در اواسط دهه دوم قرن بیست و یکم، مفهوم نبرد دریایی و شناسایی، شاهد ورود پلتفرمی بود که نه تنها جایگزین هواپیماهای قدیمی شد، بلکه تعریف جدیدی از جاسوسی دریایی را ارائه داد.

در این گزارش قصد داریم تا به بررسی دقیق ویژگی های مهندسی، حسگرهای چندگانه، سیستم های همجوشی داده و نقش استراتژیک هواپیمای P-8A Poseidon در جمع آوری اطلاعات بپردازیم.

طراحی هواپیمای P-8A Poseidon بر پایه بدنه نسل جدید جت مسافربری بویینگ 737 یعنی (737NG) و مدل 737-800ERX آن انجام شده. هدف اصلی از انتخاب این پلتفرم برای ساخت P-8A Poseidon، ایمنی بالای بدنه، تأمین قطعات آسان به دلیل گستردگی خانواده 737 در جهان و ظرفیت بالای ارتقای سیستم های الکترونیکی بود که با اعمال تغییرات متعدد، این نسخه به یک نسخه نظامی تبدیل شد.

مهندسان بویینگ برای تطبیق بدنه این هواپیما با مأموریت های نظامی، بال های مدل بزرگ تر 737-900 را بر روی بدنه 737-800 سوار کردند تا توانایی حمل بار سنگین تر و پایداری در مانورهای ارتفاع پایین افزایش یابد. نوک بال های P-8A به صورت مایل و شبیه بویینگ 767-400ER است که کارایی آئرودینامیکی در زمان گشت زنی در ارتفاعات بالا را بالا می برد.

یکی از چالش ها، تأمین توان الکتریکی برای حسگرهای پرمصرف است. گرچه مدل های تجاری 737 ، ژنراتورهای 90 کیلوولت-آمپری دارند، ولی هر موتور CFM56-7B در P-8A Poseidon به یک ژنراتور 180 کیلوولت-آمپر مجهز شده که مجموعاً 360 کیلوولت-آمپر توان الکتریکی برای تغذیه رادارها، کامپیوترهای پردازش داده و سیستم های جنگ الکترونیک فراهم می کند.

اصلی ترین حسگر P-8A برای جمع آوری اطلاعات سطحی، رادار چندمنظوره AN/APY-10 است که در دماغه هواپیما قرار داده شده و نسخه تکامل یافته ای از خانواده رادارهای ریتیون است که برای شناسایی، طبقه بندی و رهگیری اهداف در محیط های دریایی، ساحلی و حتی خشکی بهینه سازی شده اند. این رادار از چند حالت عملیاتی کلیدی برای جمع آوری اطلاعات استفاده می کند:

هواپیمای P-8A به یک سیستم پیشرفته جاسوسی سیگنال (SIGINT) به نام AN/ALQ-240 مجهز است که به صورت غیرفعال عمل می کند. این سیستم مشتقی از سیستم های به کاررفته در هواپیمای جنگ الکترونیک EA-18G Growler است و وظیفه گوش دادن به تمامی انتشارهای الکترومغناطیسی در محیط را بر عهده دارد.

سیستم ESM مجموعه ای از آنتن های نصب شده در نقاط مختلف بدنه است که فرکانس های راداری و مخابراتی دشمن را شناسایی، تجزیه وتحلیل و موقعیت یابی می کند. این اطلاعات که نظم نبرد الکترونیک نامیده می شود، پایه و اساس هرگونه عملیات هوایی است.

یکی از ویژگی های جالب توجه P-8A در مقایسه با سایر هواپیماهای جاسوسی، توانایی اش در جمع آوری اطلاعات از زیر سطح آب است. در آب های کم عمق و پیچیده، زیردریایی های دیزل-الکتریک و زیردریایی های کوچک تهدید بزرگی برای ناوگان های سطحی محسوب می شوند.

