به دنبال اعتراضات دی ماه و به ویژه پس از حوادث خونین 18 و 19 این ماه، همزمان با اعلام آمار کشته شدگان، خبر بازداشت کادر درمان در شبکه های اجتماعی دست به دست می شد.

به گزارش اعتماد، محمد رییس زاده، رییس سازمان سازمان نظام پزشکی کشور حالا در تازه ترین گفت وگوی خود توضیح می دهد که در اطلاع رسانی های اولیه آمارها، بازداشت بیش از 50 نفر را نشان می داد اما بررسی های اولیه نشان داد که برخی از این افراد یا پزشک نیستند یا از خانواده های دیگر جامعه پزشکی و پیراپزشکی مثل پرستاری هستند که نظام پزشکی تولیت آن ها را بر عهده ندارد.

تعداد افرادی که ما ابتدا به آن رسیدیم 33 نفر بود که اطلاع رسانی درباره آن ها شده بود؛ افرادی که ممکن بود یک ساعت بازداشت بوده باشند. بعد از بررسی ها تعداد افرادی که بازداشت بودند دست کم به 23 نفر رسید و با توجه به آزادی هایی که در چند روز گذشته داشتیم این عدد به کمتر از 17 نفر کاهش یافت.

مشروح این گفت وگو را در ادامه می خوانید.

تا امروز چند پزشک در جریان رسیدگی به آسیب دیدگان اعتراضات دی ماه بازداشت شده اند؟

ما از روز اول کمیته ای برای رصد در این زمینه در معاونت پارلمانی تشکیل دادیم. این موضوع را مورد به مورد در ارتباط با روسای نظام پزشکی های شهرستان ها و دادستان ها در سطح کشور پیگیری کردیم. آماری که جمع آوری شد به 23 نفر رسید با توجه به اینکه هر روز اطلاعات در شرایط قطعی اینترنت رد و بدل می شد، مکانیسمی برای به دست آوردن آمار وجود نداشت و آنچه در دسترس داشتیم بر اساس اطلاع رسانی شهرستان ها بود. این تعداد از میان 175 هزار پزشک و افرادی از جامعه نظام پزشکی که عضو سازمان نظام پزشکی هستند و همچنین از بین 400 هزار عضوی که ما داریم، بود. با آزاد شدن برخی از این پزشکان و اعضای کادر درمان در حال حاضر حدود 17 نفر همچنان در بازداشت هستند.

در میان این افراد، دندانپزشک، داروساز و فیزیوتراپیست هم داشتیم بنابراین تعداد افراد جامعه پزشکی که در حال حاضر در زندان هستند به 10 نفر نمی رسند. سازمان به شهرستان ها نامه زده که اگر از اعضای بازداشت شده سازمان نظام پزشکی اطلاعی دارند ما را در جریان بگذارند. در اطلاع رسانی های اولیه آمار بیش از 50 نفر را نشان می داد اما بررسی های اولیه نشان داد که برخی از این افراد یا پزشک نیستند یا از خانواده های دیگر جامعه پزشکی وپیراپزشکی مثل پرستاری هستند که نظام پزشکی تولیت آن ها را بر عهده ندارد. تعداد افرادی که ما ابتدا به آن رسیدیم 33 نفر بود که اطلاع رسانی درباره آن ها شده بود؛ افرادی که ممکن بود یک ساعت بازداشت بوده باشند.

بعد از بررسی ها تعداد افرادی که بازداشت بودنددست کم به 23 نفر رسید و با توجه به آزادی هایی که در چند روز گذشته داشتیم این عدد کاهش یافت. آقای دکتر رضایی از تهران، دکتر نادعلی از گرگان، دکتر علیرضا گلچینی از قزوین، خانم دکتر آمنه سلیمانی از اردبیل و سه نفر از جامعه پزشکی در استان فارس و یک نفر هم از کرمان آزاد شدند بنابراین آمار کلی ما اکنون به کمتر از 17 مورد می رسد. دو مورد دیگر هم داریم که بازداشت آن ها مربوط به حوادث اخیر نیست و البته درباره آن ها هم ما وظیفه پیگیری داریم.

