مهدی زارع، استاد پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی، با اشاره به افزایش زمین لرزه های اخیر در جنوب استان بوشهر گفت: از اول تا بیست وپنجم بهمن 1404 دست کم 9 زمین لرزه با بزرگای بیش از 4 در عسلویه و پیرامون آن ثبت شده است؛ رخدادهایی که در ادامه زمین لرزه های چهارم، پنجم و ششم مرداد امسال با بزرگای 4 تا 4.9 و در عمق کم (4 تا 10 کیلومتری) روی داده اند. این توالی لرزه ای نشان دهنده فعال بودن سامانه گسلی منطقه است.

زارع با یادآوری پیشینه تاریخی سیراف گفت: این بندر کهن در دوره ساسانی از پررونق ترین بنادر ایران با جمعیتی چشمگیر و تنوع مذهبی و قومی بوده است، اما زمین لرزه مرگبار سال 978 میلادی که پس لرزه های آن یک هفته ادامه داشت، به مدفون شدن کامل شهر انجامید. برخی پژوهش ها این رویداد را تنها سونامی ثبت شده خسارت بار در سواحل خلیج فارس می دانند. همچنین زلزله سال 1008 میلادی با بزرگای حدود 6.5 شاهدی تاریخی بر توان لرزه زایی بالای این منطقه است.

به گفته این استاد زلزله شناسی، منطقه عسلویه سیراف بخشی از سامانه گسترده لرزه خیز زاگرس است. گسل های این ناحیه به صورت قطعات مجزا یا به هم پیوسته ای به طول 50 تا 80 کیلومتر هستند که هر قطعه می تواند زمین لرزه ای با بزرگای 6.5 تا 7.0 تولید کند. در صورت گسیختگی هم زمان چند قطعه، حتی رخدادی بزرگ تر از 7 ریشتر نیز دور از انتظار نیست.

وی افزود: وجود گنبدهای نمکی در جنوب بوشهر سبب می شود زمین لرزه ها به شکل خوشه ای و پیاپی رخ دهند. نمونه های مشابه این فعالیت گسلی در زلزله فروردین 1392 دشتی و فروردین 1400 گناوه مشاهده شده است.

زارع در بخش دیگری از این گفت وگو به نقش احتمالی فعالیت های انسانی اشاره کرد و گفت: استخراج گسترده نفت و گاز از مخازنی مانند پارس جنوبی می تواند با برهم زدن تعادل تنش های پوسته زمین، به بروز زمین لرزه های القایی یا چکانشی منجر شود. حفاری عمیق و برداشت سیالات ممکن است لغزش زودهنگام گسل های تحت فشار را تحریک کند.

وی همچنین به توسعه اراضی مصنوعی در سواحل عسلویه اشاره کرد و افزود: خشک سازی بخش هایی از ساحل و ایجاد بسترهای جدید می تواند موجب تقویت و تشدید امواج لرزه ای شود؛ پدیده ای که در برخی مناطق ساحلی جهان نیز تجربه شده است.

این پژوهشگر با اشاره به حرکت سالانه 2 تا 3 سانتی متری ورقه عربی به سمت ایران تأکید کرد: بخشی از این انرژی در گسل های زاگرس انباشته می شود و هرچه نرخ انباشت بیشتر باشد، احتمال رهاسازی ناگهانی آن در قالب یک زمین لرزه بزرگ افزایش می یابد.

زارع خاطرنشان کرد: خردلرزه ها و زمین لرزه های متوسط اخیر الزاماً به معنای تخلیه کامل انرژی نیست و حتی می تواند نشانه فعال بودن سامانه گسلی منطقه باشد. بر این اساس، تکرار رخدادی مشابه زلزله تاریخی سیراف، بر پایه شواهد تاریخی و زمین شناختی، سناریویی قابل اعتنا و نیازمند آمادگی جدی است.