غلامرضا صادقیان در جوان نوشت: دور تازه ی مذاکرات میان ایران و امریکا با عبارت پیش بینی پذیر به خانه بازمی گردیم ، پایان یافت. با علم و تجربه می دانیم که امریکا از ما تسلیم محض می خواهد. اما این که می داند در مذاکره به این خواسته نمی رسد، ولی باز هم مذاکره را می پذیرد، خودش یعنی به کمتر از تسلیم محض و کمتر از جنگ هم فکر می کند، وگرنه نیازی به مذاکره ای که انتهای آن تسلیم ناپذیری ایران باشد و امریکا هم آن را بداند، نبود؛ و این یعنی مؤلفه های قدرت ایران را می پذیرد، هرچند بر زبان نمی آورد یا عکس آن را می گوید.

شاید اصل مذاکره هم برای ارزیابی همین مؤلفه های قدرت باشد. اگر چنین باشد معلوم می شود که برخی پیشنهادهای فعالان سیاسی به دولت و حکومت، چقدر ساده انگارانه و بازی در زمین دشمن است.

از میان واکنش های داخلی به موضوع مذاکره، واکنش کسانی که از رییس جمهور می خواهند سه سوته کار را تمام کند، عجیب تر است. اینها کسانی هستند که همیشه تمامی گناه را بر گردن خودی می اندازند و از واقعیت طفره می روند. آقای کرباسچی از همان هاست که او را نمونه و مصداق دیگران می گیرم. او در طفره روی از واقعیت سابقه دار است. در زمان دادگاهش در دهه ی هفتاد هم که من خبرنگار آن جلسه بودم، آن قدر طفره می رفت که آقای اژه ای قاضی دادگاه مرتب به او می گفت آقای کرباسچی طفره نروید، به سؤالات پاسخ دهید !

او به رییس جمهور گفته است بیست سال است که بر سر مسئله ی هسته ای با دنیا جر و بحث می کنیم. مذاکرات برای مردم کسل کننده شده است. خواست مردم پایان دادن به تنش های فرساینده است .

ظاهراً آقایان گمان می کنند طرف مقابل در مذاکرات می گوید بیایید زود برویم سر اصل مطلب و کار را تمام کنیم و این طرف ایرانی است که موضوع را کش می دهد. هرچند اظهارات این دسته از افراد هیچ گاه با صداقت همراه نبوده است، اما بعید است یک بار شنیده باشند که مذاکرات چگونه آغاز و چگونه تمام می شود. گاهی اهالی دو روستا دعوایی جزیی دارند که پنجاه سال بدون حل باقی می ماند. حالا طرف مذاکره، هشت ماه پیش با حمله به ما، خسارت سنگین مادی و انسانی وارد کرده است.

سپس این اواخر جنگ شهری دیگری را با افتخار مدیریت کرده و هر روز به آن اقرار دوباره دارد. دو دهه و بیشتر است که اقتصاد ایران را تحریم عظیم کرده است و وزیر خزانه داری اش دیروز گفته است ما با تحریم و کمبود دلار در ایران زمینه اغتشاشات اخیر را ایجاد کردیم . دشمنی امریکا با ایران از حد گذشته و دعوای دو روستا نیست. بعد آقایان از طرف ایرانی می خواهند یک کلمه بگوید و خلاص! و این یعنی بگوید بله تسلیم می شویم، زیرا طرف مقابل به کلمه ی دیگری قانع نیست.

برخی هم می گویند چرا مذاکرات غیرمستقیم ؟ و آن را مسخره بازی می دانند. این یک سنت انسانی است. گاهی دو فامیل که با هم نزاع مختصری داشته اند، در خانه ی دوست یا فامیل برای رفع نزاع جمع می شوند، اما با هم حرف نمی زنند و مرتب به میانجی می گویند بگو… . با آنکه شاید کاملاً کنار هم نشسته باشند. خود امریکایی ها اول کسانی بودند که بعد از اشغال سفارت، هرگونه ارتباط را قطع کردند و ارتباط مجدد را پیچاندند.

حالا اگر معاون اول ترامپ گفته مشکل اینجاست که ما نمی توانیم مستقیماً با رهبر عالی ایران گفت وگو کنیم، باید آن را بهانه ای گمراه کننده تلقی کرد. اوباما در زمان خودش نامه نگاری کرد و جواب شنید. ولی بعداً اظهار پشیمانی کرد که چرا پشت آشوب 88 درنیامده است. این دشمنی ریشه دار و ماهیتی و ایدئولوژیک است.

امریکا ایدئولوژی خودش را دارد و هیچ واقعه ای در جهان نمی تواند امریکا را از آن ایده عدول دهد. نام نظام شان لیبرال دموکراسی است ولی برای مذاکره با یک دشمن خارجی وزیرخارجه نظام دموکراتیک خود را نمی فرستند، یک املاکی یهودی و داماد رییس جمهور را می فرستند! انگار قبیله جاهلی می خواهد مذاکره کند.

ممکن است پرسیده شود اگر این حرف ها درست است، چرا ما برای مذاکره حاضر می شویم؟! اول برای غلبه بر پروپاگاندای دشمن که ما را مذاکره گریز و جنگ طلب معرفی نکند؛ و دوم، برای نشان دادن تصمیم قاطع خودمان به رویارویی با تمامی گزینه ها که همان نشان دادن مؤلفه های قدرت ایران است.

پس آیا هیچ امیدی به نتیجه ای که مثلاً رفع تحریم ها یا ترک خصومت در آن باشد، نیست؟ چنین قطعیتی حتی در ریاضیات نیست چه رسد به علوم سیاسی که یک علم انسانی و وابسته به شاخصه های بی شمار است که هرگونه پیش بینی پذیری را غیرممکن می کند. به ویژه وقتی طرف مقابل در جهان به هرهری مذهبی شهره است و افسارش در دست دیگران است که پایان خصومت برای آنان معنی ندارد. کسانی که یکی از دو احتمال مساوی (جنگ یا غیرجنگ) را پیش بینی می کنند، و بعد به تحقق پیش بینی خود می بالند، به نادانی خود از اصول علمی پیش بینی ها اعتراف کرده اند، نه به هوش سرشار خود.

مذاکرات پیش رو نیز که کمترین امید را در میان ناظران برانگیخته است، به هیچ طریقی پیش بینی پذیر نیست. اما به ما گفته اند برای انسان هیچ چیز جز آنچه با تلاش خود به آن می رسد نیست . و، چون ما در وسط یک جهاد هستیم، تحقق آرمان های مان نزدیک است.