این پزشکان بیشتر در چه تخصص هایی فعالیت دارند؟

در میان این افراد تخصص های جراحی، طب اورژانس، پزشکی عمومی و دندانپزشکی هم داریم.

از دلایل دستگیری و اتهامات مطرح شده اطلاعی دارید؟

در فضای مجازی جریانی راه افتاده که پزشکان را به دلیل درمان مجروحان دستگیر کرده اند. این موضوع بسیار برای جامعه پزشکی ما خطرناک است چون پزشک ما باید بر اساس تعهد حرفه ای و سوگند پزشکی هر مصدومی که وارد مراکز درمانی می شود یا هر مصدومی که درخواست کمک داشته باشد، بدون سوگیری و پرسیدن ماهیت بیمار به او کمک کند؛ این وظیفه و خط قرمز ماست.

در واقع اقدام به درمان بیماران و نیازمندان در یک فضای منطقی، خط قرمز پزشکی و نظام پزشکی است. حالا اگر کسی بخواهد فضایی خلاف واقع راه بیندازد که پزشکی به واسطه درمان بازخواست و بازداشت شده است فضای امن درمان را در کشور از بین می برد. ما در حادثه دی ماه 25 هزار مجروح داشتیم که از طیف های مختلف به مراکز درمانی مراجعه کردند. همکاران ما نزدیک به 13 هزار عمل جراحی سبک و سنگین در کشور در تمام مراکز درمانی و در تمام استان ها برای این افراد انجام داده اند.

بیش از 5 هزار نفر از جراحان رشته های مختلف، متخصصان طب اورژانس و بیهوشی و مراقبت های ویژه، پزشک های عمومی اورژانس و سایر رشته هایی که مورد مشاوره قرار گرفته اند و همچنین بیش از 60 هزار نفر از کادر درمان درگیر مداوای مصدومان و مجروحان کشور بوده اند که همه اینها هم ایرانی هستند. این تعداد از کادر پزشکی و کادر درمان همچنان در مراکز درمان در حال خدمت رسانی هستند. اگر قرار بود در کشور ما چنین فضایی - که در حال ترویج است - وجود داشته باشد و افراد را به خاطر درمان مجروحان و معترضان بازداشت کنند باید همه این افراد را بازداشت می کردند.

بنابراین این حرف مردود و غلط است. برای ایجاد امنیت و آرامش جامعه پزشکی و خدمت به مردم مجبورم این را تاکید کنم که به هیچ عنوان این طور نیست که جامعه پزشکی به خاطر اقدام به درمان مجروحی بازداشت شوند. بازداشت این تعداد هم - بر اساس بررسی های رسمی و جلساتی که داشتیم - عموما به خاطر درمان یا صرفا به خاطر درمان نبوده و دلایل بازداشت این پزشکان هم همان دلایل عمومی سایر بازداشت های عمومی افراد است.

شخصا روی این موضوع خیلی حساس هستم و اگر موردی باشد که پزشکی به دلیل انجام وظیفه حرفه ای بازداشت شده باشد، حتما آن را پیگیری می کنم. سازمان نظام پزشکی به خاطر تعهد صنفی که دارد پیگیر کار تمامی این بازداشت شدگان است که در ذیل تشریفات قانونی هر کمکی که بتوانیم انجام بدهیم که این افراد به چرخه درمان و خدمت بازگردند.

