شبکه خبری المیادین در یادداشتی درباره دور نخست مذاکرات غیر مستقیم میان آمریکا و ایران در عمان نوشت: در بستر تنش های فزاینده اخیر در منطقه و در پی تهدیدهای مکرر واشنگتن علیه ایران، تحولات شتابان روزهای گذشته سرانجام به برگزاری مذاکرات غیرمستقیم در پایتخت عمان انجامید.

در این میان، یک پرسش محوری بیش از هر موضوع دیگری مطرح شده است و آن این است که چرا جمهوری اسلامی ایران بر محدود کردن مذاکرات صرفاً به پرونده هسته ای اصرار دارد و حاضر نیست سایر موضوعات مورد مطالبه واشنگتن را وارد گفت وگوها کند؟

تهران به صراحت اعلام کرده است که تنها درباره برنامه هسته ای خود مذاکره خواهد کرد و هرگونه تلاش برای پیوند زدن این پرونده با موضوعاتی چون توان موشکی یا سیاست های منطقه ای را رد می کند. این موضع گیری، به ویژه پس از جنگ 12 روزه، معنای متفاوتی یافته است. هرچند این جنگ به ایران تحمیل شد، اما به باور تحلیلگران، پیامدهای آن به نقطه اتکایی برای تهران در بازتعریف موازنه قدرت تبدیل شده است.

جمهوری اسلامی ایران پس از تحولات ژوئن 2025 به این جمع بندی رسید که مجموعه توانمندی های هسته ای، سیاسی و نظامی، در کنار پشتوانه های منطقه ای و راهبردی، به آن امکان می دهد چارچوب گفت وگوها را خود تعیین کند. بر همین اساس، ایران هرگونه تلاش برای گسترش مذاکرات به حوزه هایی فراتر از پرونده هسته ای را مداخله در امور حاکمیتی خود می داند و آن را غیرقابل پذیرش تلقی می کند.

در این چارچوب، جنگ 12 روزه نه از منظر قدرت نظامی، بلکه از حیث قدرت تحمیل شروط معادله میان تهران و واشنگتن را تغییر داد. امروز ایالات متحده پای میز مذاکره ای نشسته است که محور آن برنامه ای است که پیش تر مدعی نابودی آن شده بود. این وضعیت، پس از ناکامی آنچه بنیامین نتانیاهو نخست وزیر رژیم صهیونیستی نبرد وجودی اسراییل علیه ایران خوانده بود، بیش از پیش برجسته شده است.

جمهوری اسلامی ایران با تبدیل برنامه هسته ای به اهرمی مؤثر، توانسته خود را به عنوان بازیگری فعال در مذاکرات غیرمستقیم بین المللی تثبیت کند و راهبردی را در پیش بگیرد که واشنگتن را ناگزیر به گفت وگو در چارچوب شروط تهران کرده است؛ آن هم در شرایطی که فشارهای نظامی و تحریمی همچنان ادامه دارد.

اصرار ایران بر تمرکز مذاکرات بر پرونده هسته ای، هدفی روشن را دنبال می کند و آن هدف ایجاد پیوند مستقیم میان هرگونه تعهد هسته ای و لغو تحریم های آمریکا است. از نگاه تهران، بخش عمده تحریم ها دقیقاً با همین عنوان اعمال شده اند و گسترش دامنه مذاکرات، تنها مسیر رفع آن ها را پیچیده تر می کند. در مقابل، محدودسازی مذاکرات، امکان تبدیل فشار سیاسی آمریکا به ابزار چانه زنی علیه خود واشنگتن را فراهم می سازد.

هم زمان، این رویکرد به ایران اجازه می دهد تصویر کشوری را ترسیم کند که به دیپلماسی پایبند است و در چارچوب های بین المللی مذاکره می کند؛ تصویری که می تواند فشارهای فزاینده ای را متوجه واشنگتن کند تا بدون تحمیل شروط اضافی به این مسیر تن دهد. در چنین وضعیتی، هر پیشرفت در پرونده هسته ای، باید با نتیجه ای ملموس برای ملت ایران، یعنی رفع تحریم ها، همراه باشد؛ امری که به اعتقاد تهران، استقلال تصمیم گیری و صیانت از حاکمیت ملی را تضمین می کند.

در مقابل، ایران برنامه موشکی خود را بخشی جدایی ناپذیر از دکترین دفاعی و امنیت ملی اش می داند و ورود آن به مذاکرات را خط قرمز تلقی می کند. از نگاه تهران، پرونده هسته ای از سازوکارهای بین المللی و چارچوب های حقوقی مشخص برخوردار است، در حالی که طرح موضوع موشکی، صرفاً به گسترش مطالبات آمریکا و پیچیده تر شدن روند گفت وگوها منجر خواهد شد.

همین منطق در مورد روابط ایران با متحدانش نیز صادق است. تهران هرگونه تلاش برای تبدیل این روابط به پرونده مذاکره را اقدامی در راستای فشار و نقض حاکمیت خود می داند و معتقد است اختلافات واشنگتن با متحدان ایران، از مسیر گفت وگو با تهران حل وفصل نخواهد شد.

در نهایت، توان ایران برای پافشاری بر این چارچوب، تنها یک انتخاب سیاسی نیست، بلکه حاصل توازن نیاز متقابل در پرونده هسته ای، ظرفیت های دیپلماتیک و ناکامی سیاست های پیشین آمریکا در تغییر رفتار یا ساختار سیاسی جمهوری اسلامی است. به همین دلیل، محدودسازی مذاکرات به پرونده هسته ای، نوعی بازآرایی جایگاه قدرت ایران در عرصه داخلی و خارجی و چالشی مستقیم برای نفوذ سنتی آمریکا تلقی می شود.

اگرچه همچنان گمانه زنی ها درباره موفقیت یا شکست مذاکرات و حتی احتمال بازگشت گزینه نظامی ادامه دارد، اما یک واقعیت، مستقل از نتیجه نهایی، برجسته شده است و آن واقعیت این است که جمهوری اسلامی ایران توانسته شروط خود را بر میز مذاکرات تحمیل کند و نشان دهد آنچه در روزهای آینده رخ خواهد داد، نه از سر عقب نشینی، بلکه در چارچوب معادله ای شکل می گیرد که تهران آن را تعریف کرده است.