نزدیک به 20 سال پیش، زمانی که فیدل کاسترو اعلام کرد به دلیل بیماری مجبور است موقتا از سمت ریاست جمهوری کوبا کناره گیری کند، جشن و پایکوبی در مقابل رستوران ورسای در میامی برپا شد. تبعیدیان کوبایی دو سال بعد، زمانی که او برای همیشه از قدرت کناره گیری کرد، دوباره به وجد آمدند؛ و بار دیگر در سال 2016، با مرگ او جشن گرفتند، هرچند در آن زمان برادرش رائول کاسترو رییس جمهور بود. اما اکنون، اقتصاد کشور در حال سقوط آزاد است، شبکه برق رو به نابودی است، میلیون ها شهروند مهاجرت کرده اند و دولت کوبا با شاید خطرناک ترین دشمن خود روبه روست: ترامپ.

به گزارش دنیای اقتصاد به نقل از نیویورک تایمز، ترامپ دسترسی کوبا به محموله های نفتی را مسدود کرده، به فلج شدن صنعت حیاتی گردشگری این کشور کمک کرده و رسما اعلام نموده که حکومت کوبا در آستانه ضربه فنی شدن و سقوط نهایی است. دولت ترامپ و بسیاری از تبعیدیان کوبایی که نزدیک به هفت دهه منتظر سقوط حکومت کمونیستی کوبا بوده اند، معتقدند که این بار، بالاخره لحظه موعود فرا رسیده است.

پس از سال ها تلاش رؤسای جمهور مختلف آمریکا با تاکتیک های گوناگون فشار اقتصادی برای تسریع فروپاشی دولت کوبا، اقدام دولت ترامپ در قطع سوخت، شرایط را به طرز چشم گیری تغییر داده است؛ چرا که نفت شریان حیاتی کشور از حمل ونقل عمومی گرفته تا کارخانه ها و مزارع است.

پیش بینیِ سقوط حکومت کوبا پیش تر نیز مطرح شده بود، به ویژه پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی که حامی اصلی کوبا محسوب می شد؛ اما آن پیش بینی ها غلط از آب درآمد. با این حال، کارشناسان می گویند این بار بقای حکومت کوبا به شدت در هاله ای از ابهام قرار دارد. اعضای جامعه تبعیدیان کوبا در جنوب فلوریدا می گویند مقامات دولت ترامپ به آن ها اطمینان داده اند که روزهای حکومت کوبا به شماره افتاده است.

مارسل فیلیپه، از رهبران برجسته تبعیدیان کوبایی در میامی و رییس موزه آمریکایی دیاسپورای کوبا که با دیپلمات های آمریکایی دیدار داشته، گفت: دولت آمریکا مصمم است که کوبا پیش از پایان سال 2026 آزاد شود. این طرحی است که هم اکنون در حال اجراست.

یک مقام ارشد وزارت خارجه آمریکا که خواست نامش فاش نشود تا بتواند درباره مسائل حساس دیپلماتیک صحبت کند، گفت که علاوه بر نفت، برنامه های ترامپ عمدتا بر قطع دسترسی کوبا به ارز خارجیِ حاصل از گردشگری و ماموریت های پزشکی این کشور در خارج متمرکز بوده است.

پس از آنکه ارتش آمریکا نیکلاس مادورو، رهبر ونزوئلا، را دستگیر کرد، ترامپ جریان نفت ونزوئلا به کوبا را متوقف کرد. ونزوئلا سال ها با ارسال روزانه 35هزار بشکه نفت در ازای خدمات پزشکی پزشکان کوبایی، اقتصاد کوبا را سرپا نگه داشته بود. ترامپ همچنین تعرفه هایی را علیه هر کشوری که به کوبا نفت ارسال کند، اعلام کرد.

تحلیلگران می گویند این اقدامات که به طور موثر راه ارتباطی دو تامین کننده اصلی نفت کوبا (ونزوئلا و مکزیک) را قطع کرده (آن هم درست در زمانی که کوبا با قطعی های سراسری برق دست و پنجه نرم می کند) کشور را فلج خواهد کرد. کوبا نفت تولید می کند، اما تنها به اندازه ای که 40درصد از نیازهای روزانه اش را تامین کند و فقدان واردات بین المللی در نهایت کشور را از کار خواهد انداخت. ترامپ می گوید ایالات متحده در حال گفت وگو با رهبران ارشد کوباست، اما جزییات بیشتری ارائه نکرده است.