بین 400 هزار نفر از اعضای ما تنها این تعداد از افراد بازداشت شدند که این نشان می دهد که قاطبه اعضای سازمان در حال انجام کار حرفه ای و تعهد خود هستند و خیلی درگیر این مسائل نیستند. حتی مواردی هم که فرد در یک مجرای غیررسمی اقدام به درمان کرده، برخوردی نشده است. طبق جلساتی که داشتیم و اطلاعاتی که به ما ارائه کرده اند، دلایل دستگیری ها کاملا غیرپزشکی و درمانی بوده است. من به طور واضح اعلام کردم که اگر مردم در منزل هم هستند به خاطر اینکه دچار عوارض تاخیر در درمان هستند با آرامش خاطر به مراکز درمانی مراجعه کنند و اعضای جامعه پزشکی هم مکلف هستند، هر کسی از آن ها درخواست مداوا کرد، مداوا را اعمال کنند.

وظیفه دستگاه های امنیتی و انتظامی در این میان چیست؟

از مسوولان امنیتی و قضایی کشور هم درخواست کردیم و آن ها هم قبول کردند که شرایطی را ایجاد کنند که کادر بهداشت و درمان فارغ از نگاه ها و تبعیض ها بتوانند وظیفه ذاتی خود را انجام بدهند. ما روی این مورد حساس هستیم البته در کشور این فضا موجود است و من سراغ ندارم که به خاطر ماهیت یک بیمار ما را از ارائه خدمات به او و درمان منع کرده باشند اما باز هم این مورد را تاکید کردم. این موضوع برای کشور ضروری است چون اگر خدای ناکرده در آینده همچنین شرایطی پیش بیاید اعضای نظام پزشکی باید این اطمینان خاطر را داشته باشند که بدون دغدغه می توانند به مردم خدمت کنند. اگر این کادر پزشکی نبود حتما آمار کشته های ما بیشتر می شد. کادر درمان در این جریان روسفید بودند و نهادی عمل کردند.

بسیاری از جراحان برجسته ما شب و نصفه شب، بدون چشمداشت بیش از 30 ساعت در اتاق عمل بودند و حتی در مراکز خصوصی هم پرونده آنان هیچ گونه شارژی نشد. جراحانی بودند که شب تا صبح آمده و 10 جراحی انجام دادند اما در پرونده شان هیچ چیزی یادداشت نکرده اند تا بخواهند حق الزحمه ای دریافت کنند. کادر درمان واقعا با نگاه انسانی کمک کردند و همه ما باید از این جامعه پزشکی مراقبت کنیم که بتوانند با آرامش خاطر کار خود را انجام بدهد.

در این مدت بیشترین اعمال جراحی که انجام شد، چه تخصص هایی را در بر می گرفت؟

متاسفانه ما در بیمارستان فارابی تعداد زیادی آسیب چشمی داشتیم و درباره این موضوع با مسوولان ذی ربط هم صحبت کردم که حتما باید مدیریت شود. امیدوارم دیگر شاهد چنین حوادثی نباشیم اما اگر بودیم دیگر نباید شاهد چنین آسیب هایی به مردم باشیم. بعد از آسیب های چشمی، موارد ارتوپدی، جراحی عمومی و عروقی را داشتیم. شخصا بیش از 10 تا 15 مجروح عروق عمومی داشتم که گلوله به شریان دست یا پا، عروق زیر بغل و شکمی آن ها اصابت کرده بود. بیماری هم دارم که با اصابت گلوله شریان پای او قطع شده است؛ کمی دیر مراجعه کرده و شاید هم مجبور شویم پا را از بالای زانو قطع کنیم.

هفته قبل موردی داشتیم که از پشت به او گلوله زدند البته نیروی امنیتی و نظامی بود. 70 درصد بیمارانی که من عمل کرده ام افراد نظامی هستند که یک فرد مسلح و حرفه ای اینها را مورد اصابت گلوله قرار داده است. مواردی داشتیم که تک تیرانداز گلوله را به قفسه سینه و نزدیک قلب یا به کشاله ران و اندام های حیاتی زانو او شلیک کرده است. مواردی داشتیم که با کلت به آن ها شلیک شده است.

