رییس مرکز تحقیقات سرطان ایران به تازگی اعلام کرده است هر 5 دقیقه یک ایرانی به سرطان مبتلا می شود و رشد ابتلا به سرطان در ایران بالاترین نرخ در جهان را دارد.

به گزارش ایلنا، سرطان پس از بیماری های قلبی عروقی، دومین علت مرگ در کشور است و سالانه حدود 100 هزار بیمار جدید سرطانی در ایران شناسایی می شوند.

همچنین 98 درصد عوامل ابتلا به سرطان به سبک زندگی و تنها 2 درصد به ژنتیک مربوط است؛ سرطان پستان شایع ترین سرطان و سرطان معده کشنده ترین سرطان در ایران است.

در خصوص دلایل آمار بالای ابتلا به سرطان و مرگ و میر ناشی از آن یاشا مخدومی، نایب رییس انجمن رادیو آنکولوژی ایران به خبرنگار ایلنا گفت: این آمار که البته دقیق نیست، تعداد بیماران سرطانی جدید در سال است. وزارت بهداشت این اطلاعات را هر سال منتشر می کند. به طور تقریبی، حدود 170 هزار تا 180 هزار مورد جدید سرطان در سال تشخیص داده می شود. آمار دقیق تر را باید از وزارت بهداشت دریافت کرد. حتی اگر عدد را کمی بیشتر بگیریم و 200 هزار در نظر بگیریم، به طور تقریبی هر پنج دقیقه حدود 1.9 بیمار می شوند.

وی افزود: ما یک مفهوم داریم که تعداد بیماران به ازای جمعیت را در سال بررسی می کند. این تعداد به عنوان نسبت به جمعیت عنوان می شود. یکی از شاخص ها نیز رشد یا افزایش سرطان در سال است. به عنوان مثال، اگر پارسال تعداد بیماران 100 هزار نفر بوده، امسال ممکن است به عدد بالاتری برسد و درصد این افزایش، درصد رشد سرطان را نشان می دهد. روند رشد سرطان باید با توجه به آمارهای سال گذشته مشخص شود.

مخدومی اظهار کرد: ایران یکی از کشورهایی است که نسبت سرطان به کل جمعیت آن متوسط است. به طور کلی، نسبت سرطان در ایران نسبت به ایالات متحده آمریکا کمتر است، اما از برخی کشورها بیشتر است. همچنین، نسبت افزایش رشد سرطان در ایران از متوسط آمار جهانی کمی بیشتر است. با این حال، این به معنای آن نیست که ایران جزو کشورهای با آمار بالای سرطان محسوب می شود.

به گفته وی، تغییرات در سبک زندگی مردم به طور قابل توجهی می تواند بر نرخ رشد سرطان تأثیر بگذارد. قبل از انقلاب، جمعیت عمدتاً روستایی بود، اما اکنون بیشتر جمعیت در شهرها زندگی می کنند. این تغییرات شامل عواملی مانند استرس بیشتر، آلودگی هوا و تغذیه و فعالیت بدنی است. این عوامل می توانند به افزایش بیماری ها از جمله سرطان کمک کنند. در عین حال، رابطه دقیقی بین تغییرات در سبک زندگی و ژنتیک وجود ندارد و به سختی می توان مرزهای مشخصی بین این دو تعیین کرد. هر دو عامل می توانند به طور همزمان در بروز بیماری ها نقش داشته باشند و بررسی آن ها نیاز به تحقیقات دقیق تری دارد.

نایب رییس انجمن رادیو آنکولوژی ایران در ادامه خاطر نشان کرد: سرطان معمولاً یک بیماری چند عاملی است که تحت تأثیر ترکیبی از عوامل ژنتیکی و محیطی قرار دارد. برخی نکات کلیدی در این زمینه عبارتند از: ژن های سرطان زا: در برخی افراد، ژن هایی وجود دارد که می تواند خطر بروز سرطان را افزایش دهد، اما این ژن ها ممکن است هیچ گاه فعال نشوند و منجر به بیماری نشوند.

به گفته مخدومی، همچنین عوامل محیطی مانند آلودگی، سیگار و مواد شیمیایی می توانند به بروز سرطان کمک کنند. عامل پروژنیتور عواملی که به طور مستقیم موجب ایجاد تغییرات ژنتیکی می شوند و می توانند منجر به سرطان شوند. عامل پروموتور که به تحریک و تسریع روند بروز سرطان کمک می کنند، مانند سیگار که هم به عنوان محرک و هم به عنوان عاملی که خطر بروز سرطان را افزایش می دهد، عمل می کند. به طور کلی، تعامل بین عوامل ژنتیکی و محیطی نقش مهمی در بروز سرطان ایفا می کند.