ترامپ اخیرا به خبرنگاران گفت: کوبا کشوری ورشکسته است. مدت هاست که چنین بوده، اما حالا دیگر ونزوئلا را هم ندارد که به آن تکیه کند. بنابراین ما با افرادِ داخل کوبا، با بالاترین مقامات کوبا صحبت می کنیم تا ببینیم چه می شود.

میگل دیاز-کانل، رییس جمهور کوبا، در کنفرانس خبری نادری که هفته گذشته برگزار کرد، به نظر می رسید که به وخامت اوضاع کشور اذعان دارد. او برنامه هایی را برای سهمیه بندی ذخایر محدود نفت داخلی و توسعه انرژی های خورشیدی و بادی تشریح کرد، اما هیچ اشاره ای به تامین قراردادهای جدید واردات نفت نکرد.

دولت کوبا پیام های متناقضی به دولت ترامپ ارسال کرده است؛ از یک سو پیام های تند در شبکه های اجتماعی منتشر می کند و از سوی دیگر بیانیه هایی ملایم تر صادر می نماید. کوبا پیشنهاد ازسرگیری همکاری با ایالات متحده در موضوعاتی مانند مبارزه با تروریسم، پول شویی، قاچاق مواد مخدر، امنیت سایبری، قاچاق انسان و جرائم مالی را داده است.

یک مقام آمریکایی که مجاز به صحبت علنی درباره تعاملات دولت با هاوانا نبود، گفت مقامات کوبایی عصبی هستند زیرا کم کم متوجه شده اند که انقلابشان به پایان خط رسیده است. مقام ارشد وزارت خارجه که درباره استراتژی کاخ سفید توضیح می داد، گفت بیشتر گفت وگوها با دولت کوبا پیرامون مسائل فنی، مانند پروازهای بازگرداندن مهاجران بوده و جنبه اساسی و ماهوی نداشته است. به گفته این مقام، مشکل این نیست که دو طرف صحبت نمی کنند، بلکه اختلاف بنیادی بر سر این است که چه موضوعی باید روی میز مذاکره باشد.

این مقام افزود اگر مقامات کوبایی با پیشنهادهای قابل توجهی، مانند اجازه فعالیت بیشتر به بخش خصوصی و احزاب سیاسی رقیب، به دولت ترامپ نزدیک شوند، دولت مایل به تعامل فعال تر خواهد بود. به گفته این مقام، دولت ترامپ به دنبال گفت وگوهایی مشابه مذاکرات جاری در ونزوئلاست، جایی که دولت موقت توافق کرده گام هایی به سوی تحول اقتصادی و دموکراسی بردارد.

اما ریکاردو زونیگا، مقام سابق دولت اوباما که به هدایت مذاکرات محرمانه با کوبا کمک کرده بود، می گوید این رویکرد دشوار خواهد بود؛ زیرا در کوبا مقامی مانند دلسی رودریگز، رهبر موقت ونزوئلا که مایل به آرام کردن دولت ترامپ باشد، وجود ندارد.

بسیاری از کارشناسان به چالش کلیدی دیگری اشاره می کنند: اگر حکومت کوبا سقوط کند، مشخص نیست چه کسی کشور را رهبری خواهد کرد، زیرا حکومت اکثر رهبران اپوزیسیون را زندانی کرده یا آن ها را به تبعید فرستاده است. پیتر کورنبلو، نویسنده، معتقد است که مذاکرات هم اکنون در جریان است.

کورنبلو، که از منتقدان سیاست های اقتصادی سخت گیرانه آمریکاست، گفت: منطقی است که آمریکا و کوبا درگیر مذاکرات پشت پرده باشند، حتی اگر این مذاکرات نتیجه اجبارِ سختگیرانه کاخ سفیدِ ترامپ باشد. گفت وگو، حتی تحت فشار، بهتر از تهاجم آشکار آمریکاست و راه خروجی بالقوه ای برای هر دو طرف فراهم می کند.

آیدا فرر، استاد تاریخ دانشگاه پرینستون، گفت درست است که پیش بینی های گذشته درباره سقوط دولت کوبا اشتباه بوده است، اما حالا دیگر هیچ حامی مالی ای منتظر نیست تا اقتصاد درهم شکسته کوبا را نجات دهد.