به طور کلی اما آسیب ها، چشمی و ارتوپدی و عمومی بوده است و بعضی از اعمال جراحی را هم در فک و صورت داشتیم. سر و صورت بسیاری از افراد را با بلوک و سنگ را هدف گرفته بودند. موردی هم در حال حاضر داریم که یک پسر 18 ساله ای است که امسال کنکور ریاضی داشته. پدر او ارتشی بوده و افراد مسلح برای هدف قرار دادن پدر او، با کلاشینکف به پسر که سر راه آن ها بوده، شلیک می کنند و در حال حاضر این پسر از کمر به پایین فلج شده است. در یک مرکز که آن روزها مسوول تریاژ بودم در دو شب 960 مجروح را با سطح خشونت بسیار بالا تریاژ کردیم که افراد نظامی بودند. افرادی را نتوانستیم نجات دادیم و بقیه هم با قطع پا، دست، لاپاراتومی، آسیب شدید ریه، قلب و سر و صورت روبه رو بوده اند که این اقدامات کار یک فرد عادی نیست و کار فرد مسلح آموزش دیده برای جنگ شهری است.

بعد از اینکه اعلام شد که مردم اگر مجروح هستند به بیمارستان ها مراجعه کنند تا وضعیت آن ها بدتر نشود، چه تعداد افراد به مراکز درمانی مراجعه کردند؟

مسوولان وزارتخانه بالای سه هزار نفر را اعلام کردند. شخصا هم به طور رسمی اعلام کردم و همزمان با نیروهای نظامی و مسوولان قضایی هماهنگ کردیم تا مردم برای مراجعه، این اطمینان خاطر را داشته باشند. بعد از این اعلام، دو بیمار را که با تاخیر مراجعه کرده بودند، تحت عمل جراحی قرار دادم و هنوز هم درمان آن ها ادامه دارد.

بقیه پزشکان بازداشت شده چه شرایطی دارند؟

فعلا در حال سیر مراحل تحقیقات هستند؛ همان مراحلی که بقیه بازداشت شدگان می گذرانند اما ما تاکید کرده ایم که با توجه به خدمات جامعه پزشکی انتظارمان این است که مسوولان قضایی و امنیتی با مدارا و عنایت بیشتری با اعضای سازمان نظام پزشکی برخورد کنند.

سازمان برای پزشکان وکیل گرفته است؟

معاونت اجتماعی و امور مجلس سازمان برای هر کدام از آن ها وکیل گرفته است و همزمان سازمان هم به خانواده ها مشاوره می دهد. مورد به مورد افراد را در تعامل در دستگاه قضا پیگیری می کنیم و بر اساس همین پیگیری ها هم تعدادی از این افراد فعلا آزاد شده اند.

این بازداشت ها و انتشار اخبار مرتبط با آن چه تاثیری بر جامعه پزشکی دارد؟

مهم این است که جامعه پزشکی بداند برای اقدام به تعهد حرفه ای شان خطری وجود ندارد چرا که به نفع جامعه است. همکاران ما باید مطمئن باشند و ما هم این اطمینان را می دهیم که با آرامش خاطر تعهد حرفه ای شان را انجام بدهند. مردم هم باید بدانند که جامعه پزشکی مشغول کار تخصصی خود است. رسانه ها باید کرامت جامعه پزشکی را رعایت کنند و خطاب به مسوولان کشور هم می گویم که اگر خدمات تخصصی و شبانه روزی جامعه پزشکی نبود قطعا جان های بیشتری از مردم و هموطنان ما گرفته می شد.