این متخصص سرطان با بیان اینکه تفکیک کردن این مسأله حل کننده نیست، گفت: مسئله این است که به هرحال، تغییر در سبک زندگی و آلودگی های محیطی ممکن است برخی از سرطان ها را افزایش دهد. تغییر در سبک زندگی، برای مثال خوردن بیشتر غذاهای فست فود و آماده و… نشان داده شده است که با افزایش سرطان های روده همراه است. آلودگی هوا، سرطان های ریه، کلیه، مثانه و… را ایجاد می کند. دخانیات نیز به همان ترتیب در ریه، حنجره، مثانه و کلیه نقش دارد و برخی سرطان های دیگر را نیز تحت تأثیر قرار می دهد.

وی در پاسخ به این سوال که دولت چقدر درعدم گسترش ابتلا به سرطان در کشور نقش دارد، گفت: اصولا وقتی کسی مسئول می شود باید آگاهی کامل به کل منابع، مصارف و کلیه مسائل داشته باشد. به هر حال سرطان هم یکی از عوامل مرگ ومیر است و باید به آن توجه شود.

او در ادامه گفت: هزینه های درمان سرطان بالا است و تکنولوژی های جدیدی برای درمان آن وجود دارد. در درمان سرطان، علاوه بر جراحی و پرتو درمانی (رادیوتراپی)، موارد زیر مورد نیاز هستند: تجهیزات رادیوتراپی که این تجهیزات در کشور ناکافی و هزینه برانگیز هستند؛ بیش از 90 ٪ آن ها از خارج تأمین می شود. نصب این دستگاه ها زیرساخت های پیچیده و عظیمی می طلبد. قیمت داروهای شیمی درمانی کلاسیک نسبتاً پایین تر است و پوشش بیمه به طور متوسطی آن ها را شامل می شود.

نایب رییس انجمن رادیو آنکولوژی ایران با تاکید بر اینکه هزینه های داروهای جدید شیمی درمانی بالا است، گفت: پوشش بیمه به تدریج وارد می شود؛ برخی از آن ها هنوز تحت پوشش بیمه نیستند. همچنین داروهای ایمونوتراپی هزینه های بسیار بالایی دارند و پوشش کافی بیمه را ندارند. در هر تومور و در هر مرحله بیماری، ترکیبی از درمان های فوق (جراحی، پرتو درمانی، شیمی درمانی کلاسیک یا جدید، ایمونوتراپی) مورد نیاز است؛ در نتیجه هزینه کل درمان بسیار زیاد و بار مالی بالایی برای بیمار و سیستم بهداشت و درمان به وجود می آید.

به گفته وی، ما اغلب برای درمان سرطان به واردات از خارج کشور وابسته هستیم. واردات داروهای سرطان به کشور و تولیدشان توسط کارخانه های داروسازی داخلی انجام می شود. برخی از این داروها باید مواد اولیه از خارج آورده شوند؛ در این صورت شرکت ها آن را وارد می کنند. برخی دیگر مستقیم از خارج وارد می شوند که شرکت ها نمایندگی دارند. اما اینکه به صورت قاچاق چه مقدار دارو وارد یا خارج می شود، باید سازمان غذا و دارو پاسخگو باشد. داروهایی که قاچاق وارد می شوند اجازه مصرف در ایران ندارند و تمام سیستم باید تحت کنترل باشد؛ این سیستم باید توسط شاپرک نظارت شود.

مخدومی با بیان اینکه برخی صادرات داروهای ارزان قیمت وجود دارد، تأکید کرد: در این زمینه برخی داروهای داخلی به دلیل هزینه نسبتاً پایین، به صورت رسمی یا غیررسمی به کشورهای دیگر صادر می شوند. در خصوص صادرات غیررسمی، در این حالت داروها بدون مجوزهای قانونی خارج می شوند و مسئولیت نظارتی بر عهده سازمان غذا و دارو، شاپرک، گمرک و دستگاه های انتظامی است که باید تخلف را پیگیری و منع کنند.

وی یادآور شد: در قانون اساسی جمهوری ایران، ماده 222صریحاً بیان می کند که حفظ سلامت عمومی یکی از وظایف اصلی دولت است. همین طور در اصل 43 آمده است که دولت ملزم است وسیله های لازم برای تأمین بهداشت، درمان و سلامت مردم را فراهم آورد . این متون پایه ی قانونی مسئولیت دولت در زمینه ی بهداشت و درمان را تأکید می نمایند.

مخدومی در پایان توضیح داد: اصل دیگری نیز در حوزه سلامت و درمان وجود دارد و وظیفه دولت است که از طریق سرانه و روش های پوشش بیمه سلامت همگانی را تأمین کند و در این راستا بیمه های دولتی باید برای مردم فراهم شوند. حال اینکه چقدر این امر ناقص انجام می شود، به مسئله اقتصاد کل جامعه مربوط می شود. به هر حال، اقتصاد سلامت بخشی از اقتصاد کل است و تا زمانی که مشکلات اقتصاد کل حل نشود، اقتصاد سلامت ناپایدار خواهد بود و نمی توان تقصیر را به فرد خاصی نسبت داد. مسلماً کسانی که مسئول حل مشکلات اقتصاد کل هستند، باید در این زمینه پاسخگو باشند.