای ایران و آمریکا، اولین روند دیپلماتیک پس از جنگی است که برخی معادلات بین تهران و واشنگتن را تغییر داد.

مجموع اخبار تاییدنشده منابع غربی مانند آکسیوس و رویترز در کنار اظهارات رسانه ای و اقدامات دونالد ترامپ نشان می دهد که رییس جمهور آمریکا در حال حاضر از سه اهرم فشار حداکثری، تهدید نظامی و باز نگه داشتن پنجره دیپلماسی استفاده می کند.

ترامپ چند روز قبل فرمانی اجرایی امضا کرد که مربوط به وضع تعرفه اضافه بر کشورهای واردکننده کالا از ایران بود. دولت او تحریم های نفتی معمول آمریکایی ها علیه افراد، شرکت ها و نفت کش ها را نیز ادامه می دهد. باراک راوید، خبرنگار اسراییلی سایت آکسیوس در گزارش روز شنبه خود از دیدار اخیر ترامپ و نتانیاهو به نقل از دو منبع دولتی آمریکایی مدعی شد که رهبران آمریکا و اسراییل در این جلسه توافق کردند فشار اقتصادی بر جمهوری اسلامی را افزایش دهند و به طور مشخص آمریکا تمرکز خود را بر فروش نفت ایران به چین بگذارند. آکسیوس مدعی شد که چین 80 درصد نفت صادراتی ایران را خریداری می کند و کاهش این میزان می تواند به اقتصاد ایران ضرباتی جدی وارد کند.

ترامپ اخیراً دستور اعزام دومین ناو هواپیمابر آمریکا یعنی یو.اس.اس جرالد آر. فورد به سمت منطقه را نیز صادر کرد. این شناور نیز همراه با ناوگروه اعزامی خود، به ناو آبراهام لینکلن ملحق می شود. جرالد فورد از سال 2017 وارد خدمت در ارتش آمریکا شد و به عنوان پیشرفته ترین، بزرگ ترین و گران ترین ناو هواپیمابر در جهان شناخته می شود. اعزام این ناو هواپیمابر در ادامه سیل ورود تجهیزات و تسلیحات آمریکایی به منطقه است. در کنار این دو اهرم، مذاکرات ایالات متحده و جمهوری اسلامی هم بار دیگر و 8 ماه بعد از حمله نظامی به ایران به جریان افتاده است.

به رغم تغییراتی که در تیم سیاست خارجی ترامپ طی یک سال گذشته اتفاق افتاد، استیو ویتکاف همچنان نقشی کلیدی در این عرصه بر عهده دارد. پرونده های خاورمیانه و قفقاز از سوی ویتکاف به همراه جرد کوشنر داماد ترامپ پیگیری می شود و حضور عراقچی در جایگاه وزیر و رییس تیم مذاکره کننده مقابل ویتکاف به عنوان همتای آمریکایی، از جایگاه او خبر می دهد. رعایت مسائل مربوط به پروتکل های دیپلماتیک و مذاکرات مقامات هم سطح از سال 1392 به این سو، در حوزه روابط خارجی ایران بار دیگر جدی گرفته می شود.

تحلیلگران می گویند ویتکاف معقتد است پنجره دیپلماسی با ایران را باید باز نگه داشت و تا حد ممکن از جنگ اجتناب و برای رسیدن به توافقی که بسیار سخت است، تلاش کرد. از جانب ایران هم به نظر می رسد که آن ها از طرف بودن با ویتکاف به عنوان نماینده رییس جمهور آمریکا در مذاکرات ناراضی نیستند. چرا که در طرف دیگر این تیم مارکو روبیو قرار دارد. روبیو از سال 2011 تا ژانویه 2025 که عهده دار وزارت خارجه آمریکا شد به عنوان یک سناتور جمهوری خواه ضدایران شناخته می شد و به عنوان دیپلمات ارشد آمریکایی، امروز هم نگاهی تند نسبت به ایران دارد. اخبار از این قرار است که ویتکاف توافق راضی کننده برای ایران را به ترامپ ارائه می دهد تا او تصمیم بگیرد.

در حال حاضر به نظر می رسد که ایران تلاش می کند مشوق هایی اقتصادی و عملیاتی برای ارائه به طرف آمریکایی داشته باشد. مشوق ها و زمینه های همکاری که برای هر دو طرف سودآور بوده و با ویژگی های شخصیتی ترامپ همخوانی دارد. معاون دیپلماسی اقتصادی وزارت خارجه اخیراً در اظهارات به این موضوع اشاره کرد که در گفت وگوهای جاری، منافع مشترک در حوزه های نفت و گاز، سرمایه گذاری های معدنی و حتی خرید هواپیما در متن مذاکرات گنجانده شده است. او تأکید کرد: برای پایداری هرگونه توافق، ضروری است که آمریکا نیز بتواند در حوزه هایی با بازده اقتصادی بالا و سریع، بهره مند شود. منابع محدود یا مسدودشده ایران نیز بخشی از توافق خواهند بود و آزادسازی این منابع باید واقعی و قابل استفاده باشد، نه صرفاً نمادین یا مقطعی.

اظهارات دیپلمات های ایرانی نشان می دهد که قرار نیست خللی در برنامه هسته ای ایجاد شود. چندی پیش عراقچی گفت موضع حاکمیتی تهران عدم خروج ذخایر غنی شده اورانیوم از ایران است. او همچنین اشاره کرد که جمهوری اسلامی به هیچ وجه از حق غنی سازی خود دست نمی کشد. مجید تخت روانچی هم در مصاحبه اخیر خود با بی بی سی جهانی به این موضوع اشاره کرد که غنی سازی صفر از نظر ایران به هیچ وجه روی میز نیست اما تهران حاضر است برای رقیق سازی ذخایر 60 درصد خود مذاکره کند. از طرف دیگر، ترامپ می گوید هر توافقی با ایران شامل هیچ گونه غنی سازی نیست. دو طرف در دور پیشین مذاکرات هم دو طرف این خط قرمز ایستاده بودند.