جان مرشایمر، نظریه پرداز مطرح و تحلیلگر شناخته شده آمریکایی ضمن واکاوی سفر شتاب زده نخست وزیر رژیم صهیونیستی به آمریکا و دیدار با رییس جمهوری این کشور، به اینکه هیچ راه حل نظامی میان ایران و آمریکا وجود ندارد، پرداخته است.

به گزارش ایرنا، جان مرشایمر گفت: تنها راه حل، ارائه نسخه ای اصلاح شده از برجام و تلاش برای ایجاد نوعی سازش و تعامل میان آمریکا، اسراییل و ایران است.

جان مرشایمر نظریه پرداز مطرح و تحلیلگر شناخته شده آمریکایی در تازه ترین گفت وگو با اندرو ناپولیتانو قاضی بازنشسته آمریکایی و تحلیلگر ارشد سیاسی و قضایی در پادکست جاجینگ فریدم/ Judging Freedom به پرسش هایی درباره وضعیت جاری تنش میان ایران و ایالات متحده پرداخته است.

هدف اصلی سفر بسیار کوتاه بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر (رژیم) اسراییل به واشنگتن، چه بود؟

به باور من هدف اصلی سفر نتانیاهو این بود که ترامپ را از رسیدن به توافق با ایران منصرف کند. منظورم این است که نتانیاهو و بسیاری از اسراییلی های هم فکرش معتقدند که توافق با ایران بی فایده است، چون به ایرانی ها نمی توان اعتماد کرد و آن ها توافق را نقض خواهند کرد (!) اما موضع و طرح جایگزین نتانیاهو این بود که اطیمنان حاصل کند که هر توافقی که روی میز است، تنها به مسئله غنی سازی هسته ای محدود نشود، بلکه موضوع موشک های بالستیک و (به ادعای نتانیاهو) حمایت ایران از حزب الله و حماس را هم در بر بگیرد. بنابراین اگر قرار به مذاکره باشد، سه خواسته بزرگ وجود دارد که برای اسراییلی ها واقعا اهمیت دارد.

مشکلی که آن ها (اسراییلی ها) می بینند این است که دولت ترامپ تمایل داشته است تا دو مورد از این سه خواسته را از میز مذاکره حذف کند؛ تهدید موشک های بالستیک علیه اسراییل و همچنین حمایت ایران از حماس و حزب الله ؛ در نتیجه تنها مسئله باقیمانده، غنی سازی هسته ای است.

حتی در این مورد هم به نظر می رسد که ترامپ ممکن است به شکلی عقب نشینی کند که برای اسراییلی ها غیرقابل قبول باشد، زیرا اسراییلی ها اصرار دارند که تمام تاسیسات غنی سازی هسته ای از بین برود، اما ایرانی ها می گویند که خواستار سطحی از غنی سازی هستند. به نظر می رسد ترامپ تمایل دارد تا با ایرانی ها کنار بیاید. بنابراین کار اسراییلی ها واقعا دشوار است.

آیا خواسته های اسراییل به مرور زمان به گونه ای افزایش یافته است که پس از توافق برجام (که به نظر من، به شکل احمقانه ای لغو شد)، دستیابی به توافق بین آمریکا و ایران دشوارتر یا کم احتمال تر شود؟

تصور می کنم که شدت تعهد اسراییلی ها به آن دو خواسته دیگر، یعنی مسئله موشک ها و حمایت از حماس و حزب الله، با گذر زمان افزایش یافته است. همانطور که به خاطر دارید، سال گذشته و در جریان جنگ 12 روزه، اسراییلی ها از تاثیر حملات موشک های بالستیک ایران بر اسراییل بهت زده شدند و فهمیدند با مشکلی جدی مواجه اند که به طور کامل آن را درک نمی کردند.

افزون بر این، 14 ژانویه امسال (24 دی 1404)، زمانی که به نظر می رسید ترامپ آماده حمله به ایران است، نتانیاهو با او تماس گرفت و خواست که به ایران حمله نشود؛ درخواستی که تا حد زیادی به این دلیل بود که اسراییل در آن زمان احساس می کرد نمی تواند در برابر موشک های بالستیک از خود دفاع کند. بنابراین مسئله موشک های بالستیک، آنگونه که اسراییلی ها باور دارند، برایشان به تهدیدی وجودی تبدیل شده است.