برای مقابله با این تهدید، این هواپیما، فاقد ردیاب آنومالی مغناطیسی (MAD) است و در عوض بر پردازش آکوستیک فوق پیشرفته تکیه دارد. بدین معنا که قادر است تا 126 سونوبوی (Sonobuoy) را حمل و از طریق پرتابگرهای پنوماتیک به آب بیندازد. سونوبوی ها، فرستنده های سونار کوچکی هستند که پس از ورود به آب، اطلاعات صوتی زیرآب را جمع آوری کرده و از طریق لینک های رادیویی به هواپیما می فرستند.

سیستم پردازش آکوستیک P-8A می تواند هم زمان اطلاعات ده ها سونوبوی فعال و غیرفعال را تحلیل کند. فناوری آکوستیک فعال چند ایستگاهی به هواپیما این امکان را می دهد تا با استفاده از بازتاب های صوتی ایجادشده توسط یک فرستنده بر روی چندین گیرنده، موقعیت دقیق زیردریایی های بسیار کم صدا را محاسبه کند. این سیستم عملاً اثر فناوری های جذب صدا و بدنه مخفی کار زیردریایی های نوین را خنثی می کند.

جمع آوری اطلاعات از رادار، سیستم های شنود و سونوبوی ها، بدون یک مغز متفکر برای ترکیبشان بی فایده است. در نسخه های جدید P-8A که در سال 2025 و 2026 ارتقا یافته، از سیستم مدیریت مأموریت Minotaur استفاده می شود.

این سیستم، داده های دریافتی از حسگرها را با هم ترکیب می کند. مثلاً اگر رادار یک شیء متحرک را ببیند و سیستم ESM هم زمان سیگنال راداری یک کشتی جنگی را از همان نقطه دریافت کند، Minotaur این دو را با هم ترکیب کرده و روی مانیتور اپراتور، یک آیکون واحد با شناسنامه کامل (نوع کشتی، سرعت، سمت و نیت احتمالی) به نمایش درمی آید.

اخیراً نیروی دریایی آمریکا پلتفرم ابری Labyrinth را به P-8A متصل کرد. این فناوری این امکان را فراهم می کند تا تصویر زنده میدان نبرد که توسط هواپیما تهیه شده، به صورت آنی در ابر بارگذاری شود تا فرماندهان در مرکز عملیات هوایی مشترک، ناوهای هواپیمابر و حتی تحلیلگران در پنتاگون، دقیقاً همان چیزی را ببینند که اپراتورهای داخل هواپیما مشاهده می کنند. این سطح از اشتراک گذاری داده، سرعت تصمیم گیری استراتژیک را افزایش می دهد.

هواپیمای P-8A علاوه بر رادار، مجهز به برجک حسگر دیجیتال MX-20HD است که در زیربدنه جلویی قرار دارد و شامل چند دوربین با وضوح بالا، دوربین های فروسرخ (IR) برای دید در شب و فاصله یاب های لیزری است.

این سیستم اپتیکی با استفاده از الگوریتم های پردازش محلی تقویت شده (ELAP)، اثر مه، غبار و لرزش های جوی را حذف کرده و امکان ثبت تصاویر واضحی از اهداف در فواصل بسیار دور را فراهم می کند.

اگرچه P-8A یک پلتفرم جمع آوری اطلاعات است، اما درعین حال می تواند بلافاصله پس از شناسایی هدف، وارد فاز تهاجمی شود و این قابلیت، آن را از هواپیماهایی مثل RC-135 متمایز می کند.

در محفظه تسلیحات داخلی هواپیما در پشت بال ها، انواع اژدرهای مارک 54 و بمب های اعماق سنج را قرار می گیرد و درعین حال چهار جایگاه حمل سلاح زیر بال ها برای موشک های ضدکشتی AGM-84 Harpoon تعبیه شده است. در نسخه های جدید، ادغام موشک های کروز دوربرد LRASM هم پیش بینی شده که به P-8A توانایی انهدام شناورهای بزرگ از فاصله 1000 کیلومتری را می دهد.

طراحی این هواپیما به نحوی است که بتواند اطلاعات هدف گیری را از سایر واحدهای شناسایی (مثل پهپادها یا ماهواره ها) دریافت کرده و سلاحش را به سمت هدف شلیک کند؛ یا برعکس، به عنوان چشم بینای ناوگان عمل کرده و موشک های شلیک شده از ناوشکن ها را تا لحظه برخورد هدایت کند.