این نقش مهم و حیات بخش جامعه پزشکی است و نباید حالا که از این برهه ها گذر کردیم رسانه ها و مسوولان و تریبون ها یادشان برود و دوباره شروع به نواختن جامعه پزشکی کنند. نکته آخر اینکه هیچ کس، چه مسوولان کشوری چه رسانه ها حق ندارند فضای درمان، بهداشت و پزشکی را به جهت گیری های خاص آلوده کنند ما باید کمک کنیم که بیمارستان ها و مراکز پزشکی فضای کاملا حرفه ای و آرام برای رسیدگی به همه مجروحان با هر نگاهی داشته باشد و اگر این فضا بخواهد جهت دار شود و از هر سمتی، آلوده به جهت گیری ها شود برای مردم خطرناک است. این خط قرمز ما است و هیچ کس نباید اجازه ایجاد چنین فضایی داشته باشد.

ضمن اینکه بازداشت پزشکان منجر به کاهش دسترسی مردم به خدمات پزشکی هم می شود، آیا بعد از این بازداشت ها گزارش هایی در این باره نداشتید؟

عرض کردم که نشده است. تمام این افراد از جامعه پزشکی برای ما مهم بوده اند ولی به لحاظ آماری در جامعه 175 هزار نفری نباید اینطور القا کنیم که پزشکان را بازداشت کرده اند دسترسی مردم مشکل است. این طور نیست و عموم جامعه پزشکی آزاد و در حال خدمت رسانی هستند.

مهم ترین چالش هایی که در پیگیری وضعیت این پزشکان با آن مواجه هستید، چه بوده؟

چالش های ما چالش های روتین قضایی است. اول اینکه تا جایی که من اطلاع دارم تاکنون هیچ حکمی صادر نشده است. بر اساس اطلاعاتی که از دستگاه قضایی و مسوولان دریافت کردیم پرونده این اعضای جامعه پزشکی در سیر مراحل بازپرسی و تحقیقات است. برای همه موارد به صورت جداگانه پرونده درست کرده ایم که هر کدام در چه مرحله ای هستند، چه وضعیتی دارند و از کجا باید پیگیر مسائل آن ها باشیم.

در پیگیری ها کدام یک از دستگاه ها با شما همراه بودند یا مانع شدند؟

ما بیشتر با نهادهای قضایی در تماس هستیم و در این زمینه همکاری داشتند. دادستان تهران و دادستان های استان های دیگر هم پیگیری های زیادی داشتند.

آیا این پیگیری ها نباید باعث می شد در این مدت همه پزشکان با گذشت حدود چهار هفته از بازداشت شان آزاد می شدند؟

به هر حال هر پرونده ای یک سیری دارد و من در سیر طبیعی و تخصصی آن نمی توانم دخالت کنم اما حداکثر تلاش مان را می کنیم که این افراد هر چه سریع تر آزاد شوند.

میانگین مدت زمان بازداشت اولیه این پزشکان چقدر بوده است؟

از همان 18 و 19 دی تا همین حالا پزشکانی را داریم که در بازداشت به سر می برند.

در این روند رسیدگی به پرونده ها شاهد تهدید و فشار به پزشکان و کادر درمان بوده اید؟

به هیچ وجه؛ هیچ کس نمی تواند ما را تهدید کند.

شرایط خانواده این پزشکان به چه صورت است؟

معاونت اجتماعی و امور مجلس سازمان، دکتر میرخانی هم در حال پیگیری هایی در این زمینه است و شخصا هم پیگیری هایی در این زمینه انجام داده ام. حداکثر تلاش مان را می کنیم که به کاهش فشارهای روحی و روانی خانواده ها کمک کنیم. به هر حال هر کسی را که بازداشت کنند فشار روحی و روانی به خانواده او وارد می شود. روان پزشک و تیم روان شناس مستقر در سازمان داریم و با افرادی که در شهرستان ها هستند هم در تماس هستیم. اجازه نمی دهیم خانواده ها درگیر شیادان کاسب امنیتی شوند. در حال حاضر دو وکیل داریم که تبصره 48 هستند که فقط کار پیگیری جامعه پزشکی را انجام می دهند و وظیفه ما هم وظیفه حمایتی است.