درباره حماس و حزب الله هم، به رغم تمام صحبت ها در غرب درباره اینکه اسراییل ضربه ای سخت به آن ها وارد کرده است، هر دو بازیگر همچنان فعال و در حال بازسازی هستند. بنابراین اسراییلی ها در رابطه با حماس و حزب الله، هنوز به خانه اول بازنگشته اند، اما به آن نزدیک شده اند. از این رو، این مسائل اکنون برای اسراییلی ها به اندازه مسئله غنی سازی هسته ای در کانون اهمیت قرار دارند.

ترامپ تا همین اواخر در هیچ کدام از اظهارات و حملات لفظی خود علیه ایرانی ها، به این موضوع اشاره نکرده بود. آیا این یکی از درخواست های جدیدی است که نتانیاهو به فهرست خواسته های اولیه آمریکا اضافه کرده است؟ من متن برجام را نخوانده ام. فکر نمی کنم که در آن به موضوع موشک های بالیستیک پرداخته شده باشد، اینطور نیست؟

نه. برجام صرفا درباره غنی سازی هسته ای است و ایرانی ها را ملزم نمی کند که تمام قابلیت های غنی سازی خود را از بین ببرند. به همین دلیل اسراییلی ها از برجام متنفرند. اما دلیل دیگر این نفرت این است که برجام به مسئله موشک های بالستیک یا حمایت (ادعایی) ایران از حماس و حزب الله نمی پردازد. همانطور که گفتم، با گذشت زمان، این دو مسئله برای اسراییلی ها اهمیت فزاینده ای پیدا کرده است.

کدام دولتی حاضر است که توانایی در اختیار داشتن سلاح هایی که برای حمله به دشمنش (اسراییل) را تسلیم کند؟ این مشابه تسلیم حاکمیت ایران است.

همینطور است و به همین دلیل ایرانی ها حتی حاضر نیستند درباره مسئله موشک ها مذاکره کنند. این همان چیزی است که اسراییلی ها را به شدت نگران کرده و برایشان دردناک است. وقتی به مسئله غنی سازی هسته ای می رسیم، به نظر می رسد که ترامپ به سمت نسخه ای بهبودیافته از برجام پیش می رود و صرف نظر از اینکه آن را چه بنامیم، دوباره اسراییلی ها را خشمگین می کند، چون آن ها می خواهند توان غنی سازی هسته ای ایران به طور کامل از بین برود.

به نظر می رسد زمانی که نتانیاهو روز چهارشنبه به کاخ سفید رفت و با ترامپ صحبت کرد، متوجه شد که ترامپ نه تنها قصد دارد مذاکرات را ادامه دهد، بلکه حاضر نیست مسئله موشک های بالستیک یا حمایت از حماس و حزب الله را مطرح کند و حتی به پذیرش اینکه ایران مقداری از توان غنی سازی اش را داشته باشد، تمایل دارد. و البته که این، برای نتانیاهو یک فاجعه است.

در چند روز اخیر نظریه ای در غرب مطرح شده که تصمیم ژانویه مبنی بر لغو حمله، فکر بکر و ایده درخشان ترامپی بوده است (البته بابت این عبارت متناقض نما عذرخواهی می کنم)؛ چون وقتی ایرانی ها باور کردند که حمله قریب الوقوع است، قابلیت های دفاعی و اطلاعاتی خود را به شیوه ای جابه جا کردند که توسط سازمان جاسوسی انگلیس (MI6) و سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (سیا) و سازمان جاسوسی اسراییل (موساد) رصد شد و اکنون آن ها می دانند که در لحظه حمله چه خواهند کرد. آیا این نظریه را قبول می کنید؟ به نظرتان با عقل جور درمی آید؟

دقیقا متوجه منظورتان نمی شوم. منظور این است که ما حمله را لغو کردیم تا متوجه شویم که هدف بعدا چه مسیری را در پیش خواهد گرفت؟! نه واقعا. فکر می کنم ایرانی ها آنقدر باهوش هستند که دفعه بعد رفتار متفاوتی داشته باشند، چون آمریکایی ها و اسراییلی ها دیده اند دفعه قبل چه کردند.

