فرارو- مهدی دهقان؛ کیارستمی از مهم ترین کارگردانان تاریخ سینمای ایران و جهان به شمار می رود. بااین حال شاید این سوال پیش بیاید که چرا عباس کیارستمی تا این پایه برای سینمای جهان اهمیت دارد.

به گزارش فرارو، سینماگران زیادی تا به امروز با بودجه های کلان و فیلم های پرزرق وبرق برای مدتی سینماهای جهان را قرق کرده اند. باوجوداین سینمای کم خرج و کم هزینه کیارستمی ازمنظر اهمیت سینمایی، گوی سبقت را از این آثار ربوده است.

معروف است که ژان لوک گدار، کارگردان بزرگ سینمای فرانسه، در مورد اهمیت کیارستمی در تاریخ سینمای جهان گفته است که: سینما با گریفیث شروع شد و با کیارستمی به پایان رسید. این عبارات، نشان از اهمیت عباس کیارستمی در تاریخ سینمای جهان دارند.

تبیین این مسئله که سینمای کیارستمی به چه دلیل تا این حد از اهمیت برخوردار است، کار ساده ای نیست. بااین حال، ویژگی هایی در سینمای کیارستمی وجود دارد، که می توان با تببین این ویژگی ها، بخشی از این مسیر را طی کرد.

در ابتدای امر، پربیراه نخواهد بود اگر تفاوتی قائل باشیم بین هنرمند بودن و شاغل بودن در رشته های هنری و همچنین بین هنر و اثر هنری. ملک الشعرای بهار، سال ها پیش در رد شاعرانی که سرودن شعر را درکنارِهم چیدن کلمات موزون و مقفی می دانستند نوشته بود:

ای بسا ناظم که او در عمر خود شعری نگفت

وی بسا شاعر که او در عمر خود نظمی نساخت

عرصه هنر، مطلقا متعلق به خود آن است. هنر مهندسی نیست. به همین دلیل است که با وجود همه بلاک باسترهای رنگ ولعاب دار و مهندسی شده سینمای هالیوود، درنهایت این عباس کیارستمی است که علارغم شکست در بازار- گوی سبقت را در میادین هنری از این فیلم های پرهزینه می رباید. چراکه چیزی در هنر هست که در مهندسی و فن نیست؛ فرم.

استاد شفیعی کدکنی در فرازی از کتاب رستاخیز کلمات، هنر را این گونه تعریف می کند که: هنر فرم است و فرم است و فرم. با این تعریف، سینما را نیز باید هنری دانست که شکل اعلای آن در فرم اتفاق می افتد. ازاین منظر، باید تفاوت قائل بود بین فیلم کم هزینه ای که مبنایش را بر فرم هنری قرار داده است و سینمای بازاری یی که با هدف سود تجاری تولید شده و به جای فرم، محلی است برای فنی کاری و مهندسی المان های هنری.

در عالم هنر، زیبایی حرف اول و آخر را می زند؛ آن هم نه آن گونه از زیبایی مالوف و مشخصی که معمولا ذهن آدمی با آن خوگیر شده است؛ بلکه نوعی از زیبایی که برآمده از امر هنری و خلاقیت انسانی و نگاه ویژه و خودبسنده به مسائل است. جهان هنر جهان چگونه گفتن است و نه چه گفتن. به همین دلیل است که سخنی می تواند هم موزون باشد و هم مقفی، اما به هیچ عنوان شعر قلمداد نشود. چنان که فیلمی می تواند ازمناظر فنی تکمیل باشد اما اثر هنری و سینمایی مهمی به شمار نرود.

گذشته از اهمیت ژانریکی که سینمای کیارستمی دارد، نوع نگاه او به سینما نیز از اهمیت ویژه ای برخوردار است. نگاه کیارستمی به سینما نگاهی هنری است. همان گونه که نگاه پیکاسو به نقاشی با آنچه عموم مردم از این هنر انتظار داشتند متفاوت بود، سینمای کیارستمی نیز با سینمای مالوف و تجاری جهان هم سو نیست. بااین حال، کیارستمی به همان خوبی که پیکاسو بلد بود، دانش تلفیق هنر و سینما را داشت؛ و آنچه وی را از دیگر کارگردانان مخالف خوان سینما متمایز می کند نیز، اصالتی است که در اندیشه و آثار او به چشم می خورد. کیارستمی یکی از محلی ترین کارگردانان بین المللی تاریخ سینماست که بدون اینکه ادای پیشرو بودن را دربیاورد، صدای پیشروِ خودش را پیدا کرده است.