اسراییل هم می داند نمی تواند به تنهایی به ایران حمله کند. نمی تواند با ایران کاری را بکند که قبلا به لبنان یا سوریه کرده است. اینطور نیست؟

درست است. حتی آمریکا هم نمی تواند چنین کاری بکند. نکته اصلی که باید به یاد داشته باشید این است که ما هیچ راهبرد جنگی برای پیروزی نداریم و فکر می کنم ترامپ هم این را فهمیده است. درباره ترامپ هرگز نمی توان به قطعیت صحبت کرد اما فکر می کنم که ترامپ به این نتیجه رسیده که نمی تواند با نیروی نظامی به یک پیروزی سریع دست پیدا کند. افزون بر این، حتی مشخص نیست که او بتواند در یک جنگ طولانی و همیشگی پیروز شود. در وضعیت فعلی و با توجه به شرایط نظرسنجی ها، آخرین چیزی که ترامپ به آن نیاز دارد، جنگی طولانی و همیشگی است. بنابراین فکر می کنم که او آرام آرام و به تدریج، از استفاده از قوای نظامی فاصله می گیرد.

آیا می توان گفت که از نظر شما، هیچ راه حل نظامی منطقی و عملی برای آنچه نتانیاهو می خواهد ترامپ در ایران انجام دهد، وجود ندارد؟

هیچ راه حل نظامی وجود ندارد. تنها راه، راه حل سیاسی است. تنها راه حل، ارائه نسخه ای اصلاح شده از برجام و تلاش برای ایجاد نوعی سازش و تعامل میان آمریکا، اسراییل و ایران است. این تفکر که بتوان این مشکل را با قدرت نظامی حل کرد، توهم است. هیچ راهی وجود ندارد. همانطور که همیشه می گویم، کسانی که پیشنهاد حمله نظامی می دهند، هیچ راهبرد، برنامه یا توضیحی ارائه نمی کنند که این کار چگونه جواب خواهد داد!

نظرتان درباره پیام ترامپ در شبکه اجتماعی وی تروث سوشال چیست؟

رییس جمهور آمریکا پس از دیدار با نتانیاهو نوشت: به تازگی دیدارم با بنیامین نتانیاهو نخست وزیر (رژیم) اسراییل و شماری از نمایندگان او به پایان رسید. نشست بسیار خوبی بود و روابط مستحکم میان دو کشور ما همچنان ادامه دارد. نتیجه قطعی مشخصی حاصل نشد، جز اینکه تاکید کردم مذاکرات با ایران باید ادامه یابد تا مشخص شود آیا امکان دستیابی به توافق وجود دارد یا نه. اگر چنین توافقی حاصل شود، به نخست وزیر گفتم که این گزینه ترجیح ماست. اگر هم نشود، باید دید پیامدها چه خواهد بود.

به نظر من این پیام چیزهای زیادی را فاش می کند. اول از همه، می گوید جلسه خیلی خوب بوده است. همان طور که می دانید، او تقریبا درباره همه موضوعا از کلمات اغراق آمیز استفاده می کند. و ما در مورد جلسه ای بین آمریکا و اسراییل صحبت می کنیم. وقتی می گوید جلسه خیلی خوبی بود ، یعنی در واقع جلسه خوب نبوده است.

او در ادامه هم هیچ چیز قطعی ای را بیان نمی کند. این دقیقا به این معناست که هیچ چیز قطعی از جلسه بیرون نیامد. سپس می گوید که او، یعنی ترامپ، اصرار کرده که مذاکرات ادامه پیدا کند، و این نشان می دهد که بنیامین نتانیاهو با ادامه آن مذاکرات مخالف بوده است. و بعد هم گفته که اگر مذاکرات شکست بخورد، خواهیم دید چه می شود اما نگفت اگر مذاکرات شکست بخورد، از قدرت نظامی استفاده خواهیم کرد.

به نظرم این پیام، حاوی اطلاعات بسیار مهم و گویای وضعیت است. به نظرم این لحن کلام اهمیت دارد، به ویژه وقتی در نظر بگیریم که او اغلب چقدر اغراق آمیز صحبت می کند.

اظهارات نتانیاهو در فرودگاه و پیش از بازگشت به اسراییل را چطور برآورد می کنید؟

زبان بدن او با آنچه در پیام ترامپ در تروث سوشال می بینید، همخوانی دارد. واضح بود که آن ها در جلسه اختلاف نظر شدیدی داشتند. و همان طور که گفتم، ترامپ به روشنی گفته است که مسئله موشک های بالستیک و حمایت (ادعایی) ایران از حماس و حزب الله عملا از میز مذاکره حذف شده است. و این برای نتانیاهو فاجعه بار است.

نباید اهمیت موضوع موشک های بالستیک را برای اسراییل دست کم گرفت. قبل از جنگ 12 روزه، کسی فکر نمی کرد که تهدید موشک های بالستیک تا این حد بزرگ باشد، چون اسراییل سامانه های دفاعی بسیار پیشرفته ای داشت که با کمک آمریکا می توانستند شرایط را مدیریت کنند.

در ابتدا هم به نظر می رسید که این گونه باشد. اسراییلی ها در آغاز جنگ 12 روزه عملکرد بسیار خوبی داشتند و موشک ها، موشک های کروز و پهپادهای دشمن را سرنگون کردند. اما با ادامه جنگ، ایرانی ها پیشرفت های چشمگیری کردند و با موشک های بالستیک، اسراییل را به معنای واقعی در هم کوبیدند.

همان طور که قبلا گفتم، این اسراییلی ها بودند که می خواستند جنگ 12 روزه پایان یابد چرا که موشک های پدافندی شان رو به اتمام بود و ایرانی ها در حال آموختن روش عبور از آن ها و وارد کردن ضربات سهمگین به اسراییل بودند. این مشکل با گذشت زمان فقط بدتر خواهد شد. برای اسراییلی ها هیچ بهتر نخواهد شد، زیرا اگر ایرانی ها واقعا ضریب هوشی سه رقمی داشته باشند که قطعا دارند، موشک های بالستیک بسیار بیشتر و پیشرفته تری خواهند ساخت تا در آینده بتوانند اسراییل را مرعوب و بازدارندگی ایجاد کنند.

حس درونی شما می گوید طی چند هفته یا حتی یکی، دو ماه آینده اوضاع چگونه خواهد بود؟

مقصودتان این است که آیا ترامپ حمله خواهد کرد یا نه؟ به سختی می توانم تصور کنم که حمله کند. به نظرسنجی ها نگاه کنید. در برخی نظرسنجی ها مردم فکر می کنند که جو بایدن رییس جمهور بهتری بوده؛ ترامپ به دردسر افتاده است و آخرین چیزی که به ان نیاز دارد، جنگ است؛ آن هم یک جنگی بی پایان! وضعیت او واقعاً مشکل ساز است. آخرین چیزی که این روزها به دروغ به آن نیاز دارد، جنگی طولانی است.

او می تواند وارد عمل شود، ایران را بمباران و سپس اعلام پیروزی کند، اما اگر این کار را هم بکند، تعداد زیادی را قانع نمی کند. اگر هم به ماجرایی گسترده تر وارد شود، به جنگی بی پایان می رسد که قطعا به نفعش نخواهد بود.

با تمام اشتباهات و ضعف های ترامپ، باید اذعان کرد که او به اندازه ای باهوش بوده که وارد درگیری های طولانی نظامی نشده است. به عنوان مثال، در مورد ونزوئلا، وارد شد، چند ساعت طول کشید، مادورو را ربود و کار تمام شد. نه بمباران گسترده کرد، نه نیروهای زمینی (زیادی) اعزام کرد و… بنابراین فکر نمی کنم که تمایلی به استفاده از قوای نظامی داشته باشد، مگر اینکه بتواند این کار را خیلی سریع و قاطع انجام دهد.